Wuthering Heights is verfilmd en iedereen is boos: alleen al de trailer dampt van hysterische hitsigheid – een literaire klassieker onwaardig. Maar juist die gekte maakt het verhaal.
is schrijver en chef van Zondag, het essay- en boekenkatern van de Volkskrant.
Nu al is blijkbaar iedereen boos op Wuthering Heights, en de film komt pas uit met valentijn. Dat is een lange tijd om boos te zijn.
De gegevens: Emerald Fennell regisseert, nadat ze eerder furore maakte met de provocatieve Promising Young Woman en Saltburn. Emily Brontes Wuthering Heights (1847) is een van de klassiekers uit de literaire canon.
Reputaties veranderen continu. In deze rubriek kijken we hoe de betekenis van denkers en kunstwerken, van schrijvers en hun personages kantelt en evolueert.
Wuthering Heights heeft alles wat je van een 19de-eeuwse roman verwacht: arme weeskinderen, verwende meisjes, aangevochten erfenissen, mensen die zich ijlend en zwetend het graf in kuchen en, natuurlijk, ‘sterren gekruiste geliefden’ wier samenzijn door klasse en afkomst wordt geblokkeerd.
Om te beginnen waren mensen boos over de casting. Margot Robbie (35) zou te oud zijn om de tiener Cathy te spelen. En Jacob Elordi te wit voor Cathy’s geliefde Heathcliff, die toch echt als een donker ‘zigeunerkind’ wordt beschreven.
Maar de woede kwam pas echt op gang nu de eerste trailers rondgaan. In de trailer zie je Engeland zoals kostuumdrama-anglofielen dat graag willen zien. Onstuimige velden, jagende wolkenpartijen, grote huizen die van heuvels het landschap domineren.
Cathy en Heathcliff zitten op zo’n heuvel, bleu als kinderen. ‘Wat zou je doen als je rijk was, Heathcliff?’ vraagt Cathy. Hij zegt: ‘Ik zou doen wat alle rijke mannen doen. In een groot huis wonen en wreed zijn tegen mijn bedienden.’
En daarna begint de synthesizerpop van Charlie XCX aan te zwellen, en worden de uitspraken die je hoort steeds groter. Je bent niet genoeg – niet voor haar. Waarom heb je me verlaten? Waarom heb je je eigen hart verraden? Kus me en laat ons beiden verdoemd zijn. Waar onze zielen ook van gemaakt zijn, die van hem en die van mij zijn hetzelfde.
We zien Heathcliff op een zwart paard tegen een bloedrode hemel, Cathy’s open mond in het gras. We zien sowieso steeds haar mond, haar lippen, we zien een slakkenspoor, vingers die door eigeel gaan, handen die in deeg kneden, Heathcliff die een pijp rookt terwijl hij Cathy aanstaart – je hoeft het niet eens symboliek te noemen, dit op zichzelf is al seks. Ondertussen heeft Cathy een muur gemaakt van huid. Ze werpt zich er tegen aan. Heathcliff likt de vleesmuur.
‘Inspired by the greatest love story of all time’ staat er in beeld en de mensen op de interwebs waren woedend. Dit was geen liefdesverhaal, dit was hysterische hitsigheid. Clickbait in de vorm van cinema, zo kon je niet met literaire iconen omgaan.
Niet eens zo heel lang geleden waren trailers warmmakertjes. Nu zijn ze mijnenvelden. Trailers kunnen onbedoeld de reputatie van een film breken, lang voordat die überhaupt draait.
In een lang interview in The New York Times blikte Tom Hanks terug op zijn carrière. Twee keer won hij een Oscar, voor Philadelphia en voor Forrest Gump. De rol in Philadelphia zou hij niet meer kunnen doen, zei hij. Hij, een hetero-acteur in de rol van een homoseksuele advocaat met aids – dat zou het publiek nu niet meer pikken.
Terecht, zei Hanks. Maar toen hij de film opnam, begin jaren negentig, had het nog wat homofobe grote publiek een bekend gezicht als het zijne nodig om dat verhaal aan te kunnen, dacht Hanks.
Forrest Gump was weer anders. Hij speelde de sukkelige maar schattige, laagbegaafde Forrest, met z’n ‘life is like a box of chocolates.’ Die film zou vandaag geen kans meer maken. Op het moment dat de trailer online zou komen, zou Forrest/Hanks op de socials afgemaakt worden. Het karikaturale personage Forrest zou direct een meme worden, en tegen de tijd dat de film draaide, kon niemand hem nog serieus nemen.
In het geval van Emerald Fennells Wuthering Heights deed de Britse pers, nooit te beroerd om met een gietertje olie naar een beginnend vuurtje te sluipen, alvast gretig verslag van een eerste testscreening. Volgens The Guardian klaagden kijkers over de ‘agressief provocatieve’ film, vol ‘gestileerde verdorvenheid’ waarbij een veroordeelde man halverwege zijn ophanging ejaculeerde. Daarna aaide een non ‘de zichtbare erectie van het lijk.’
Als er een online nonnengemeenschap bestaat, is die nu vast ook boos.
Het draait er natuurlijk om of je gelooft dat Wuthering Heights de ‘greatest love story’ is. Want wie het verhaal op Valentijnsdag leest komt misschien bedrogen uit. Cathy en Heathcliff houden van elkaar, alleen doen ze dat op een manier die zelfs de meest doorwinterde relatietherapeut richting burn-out zou duwen.
Ze vechten, schreeuwen, stalken elkaar, manipuleren elkaars familie. Op sterfbedden wordt alles gezegd en niets vergeven. ‘Ik heb je hart niet gebroken – jij hebt het gebroken – en door het te breken, heb je het mijne gebroken!’
Voor historici, letterkundigen en psychologen is het boek al anderhalve eeuw een bron voor studie. Je kunt het lezen als de dynamiek van familietrauma’s (die hebben Cathy en Heathcliff volop), of als klassenstrijd waarbij vermogen tussen mensen komt. Maar uiteindelijk gaat het om gekte. De waanzin die twee mensen bij elkaar losmaken, die alles verdringt en verwoest.
Zodoende was jarenlang de beste bewerking van Wuthering Heights de hit van Kate Bush. Wat resoneerde was niet alleen Cathy’s geest die zich aan Heathcliff opdringt (‘Heathcliff, it’s me, I’m Cathy, I’ve come home, let me in-a-your windo-o–o-ow’), maar vooral Bush zelf die in de videoclip acrobatisch, ongrijpbaar door de bossen danst.
Emerald Fennell lijkt Bush in te halen door gekte als stijl te hanteren. Gelijk heeft ze. Realisme zou niet kloppen bij Cathy’s wanen. Vleesmuren, daarentegen, klinken volkomen gepast. Ik denk dat het een geweldige film wordt.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant