De gedode Palestijnse militieleider Yasser Abu Shabab gold sinds het begin van de oorlog in Gaza als belangrijkste uitdager van het gezag van Hamas. En het was Israël dat hem van de benodigde wapens voorzag.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Als het tot een burgeroorlog moest komen om Hamas van de troon te stoten, dan was dat maar zo. Dat was de boodschap van de Gazaanse bendeleider Yasser Abu Shabab aan Hamas. ‘Wat de prijs ook mag zijn’, zei hij deze zomer tegen de Israëlische radiozender Makan over het verdrijven van Hamas, terwijl het geweld van Israël dagelijks tientallen levens eiste.
In het machtsvacuüm in Gaza, dat de aanvallen van Israël veroorzaakten, doken allerlei strijdgroepen op die het gezag van voormalig alleenheerser Hamas uitdaagden. De zogeheten ‘Volksmachten’ van Abu Shabab groeiden uit tot de bekendste daarvan. Niet alleen omdat ze werden beschuldigd van het op grote schaal stelen van broodnodige humanitaire hulp, maar vooral omdat ze de steun genoten van Israël.
Nu de oorlog dankzij het staakt-het-vuren grotendeels is gaan liggen, is ook een toekomst van Gaza zonder Hamas voorzichtig in beeld gekomen. Hoewel die met grote vraagtekens is omgeven, zal Abu Shabab het niet meer meemaken. Zijn militie maakte donderdag bekend dat Abu Shabab is overleden nadat hij werd neergeschoten toen hij een conflict met een andere clan probeerde te sussen. Details daarover zijn onbekend, maar The Guardian meldt op basis van bronnen in Gaza dat Abu Shababs bende weigerde een gijzelaar van een andere, machtige clan vrij te laten.
Voordat Abu Shabab, die ergens in de 30 is geworden, de Volksmachten op poten zette, zat hij een jarenlange gevangenisstraf uit voor drugscriminaliteit. Bij het uitbreken van de Gaza-oorlog eind 2023 ontsnapte hij uit de gevangenis, waarna hij zich vestigde rondom de zuidoostelijke grensovergang Kerem Shalom. Daar verzamelde hij enkele honderden strijders om zich heen.
Hoe hij precies aan die manschappen kwam, is in nevelen gehuld. Zowel de Israëlische inlichtingendiensten als die van de Palestijnse Autoriteit zouden volgens berichten in Israëlische media betrokken zijn geweest. Deze zomer bevestigde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in ieder geval berichten dat Israël bendes als die van Abu Shabab van wapens voorzag.
Onder het mom ‘de vijand van mijn vijand is mijn vriend’ zei Netanyahu dat Israël Palestijnse clans had ‘geactiveerd’ die zich verzetten tegen Hamas. ‘Wat is daar mis mee? Het is juist goed. Het redt de levens van soldaten van het Israëlische leger.’
Verdeel-en-heers is precies de strategie waarmee Israël ooit Hamas in het zadel hielp. Of Netanyahu met steun voor de Volksmachten op lange termijn een alternatief wilde creëren voor Hamas (en de Palestijnse Autoriteit), zoals is geopperd, is onduidelijk.
Hoe dan ook kwam het de premier op felle kritiek te staan van de Israëlische oppositie. Die stelden dat Israël het bewapenen van Palestijnse milities uiteindelijk als een boemerang in zijn gezicht zou krijgen.
Oppositiepoliticus en voormalig Israëlisch defensieminister Avigdor Lieberman stelde bovendien dat Abu Shababs militie banden zou hebben met de terreurbeweging Islamitische Staat. Duidelijk bewijs voor die beschuldigingen zijn er niet. In het verleden heeft de bedoeïense clan waartoe Abu Shabab behoorde voor smokkeloperaties samengewerkt met Egyptische jihadistische groeperingen.
Gewapend met kalasjnikovs, die onder meer in beslag waren genomen van Hamas, verkregen de Volksmachten de afgelopen jaren de controle over een gebied ten oosten van Rafah. Uit onderzoek van Sky News is gebleken dat de militie voedselhulp heeft gekregen van de door Israël gesteunde hulporganisatie Gaza Humanitarian Foundation.
Volgens de Verenigde Naties was Shababs bende in belangrijke mate verantwoordelijk voor de grootschalige plunderingen van hulpkonvooien. Die zouden bovendien plaatsvinden onder toeziend oog van Israëlische troepen.
Abu Shabab ontkende hulp te stelen om die voor woekerprijzen op de zwarte markt door te verkopen. Wel verklaarde hij tegenover The New York Times dat de inhoud van enkele trucks in beslag was genomen om aan hongerige mensen te geven. Over de steun van Israël heeft hij enkel gezegd operaties in door dat land gecontroleerd gebied met hen te coördineren. Van wapensteun zou geen sprake zijn.
In Trumps 20-puntenplan zag Abu Shabab een weg naar vrede in het Midden-Oosten. Zijn groep zag voor zichzelf een rol weggelegd in de zogeheten Raad van Vrede, die voorlopig de zeggenschap zou moeten krijgen over het gebied.
Maar na het ingaan van het staakt-het-vuren begin oktober heeft Hamas met harde hand zijn macht proberen te herstellen in het gebied. Dat betekende ook dat de jacht op Abu Shabab en zijn bendeleden werd vervolgd. Als ‘collaborateur’ stond al langer een prijs op het hoofd van de militieleider. Zijn familie verklaarde deze zomer al ‘geen enkel bezwaar’ tegen zijn liquidatie te hebben. ‘Zijn bloed is al verloren.’
Voor zover bekend had Hamas geen hand in de dood van Shabab. Maar in een verklaring schrijft de militante beweging dat dit ‘het onvermijdelijke lot is van iedereen die zijn volk en vaderland verraadt en zich laat gebruiken door de Israëlische bezetter’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant