Asielzoekers Het verzet tegen asielopvangcentra verspreidt zich over Nederland. Eén zaak duikt telkens op in de protesten: het vermeende misbruik van de dochter van een prominente actievoerder in Uden, door een jonge asielzoeker.
Tocht tegen de stilte in Uden.
In april dit jaar stapt een man in een zwarte hoodie naar de microfoon. Op de tafel achter hem staan een rij zilveren thermoskannen en papieren bekertjes. Het is stil in de raadszaal van Maashorst, Noord-Brabant. De gemeenteraadsleden zijn net begonnen aan een vergadering over de komst van een asielzoekerscentrum, als inspreker Seb van Lier uit Uden begint te vertellen over het „ernstige trauma” dat zijn gezin is aangedaan.
„Mijn dochter van vijftien jaar”, zegt hij met overslaande stem, „is op brute wijze verkracht door een Syrische asielzoeker”.
„En u”, richt hij zich tot de burgemeester, „bent in mijn ogen medeverantwoordelijk.” Het meisje zelf zit op de publieke tribune. „U bagatelliseert de ernst van de zaak, en wil het in de doofpot stoppen.”
Snikkend sluit Van Lier zijn verhaal af met een vraag aan de gemeenteraad: „Kunt u, met de komst van nóg meer asielzoekers, de veiligheid van uw vrouw, ouderen en kinderen nog waarborgen?”
Burgemeester Hans van der Pas (PvdA) hoort het kalm aan. Terugblikkend zegt hij later tegen NRC: „Ik voelde meteen: dit gaat nog een groot verhaal worden.”
Het verzet tegen de asielopvangcentra verspreidt zich in 2025 als een olievlek over Nederland. Van Amersfoort tot Uithoorn en van Schiedam tot Doetinchem gaan bewoners de straat op tegen azc-plannen, soms met vuurwerk en fakkels. De protesten bereiken na de zomer een hoogtepunt, als zich op het Haagse Malieveld duizenden mensen verzamelen. Een deel ervan keert zich tegen de politie en valt het partijkantoor van D66 aan.
De omvang van de protesten verschilt per gemeente, maar het beeld is overal hetzelfde: wapperende Nederlandse vlaggen, leuzen als ‘azc, weg ermee’ en de overtuiging dat asielzoekers een bedreiging vormen voor de veiligheid van, vooral jonge vrouwen. Die vrees werd verder aangewakkerd door de moord op de zeventienjarige Lisa uit Abcoude afgelopen zomer. De verdachte is een asielzoeker. Maar er is nog een zaak die maar blijft opduiken in de protesten, als brandstof voor het landelijke anti-azc-verzet: het vermeende misbruik in Uden.
Begin dit jaar staat de gemeente Maashorst (60.000 inwoners), waar Uden de grootste kern van is, aan de vooravond van een azc-besluit. Volgens de spreidingswet moeten alle gemeenten voor de zomer een voorgeschreven aantal opvangplekken hebben geregeld. En Maashorst heeft alleen een noodopvang: in het Van der Valk-hotel langs de A50 in Uden verblijven tijdelijk driehonderd asielzoekers. Op 20 maart maakt het college bekend dat Maashorst een azc krijgt voor driehonderd asielzoekers; daarnaast komen er woningen voor tweehonderd Oekraïners, statushouders en starters. De noodopvang zal dan sluiten.
Een dag later verschijnt op de landelijke website van Forum voor Democratie (FvD) een bericht over Maashorst: ‘Vijftienjarig meisje verkracht door Syrische azc-bewoner’. De verkrachting zou volgens FvD worden „verzwegen” door de autoriteiten, en ook niet verder worden onderzocht „wegens gebrek aan capaciteit”. Boven het nieuwsbericht staat een foto van het noodopvanghotel in Uden – alsof de vermeende dader daar woont.
Janco Bethlehem, FvD-raadslid in Maashorst, legt in het bericht een link met de opvangplannen van de gemeente. Hij waarschuwt voor „(groeps)verkrachtingen, steekpartijen, schietincidenten, eerwraak, auto’s die op menigten inrijden, inbraken, overvallen op straat”.
Burgemeester Hans van der Pas ziet het bericht op zijn telefoon binnenkomen. „Ik dacht: dit kan geen toeval zijn, precies één dag na de bekendmaking van de opvanglocatie”, vertelt hij maanden later op zijn werkkamer, waar hij met NRC terugblikt op de zaak. Hij kent de zedenzaak op dat moment niet, en belt de gebiedsofficier van justitie. Die doet navraag bij collega’s. Een paar uur later wordt Van der Pas teruggebeld: een meisje heeft aangifte gedaan, het OM in Den Bosch behandelt de zaak. Er zijn twee minderjarigen bij betrokken, meer kan de gebiedsofficier niet zeggen.
Nog diezelfde dag belt de burgemeester het FvD-raadslid op. Hij vertelt hem dat het OM de zaak onderzoekt en spreekt het raadslid aan op zijn verantwoordelijkheid. Van der Pas: „Ik zei: je post nu een bericht over een verkrachting die nog in onderzoek is, terwijl je helemaal niet wéét wat er gebeurd is. Dat kun je niet maken.”
Een paar uur later wordt het ‘verkrachtingsbericht’ van de website van Forum gehaald, zonder verdere uitleg.
NRC heeft op verschillende manieren geprobeerd contact op te nemen met de jongen die is beschuldigd van de verkrachting, maar deze pogingen hebben niets opgeleverd. Voor zover bekend heeft hij geen advocaat.
Het artikel is ter inzage voorgelegd aan de vader van het meisje.
Omroep Ongehoord Nederland (ON), die herhaaldelijk aandacht heeft besteed aan de zaak, laat via hoofdredacteur Joost Niemöller weten: ,,Als ON hebben wij hier zelf geen standpunt over, wij kennen de feiten immers ook niet. Wij hebben enkel mensen aan het woord gelaten die dit een doofpot vinden, waaronder onze vaste commentator.”
Bethlehem zegt desgevraagd dat hij nog steeds achter de inhoud van het artikel staat. „Sterker nog: ik heb voor mijn inzet voor deze zaak een prijs gewonnen.” De prijs in kwestie, de Gouden Kartelbreker, wordt door FvD aan haar eigen politici uitgereikt. Waarom het bericht dan offline gehaald werd? „De burgemeester dreigde met juridische stappen. Waarom zou je het lot tarten? Ons doel was al bereikt: de zaak was breed bekend.”
Het verwijderde FvD-artikel is dan al overgenomen door radicaal-rechtse websites als De Dagelijkse Standaard en NieuwRechts. Op X deelt de Belgische oud-politicus Dries van Langenhove, gelieerd aan FvD, de berichten met zijn circa honderdduizend volgers: „De gemeente heeft er alles aan gedaan om deze en andere zaken in de doofpot te stoppen. Ze is namelijk van plan om drie nieuwe asiellocaties te openen.”
Als de gemeente in april twee informatieavonden over het azc organiseert, blijkt hoe zeer de zedenzaak leeft onder bewoners. Op het plein voor de kapel in Uden staan agenten klaar, blijkt uit een videoverslag van Youtuber Bender. Een grote groep mannen en vrouwen heeft zich achter dranghekken bij de kapel verzameld. Een man in een leren jas met daarop insignes van een motorclub zegt tegen de camera: „Er schijnt een meisje verkracht te zijn van vijftien jaar door eentje uit het azc (…), en dat moeten wij maar door de vingers zien.”
Een deel van de aanwezigen draagt zwarte hoodies en leren hesjes met in gotische letters ‘Freedom Fighters’ erop. Het is de actiegroep waar Seb van Lier, de vader van het vijftienjarige meisje, al langer de voorman van is. Met een spandoek stapt Van Lier boos op een groepje agenten af: „Jullie begrijpen mij niet!” Een andere Freedom Fighter steekt midden op straat een fakkel aan. „Eigen volk eerst”, roept een derde. De politie sommeert de demonstranten achter de dranghekken te gaan staan. Van Lier geeft er geen gehoor aan. Daarop duiken agenten in burgerkleding op hem, en hijsen hem aan zijn handen en voeten een politiebus in. „Klotevolk”, roept een omstander tegen de agenten, zo is te zien op een video. „Zijn dochter is verkracht door een Syriër, wie neem je nu mee?”
Later die avond loopt de demonstratie verder uit de hand. Demonstranten gooien stenen en zwaar vuurwerk naar de politie. Agenten worden bespoten met pepperspray. De politie houdt zes personen aan. Seb van Lier wordt kort na zijn arrestatie weer vrijgelaten, en niet vervolgd.
Op meer azc-demonstraties zijn Freedom Fighters te zien. De groep die zich kleedt in motorhesjes maar bezweert geen motorclub te zijn, telt enkele tientallen leden. De meesten kennen elkaar van eerdere protesten, zoals de ‘gele hesjes’ en coronademonstraties.
In oktober komen dertig Freedom Fighters naar een asieldemonstratie in Amsterdam. Oprichter Remi (39, teamcoach in een papierfabriek) loopt achter in de stoet mee. Hij vertelt aan NRC, dat meeloopt, dat zijn groep een brede agenda heeft. „We zijn niet alleen tegen het asielbeleid, maar tegen het hele beleid in Nederland. Woningen. Zorg.”
Ze zijn in oktober 2024 opgericht. In dat jaar haakte ook Dave aan, die evenmin als Remi met zijn achternaam in de krant wil – beide namen zijn wel bij de redactie bekend. De groep vormt een „brotherhood”, legt hij uit, die op een vreedzame manier opkomt tegen „onrecht”. Door vrijwilligerswerk te doen voor ouderen en armen, maar ook door te demonstreren.
Het protest werd serieuzer, zegt Dave, „toen de dochter van ons maatje werd verkracht door een Syriër. Daarna zijn we meer gaan demonstreren”.
Kort na de aangifte van Van Liers dochter in januari neemt de politie haar een uitgebreid verhoor af. Rechercheurs nemen haar mee naar het bos waar het gebeurd zou zijn. Ze kijken of er nog sporen te vinden zijn. Ook ondergaat het meisje een forensisch medisch onderzoek.
Eind februari ligt er een eerste dossier bij de officier van justitie in Den Bosch. De zaak blijkt ingewikkeld te liggen, volgens bronnen rond het onderzoek. De Syriër is geen willekeurige asielzoeker, zoals online wordt gesuggereerd, maar was volgens de politie het vriendje van het meisje. De zestienjarige Syrische jongen uit een opvang in een buurgemeente had het meisje enige tijd geleden ontmoet, waarna ze contact hielden en vaker hadden afgesproken. Tot die afspraak op 10 januari. Over het verloop van die middag verklaren ze vrijwel hetzelfde: ze gaan na schooltijd naar het bos, er zijn nog even een vriend en een vriendin bij, en nadat die vertrekken hebben ze seks. Hun verklaringen verschillen op één cruciaal punt: het meisje zegt dat zij het niet wilde, de jongen zegt van wel.
In zedenzaken gebeurt het vaker dat het woord van de een tegenover dat van de ander staat. Het OM probeert dan steunbewijs te vinden, wat de verklaring van de een aannemelijker maakt dan die van de ander. Maar in deze zaak zijn geen camerabeelden, geen sporen van geweld, geen ooggetuigen. De vriendin die er vooraf bij was, zag niets van het moment zelf. En in de telefoons van beide jongeren ziet de politie vooral berichten die passen bij een beginnende relatie.
Buiten het onderzoek ontwikkelt zich een ander verhaal. Op sociale media wordt gedreigd foto’s openbaar te maken van de vermeende dader. Uit voorzorg wordt de jongen overgeplaatst naar een ander azc – volgens bronnen op advies van de politie, na signalen dat er „jacht” op hem wordt gemaakt. Online wordt die veiligheidsmaatregel geïnterpreteerd als een aanwijzing voor een doofpot. „Het is nog geen schuldbekentenis”, zegt raadslid Bethlehem, „maar wel een teken dat er iets aan de hand is”.
De zaak wordt pas echt groot als Van Lier op 17 april, een week na zijn arrestatie bij de kapel, inspreekt op de gemeenteraadsvergadering in Maashorst. De video van zijn emotionele betoog gaat direct viraal. Raisa Blommestijn, presentator van Ongehoord Nederland, noemt vader Van Lier op X „een held”. De omroep maakt meerdere items over de zedenzaak, die er als ‘doofpot’ wordt betiteld.
Bij de Freedom Fighters sluiten zich steeds meer leden aan; vaak hebben ze de speech van Van Lier gezien. Op Youtube-kanaal Roddelpraat wordt de zaak besproken door presentator Jan Roos. Wat moeten de mensen in Uden doen, wordt hem gevraagd. Dat is simpel, volgens Roos. „Hoe harder en grover je demonstreert tegen azc’s, hoe minder de kans is dat-ie er komt.”
Het doofpot-narratief wordt verder versterkt als FvD-raadslid Bethlehem bij Ongehoord Nederland vertelt dat het OM hém onderzoekt, vanwege het naar buiten brengen van de zaak. „De burgemeester zei tegen mij dat ik opruiing pleegde tegen Syrische asielzoekers.” Daarop heeft hij het OM „opdracht gegeven om onderzoek naar mij te laten doen”.
Van der Pas: „Ik heb het OM gevraagd of een raadslid dit zo mag doen, of dit niet over de grens is.” Het OM besluit er geen zaak van te maken. „De burgemeester kan ons vragen ergens naar te kijken, maar of we een onderzoek opstarten, bepalen wij zelf”, zegt een OM-woordvoerder.
Het verzoek van de burgemeester voedt evenwel de achterdocht. „Het is de wereld op zijn kop”, zegt FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren tijdens een asieldebat in de Tweede Kamer. „Terwijl het gezin door een hel gaat en de burgemeester dreigt met juridische stappen tegen FvD, loopt de verdachte van de verkrachting nog vrij rond.”
De zaak wordt internationaal opgepikt als de radicaal-rechtse influencer Eva Vlaardingerbroek er een video aan wijdt voor haar 2,1 miljoen volgers op X en Instagram. Ze spreekt over het „verdoezelen” van een verkrachting en vergelijkt ‘Uden’ met het Rotherham-schandaal. (In het Noord-Engelse stadje werden tussen 1997 en 2013 meer dan 1.400 kinderen misbruikt door bendes, zonder dat autoriteiten ingrepen.)
X-eigenaar Elon Musk, de rijkste man op aarde, verspreidt in april de video van Vlaardingerbroek aan zijn 229 miljoen X-volgers door erop te reageren met een uitroepteken. Eén leesteken, en Uden gaat de hele wereld over. Een stroom van internationale tiktokkers stort zich er daarna op. Zoals The Darkpunisher (140.000 volgers), die een Engelstalige video maakt over de vermeende verkrachting. „Terwijl de Syrische man werd vrijgelaten, werd de vader van het meisje gearresteerd wegens het geven van een speech.”
Het OM is tegen die tijd tot de conclusie gekomen dat vervolging niet mogelijk is, vanwege gebrek aan bewijs. De ouders van het meisje worden geïnformeerd. Anders dan normaal bij zaken van minderjarigen, publiceert het OM op 27 mei een uitgebreid persbericht over het besluit. Omdat de zaak inmiddels „onderdeel van een discussie rond asielopvang” is geworden.
De Tocht tegen de stilte in Uden op 2 mei 2025.
Nog voordat het OM deze conclusie wereldkundig maakt, trekken de Freedom Fighters weer de straat op. Op het parkeerterrein bij atletiekbaan De Keien in Uden lopen begin mei tientallen mensen met protestborden en rozen in de hand. In het midden staat Seb van Lier. Deze ‘tocht tegen de stilte’ is georganiseerd voor zijn dochter, en andere slachtoffers die ‘monddood’ worden gemaakt.
Want zo voelt het voor Seb van Lier, zegt hij achteraf tegen NRC. Hij kan niet begrijpen waarom de jongen niet is vervolgd, terwijl is vastgesteld dat er seksueel contact is geweest. „Hoeveel bewijs wil je hebben?” Dat er sprake zou zijn van een relatie, zoals het politieonderzoek uitwijst? Daar wil hij niets van weten. „Dat is niet het geval. Hij hing daar rond bij haar school. Ze hebben alleen via Google Translate wat gepraat. Dat kun je geen relatie noemen.”
Aan het begin van de tocht in Uden filmt Ongehoord Nederland van dichtbij hoe een man die een fakkel heeft meegenomen wordt afgevoerd. De politie wordt omringd door woedende Freedom Fighters. Bij het gemeentehuis worden rode rozen tegen het hek gelegd. FvD’er Janco Bethlehem spreekt de menigte toe door een microfoon: „Hoeveel meisjes en gezinnen lopen er nog ongehoord rond in Nederland?”
De tocht trekt ook langs het huis van burgemeester Hans van der Pas. Hij zag de demonstranten lopen, met spandoeken over het kindermisbruik dat hij onder de pet zou hebben gehouden. Van der Pas begrijpt het wel. „Ik noem het: de Facebook-waarheid.” Een tijdlang volgde de burgemeester de Facebookberichten van anti-asiel-groeperingen. „Je komt in dat algoritme, en dan zie je niks anders meer. Als je dat de hele dag hoort, snap ik wel dat je gaat denken: dít is het. Dit gebeurt er.”
Het misbruikverhaal gaat ook een rol spelen in andere gemeenten waar gediscussieerd wordt over azc’s. Zo wordt het verspreid door de Dordrechtse actiegroep ‘mega AZC nee’, organisator van estafetteprotesten door het hele land. In het Gelderse Lingewaard, waar de gemeenteraad zich in de zomer buigt over een noodopvang, begint een inwoner tijdens een spreekavond over de verkrachting in Uden. „Gaan we wachten tot het hier ook verkeerd gaat?”
Het verhaal blijft ook in Maashorst terugkeren. Op azc-inloopavonden in de afgelopen maanden, krijgt de gemeente steeds weer dezelfde zorg te horen: mijn dochter kan straks niet meer veilig naar hockey fietsen. „Je kunt heel veel feiten opdissen”, zegt burgemeester Van der Pas. „Maar een persoonlijk verhaal komt binnen bij mensen. Dan zeggen ze: dat kán toch zomaar niet? Deze man zijn dochter is verkracht.”
Wat zich tussen de twee tieners in het bos heeft afgespeeld, blijft onduidelijk, maar het verhaal is uitgegroeid tot bewijs dat azc’s een gevaar vormen voor dochters en buurmeisjes. „Als burgemeester kan ik weinig anders doen dan luisteren naar die angst”, zegt Van der Pas.
In het Tilburgse bos staat eind november een rode opblaaspoort met ‘Merry Christmas’ erop. Jingle Bells schalt er uit speakers. Van achter kraampjes delen Freedom Fighters in leren hesjes kleding en huishoudspullen uit; allemaal gratis voor mensen met lage inkomens.
Er zijn veel moslima’s op afgekomen; Turkse en Syrische vrouwen met hoofddoeken op lopen met tassen vol spullen het bos weer uit.
„Mooi toch?”, zegt Seb van Lier, die tussen de kraampjes doorwandelt. „We zijn tegen het asielbeleid, niet tegen asielzoekers zelf.”
Een schaal oliebollen komt langs. Van Lier vertelt dat hij nog lang niet klaar is met de verkrachtingszaak. „Niet dat het mijn dochter nog helpt”, zegt hij, maar zijn missie strekt inmiddels verder dan dat. „Ik laat me niet monddood maken. Dáár gaat het hier om.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC