Corruptieproces
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De Israëlische president Isaac Herzog sprak een waar woord toen hij zondag het gratieverzoek van premier Benjamin Netanyahu „buitengewoon” noemde. Het is immers verre van normaal als een regeringsleider bij hoog en bij laag volhoudt dat zijn land een democratische rechtsstaat is, maar het recht de pas wil afsnijden als het zijn eigen handelen betreft.
Niet alleen is voor het recht iedereen gelijk, een premier heeft een voorbeeldfunctie. Dat betekent dat Netanyahu zich als ieder ander moet verantwoorden voor de rechter als hij daartoe wordt opgeroepen én zou moeten uitdragen dat hij dat met een rotsvast vertrouwen in de rechtsstaat doet.
Dit is hoe het behoort te gaan. In werkelijkheid haalt de premier elke denkbare truc uit het draaiboek van de machtspoliticus tevoorschijn om te voorkomen dat hij na zes jaar eindelijk terecht moet staan voor corruptie: tijdrekken, afleidingsmanoeuvres, verdachtmakingen, aanspraak maken op onmisbaarheid, de hulp van machtige medestanders (Trump) inroepen; het is de afgelopen jaren allemaal gepasseerd.
Met zijn verzoek aan president Herzog dat de zaak tot een einde komt, gaat Netanyahu nu nog een stap verder. Gratie kan bij uitzondering worden verleend, maar uitsluitend aan veroordeelde personen die spijt hebben betuigd. Netanyahu heeft tot nu toe geweigerd enige verantwoordelijkheid te nemen voor de inhoud van de aanklachten en wil de rechtsgang niet eens afwachten.
Hoewel de corruptiebeschuldigingen in het niet vallen bij de oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in Gaza waarvan het Internationaal Strafhof de premier verdenkt, zijn ze zeker niet verwaarloosbaar. In de belangrijkste van drie affaires zou Netanyahu als premier gunstige regelgeving hebben doorgedrukt voor een telecombedrijf, in ruil voor positieve berichtgeving over hem in de media.
De rechtsgang verdeelt het land en de premier wakkert het negatieve sentiment aan door zijn vervolging af te doen als een heksenjacht, geïnstigeerd door een „deep state”, bestaande uit zijn politieke opponenten, de media en de rechterlijke macht. Alleen al met deze lijn van verweer ondermijnt hij het vertrouwen van Israëlische burgers in de instituties van hun land.
In oktober kwam Donald Trump Netanyahu al te hulp, toen hij zich tijdens zijn toespraak voor de Knesset rechtstreeks tot Herzog wendde met een verzoek om gratie. „Ik vind hem nu eenmaal aardig”, zei hij over Netanyahu. Drie weken geleden zette Trump – in eigen land succesvol in het laten verdwijnen van strafzaken tegen hemzelf – zijn verzoek kracht bij met een brief aan de president.
Israëlische oppositieleiders lijken politieke kansen te zien in gratie voor Netanyahu. Naftali Bennett wil zelf opnieuw premier worden en vindt het idee bespreekbaar als Netanyahu zich volledig terugtrekt uit de politiek. Yair Lapid vraagt om hetzelfde, met daarbij een schuldbekentenis.
Herzog is zich goed bewust van het hellende vlak waarop Israël zich zou begeven als hij het verzoek inwilligt. Hij sprak van „aanzienlijke implicaties” voor de rechtsstaat. Het is te hopen dat hij de druk weerstaat.
De bal hoort echter niet bij hem te liggen, maar bij de premier. Een regeringsleider die overtuigd is van zijn onschuld zou dit proces met opgeheven hoofd tegemoet moeten treden, alle medewerking verlenen aan het spoedige verloop ervan en hetzelfde moeten doen in Den Haag. Dit is de enige manier waarop Netanyahu in dezen zijn land een dienst kan bewijzen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC