Een van de beste programma’s die de laatste jaren op tv verschenen, het al lang wegbezuinigde TreurTeeVee van het geweldige muziektheatergezelschap Circus Treurdier, muntte ooit de term foeyonghai-mentaliteit. Dat slaat op die typisch Nederlandse neiging om een buitenlands gerecht enkel te pruimen wanneer de oorspronkelijke smaken zo vakkundig zijn afgezwakt dat er niets anders overblijft dan een flets en risicoloos goedje dat gemakkelijk naar binnen te schuiven is.
Die foeyonghai-mentaliteit, ook wel de tirannie van de middelmaat genoemd, grijpt momenteel wild om zich heen in Hilversum. Sterker nog: wat het Chin. Ind. Spec. Rest. bij u op de hoek vanaf de jaren zestig heeft gedaan met die magistrale Aziatische keuken, gebeurt momenteel ook bij de publieke omroep, waar vrijwel ieder programma met ‘last van dalende kijkcijfers’ eraan moet geloven.
Kassa, Tegenlicht, kunstprogramma’s, drie uur durende interviews; allemaal moeten ze weg omdat een meerderheid van Nederland liever goedkope foeyonghai afhaalt bij SBS 6 dan een restaurant bezoekt waar je iets moet vreten dat de boer niet kent.
Over de auteur
Jarl van der Ploeg is journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij werkte eerder als correspondent in Italië. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nu kan ik sommige bezuinigingen heus begrijpen. Zo heb ik zelf in een ver verleden bij Studio Voetbal gewerkt. Veel kan ik mij daar niet van herinneren, behalve hoe lekker Jan Mulder rook (echt heel lekker), hoeveel ex-voetballers betaald kregen om hun mening te geven (echt heel veel) en hoe sommige presentatoren diep van binnen meer van zichzelf hielden dan van de sport die ze versloegen.
Of eigenlijk niet eens zo heel diep van binnen. Zo wijdt Mart Smeets in zijn boek Spelen welgeteld één alinea aan de legendarische marathon van Gerard Nijboer in Moskou, terwijl hij zes alinea’s besteedt aan de Russische prostituee die hem tijdens datzelfde evenement probeert te verleiden (‘ze stroopte een opvallend frivole slip een stukje van haar lijf af, zodat ik zicht had op een afgeschoren poes (...) Ik wist nog steeds zeker dat ik het niet zou doen, maar had een zwellende erectie die dra zichtbaar zou worden.’)
Tot slot kan ik mij herinneren dat we ooit een redactievergadering hadden op een zonnig Amsterdams terras waar Jack van Gelder aan kwam rijden in een Rolls-Royce cabriolet, een Louis Vuitton-tas om zijn schouder en een sigaar ter waarde van mijn volledige maandhuur op zijn lippen, waarna ik besloot dat het in ieder geval tijd was mijzelf daar weg te bezuinigen.
Er kan, met andere woorden, best het een en ander strakgetrokken worden bij de NPO. Toch is het schrappen van programma’s, puur en alleen omdat ze niet genoeg kijkers trekken, exact het tegenovergestelde van wat een publieke omroep zou moeten doen.
Al jaren zien we hoe commerciële omroepen qua culturele verheffing niet veel verder komen dan Martien Meiland, en al jaren zien we wat voor morele verschraling er optreedt wanneer ook de televisiejournalistiek in handen komt van partijen die items over de energietransitie liever vermijden omdat die over verkrachtende asielzoekers meer kijkers trekken.
‘De publieke omroep heeft de wettelijke en morele opdracht om méér te zijn dan een kijkcijfermachine: om ruimte te bieden aan kunst, experiment, diversiteit aan stemmen, diepgravende journalistiek en verhalen die verder gaan dan het veilige midden’, schrijven ruim dertig televisiemakers verderop in deze krant.
Zij hebben volkomen gelijk, want leve de programma’s die niemand bekijkt, maar die toch een paar mensen heel gelukkig maken. Leve de programma’s die je nieuwe dingen leren. Leve de programma’s die anders smaken dan gemiddeld en stop de foeyonghai-mentaliteit.
Leve de NPO!
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant