Kinderboek Ingvild Bjerkeland schreef een loeispannende dystopie over een troep meedogenloze wilde beesten.
Hoe gedraagt de mens zich in een beschaving die bedreigd wordt? In Noorwegen trekt een troep meedogenloos moordende beesten rond. Het is een nieuwe soort en het motief achter de agressie is onbekend. Niemand weet waar de beesten vandaan komen en hoe ze bestreden kunnen worden. Mensen zijn radeloos. Er wordt geplunderd, voedsel en medicijnen raken schaars, de stroom valt uit, wie kun je nog vertrouwen in donkere tijden?
Ingvild Bjerkeland: Beesten.
Vert.: Kim Liebrand
Volt, 119 blz.
De kinderen Abdi en Alva (broer en zus) zijn net als velen op de vlucht. Hun moeder is door de beesten vermoord en ze proberen het vastenland te verlaten en hun vader te bereiken die op een eiland werkt. Onderweg naar de havenstad moeten ze overleven in een wereld waarin de mens zichzelf probeert te wapenen tegen dreigend en onontkoombaar onheil. Haast filmisch beschrijft Ingvild Bjerkeland de tocht van Abdi en Alva. Ze oogsten uit verwaarloosde moestuinen, plukken bessen van struiken, vinden paracetamol in verlaten huizen. En constant is er op de achtergrond die dreiging. „We klommen naar de top van de heuvel, steen voor steen. Ik moest Alva achter me aan trekken. We schaafden onze handen en knieën. Op de top hadden we aan alle kanten vrij uitzicht, en de maan verlichtte het moeras en de heuvels, maar ik durfde niet naar het beest te speuren. We gingen op onze knieën zitten en kropen over de top heen en aan de andere kant naar beneden.”
De eenvoudige stijl zonder al te veel beeldspraak draagt bij aan de spanning en zorgt dat verhaal wars is van vals sentiment. De lineaire structuur en korte hoofdstukken vergroten de toegankelijkheid van het vertelling.
De thematiek die in Beesten naar voren komt zie je niet vaak zo mooi uitgewerkt in 10+ boeken. Bjerkeland toont de kracht en kwetsbaarheid van de mens in extreme omstandigheden en de ethische dilemma’s die gepaard gaan met een afbrokkelende beschaving op een begrijpelijke en ongeforceerde manier. Wie heeft er meer recht op medicijnen, de oude mensen die ze voorgeschreven hebben gekregen in een verzorgingstehuis, of de jonge vrouw die hartpatiënt is? Bjerkeland werd voor dit boek genomineerd voor de prestigieuze Nordisk råds barne- og ungdomslitteraturpris, een van de belangrijkste jeugdliteratuurprijzen in Scandinavische landen.
Doordat de beesten zelf nauwelijks beschreven worden, groeien ze zo groot als je fantasie toestaat, en staan ze tegelijk symbool voor verschillende soorten gevaar. Bijvoorbeeld fascisme. Zoals ze jagen op mensen. Of misschien toch meer als corona, zoals ze niemand overslaan. Wat de dreiging is, is multi-interpretabel, maar de gevolgen raken aan heel concrete en helaas herkenbare dingen, zoals een scene waarin men per wankele boot probeert te vluchten en er op de kade betaald moet worden met envelopjes of kostbaarheden. Veertig man passen er in de wankele boot die niet bedacht lijkt op een langere tocht over zee. Of het kind lopend aan de hand van een broer of zus, onderweg naar hopelijk betere omstandigheden. Knuffel en haard achtergelaten, een rugzak met een deken om.
Beesten is een loeispannende dystopie. Intens qua thematiek, maar nergens te grafisch voor de doelgroep. Een boek dat de jonge lezer beslist aan het denken zet, maar wellicht ook zorgt dat deze stiekem een lampje aanlaat als die gaat slapen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC