In Dordrecht zijn tussen 2013 en 2016 minstens 24 grafkisten geopend zonder nabestaanden te informeren. Het ging om een experiment om lijken in grafkelders sneller te laten ontbinden. Burgemeester en wethouders vinden de grafschenning ‘vreselijk’ en bieden excuses aan.
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
Op begraafplaats Essenhof in Dordrecht zijn de kisten na sluitingstijd bij wijze van experiment uit zes betonnen grafkelders gehaald en geopend. Dat blijkt uit een onderzoek dat de gemeente woensdag openbaarde. De gemeenteraad had om het onderzoek gevraagd na de onthulling van een vertrouwelijk memo uit 2015 over de zaak.
Burgemeester Nanning Mol van Dordrecht zei woensdag ‘verbijsterd’ het ‘bijzonder pijnlijke’ rapport van adviesbureau TwynstraGudde te hebben gelezen. In een verklaring noemt de verantwoordelijk wethouder Marc Merx de onderzoeksbevindingen ‘ernstig, confronterend en onacceptabel’. Hij stelt dat opening van de kisten nooit had gemogen zonder medeweten of toestemming van ‘de mensen die op Essenhof hun dierbaren begraven hebben’.
Doel van de grafschenning was te achterhalen hoe de ontbinding van lijken kon worden versneld. Door een gebrek aan zuurstof gaat het ontbindingsproces in grafkelders, waar vier kisten op elkaar zijn gestapeld, te langzaam om na vijftien jaar het graf te kunnen ruimen. Dit is in Nederland op meerdere begraafplaatsen met grafkelders – vaak een ruimtebesparend familiegraf – een probleem.
In 2006 werden op de begraafplaats in Dordrecht ruim duizend grafkelders geplaatst, voor de bijzetting van ruim vierduizend overledenen. Na in 2013 te hebben geconstateerd dat lichamen na zes jaar nauwelijks waren verteerd, besloot de leiding van de begraafplaats in 2015 een experiment uit te voeren in drie grafkelders. Dit staat in het geheime memo dat in februari aan het licht kwam.
In één keldergraf werden de vier lichamen behandeld met ‘poeder op microbiologische basis’, het tweede keldergraf werd beter geventileerd en het derde diende ter controle. Het experiment werd vier keer herhaald met tussenpozen van een half jaar. De toenmalig directeur van Essenhof stelde in het memo dat dit juridisch was toegestaan, maar daarvan hebben de onderzoekers van TwynstraGudde geen bewijs gevonden.
Bij het werk in de zuurstofarme grafkelders, constateren de onderzoekers op basis van interviews en documenten, waren de arbeidsomstandigheden niet op orde. Grafdelvers droegen onvoldoende beschermende kleding en werden soms onwel, waar vervolgens lacherig over werd gedaan.
Een bijvangst in het onderzoek vormt de heimelijke verplaatsing in 2020 van twintig niet-verteerde lichamen van een andere Dordtse begraafplaats, Zuidendijk, naar Essenhof. Dat was nodig omdat ook Zuidendijk te maken had met te trage ontbinding. De nabestaanden van de twintig overledenen, die expliciet voor Zuidendijk hadden gekozen, werden niet geïnformeerd over de verplaatsing. Het Dordtse college laat de zaak nader onderzoeken.
Het onderzoeksrapport is gedateerd op 6 oktober 2025. Volgens de woordvoerder van wethouder Merx zijn de twee maanden daarna gebruikt om ‘alle dertig rechthebbenden’ van de geschonden graven te informeren en waar nodig onder begeleiding van Slachtofferhulp hulp te bieden.
Ook dienden het Openbaar Ministerie en de arbeidsinspectie de tijd te krijgen om te bepalen of ze verder onderzoek wilden doen. Daartoe zien beide instanties geen aanleiding.
Intussen bestaat het probleem van de traag of niet-ontbindende lichamen nog steeds, stellen B en W in een verklaring: ‘De gemeente vraagt landelijke steun om tot een oplossing te komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant