Gedeelde stroomaansluitingen (e-hubs) zijn overal in opkomst als reactie op de lange wachttijden voor nieuwe aansluitingen. In de Rotterdamse haven doen Shell en Linde Gas dat nu ook. ‘Hopelijk stimuleert dit meer bedrijven in de haven.’
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Het ijle schoorsteentje boven de waterstoffabriek van Shell Pernis is niet de meest in het oog springende pilaar in het woud van schoorstenen. Toch gaat ongeveer een vijfde van de totale CO2-productie van Shell door de dunne pijp.
Nu al wordt een groot deel van dat zuivere koolzuurgas bij de fabriek afgevangen en via een dikke, bruine pijp afgevoerd over een hek, naar een compressorhuis van buurman Linde Gas. Linde verkoopt het gas vervolgens weer aan glastuinbouwers, die het in hun kassen gebruiken om planten sneller te laten groeien. Of aan frisdrankfabrikanten die het gas als ‘prik’ in hun cola stoppen.
In de waterstoffabriek wordt aardgas verwerkt tot waterstof, dat Shell gebruikt bij de productie van brandstoffen. Er wordt veel meer CO2 geproduceerd dan nu wordt afgevangen. Dat gaat komend jaar veranderen. Via de compressoren van Linde moet het gas dan grotendeels worden doorgevoerd naar Porthos, de ondergrondse CO2-opslag in een leeg gasveld vlak voor de kust. Het ondergronds opslaan van die CO2 is een omstreden maar onmisbare manier om de Nederlandse klimaatdoelstellingen te halen.
Alleen had Linde bij dat plan even buiten de ‘netcongestie’ gerekend. Om al die extra CO2 op een druk van 22 bar te brengen en door te voeren naar zee, moet Linde een extra compressor bouwen. Daar is een zwaardere stroomaansluiting voor nodig. En voor zulke aansluitingen is een wachtlijst. Zeker in de Rotterdamse haven. Pas ergens tussen 2030 en 2032 wordt in de haven een extra zwaar transformatorstation gebouwd.
Dankzij ‘goede samenwerking’ hoeft Linde daar nu niet op te wachten. Shell had nog wat ongebruikte capaciteit over op hun bestaande stroomaansluiting. Daarom is het energiecontract van Shell door netbeheerder Stedin omgezet in een ‘groepscontract’ van Shell en Linde. Dat is voor Stedin niet meer dan een administratieve handeling. De partijen zijn er samen verantwoordelijk voor dat ze nooit meer verbruiken dan volgens het contract mag. En de rekening voor gebruikte elektriciteit verdelen ze onderling.
In het transformatorhuis waar CO2 door een bruinige pijp wordt aangevoerd, presenteren vertegenwoordigers van Shell, Linde en Stedin trots dit succes. Vier grote compressoren staan al opgesteld in afzonderlijke huisjes. Dit zijn de oude pompen, eenheden zo groot als auto’s. Ze brengen de CO2 in vier stappen op hoge druk, zodat het gas in tankwagens naar de klanten kan.
Naast vier loodsjes, waarin de oude pompen hun werk doen, is al een betonnen fundament gestort. Er staan enkele stalen pilaren op, en grote onderdelen. De komende weken wordt daaruit de spikplinternieuwe extra pomp opgebouwd die nodig is om alle extra CO2 naar Porthos te krijgen.
Linde kwam 1,3 megawatt aan stroomcontract tekort om de extra compressor aan te sluiten. Netcongestie oplossen met een ‘e-hub’, zoals één gedeelde stroomaansluiting door Stedin wordt genoemd, komt op kleine bedrijventerreinen met netcongestie al wel vaker voor. ‘Bijvoorbeeld bij broodbakkers die ’s morgens hun oven aanzetten om brood te bakken en frietbakkers die juist ’s avonds de piepers in het vet gooien.’
Maar voor grote industriële bedrijven die op een middenspanningsnet zijn aangesloten, zoals in de Rotterdamse haven, is een gedeelde aansluiting voor zover bekend uniek.
Alle aanwezigen haasten zich woensdagmiddag te zeggen dat deze gedeelde aansluiting op de gehele energietransitie peanuts is. Het huidige verbruik van de haven ligt op zo’n 500 megawatt. Bij hoogspanningsnetbeheerder Tennet liggen opgeteld voor zo’n 2 gigawatt aan aanvragen voor extra aansluitingen.
‘De elektrificatie van onze raffinaderij alleen loopt ook al in de honderden megawatten’, zegt techniekmanager Jeroen van de Heijning van Shell Pernis. ‘De gedeelde aansluiting met Linde is voor ons dus een tijdelijke oplossing. We hebben de aansluiting op den duur weer zelf nodig.’
‘Uiteindelijk is de uitbreiding van het stroomnet zeer noodzakelijk’, zegt Timo Idema, die binnen de raad van bestuur van Stedin verantwoordelijk is voor de techniek. ‘Maar efficiënter gebruikmaken van de bestaande capaciteit kan voor nu, en ook daarna, wel degelijk helpen.’
Idema wijst erop dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de netbeheerders vorige week nog streng heeft toegesproken. Ze moeten meer werk maken van creatieve oplossingen voor de netcongestie, waardoor het bestaande net efficiënter wordt gebruikt.
Idema: ‘Als dat lukt, is het niet alleen sneller, het kost minder geld en grondstoffen. Dus het is mooi dat we laten zien dat dat ook hier in de haven kan. Dat zal hopelijk meer bedrijven in de haven stimuleren om samen dit soort oplossingen te zoeken.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant