Basisscholen zijn niet te spreken over het voornemen van staatssecretaris van Onderwijs Koen Becking (VVD) om de aanpassing van de omstreden doorstroomtoets op de lange baan te schuiven. Ook de Tweede Kamer hoopt op meer spoed.
Becking stuurde dinsdag een ‘verkenning’ naar de Tweede Kamer met scenario’s om de bekritiseerde doorstroomtoets aan te passen. Basisscholen kunnen momenteel kiezen uit acht toetsen. ‘Ik sta welwillend tegenover de mogelijke stelselovergang naar één doorstroomtoets. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk dat we hierover een weloverwogen besluit nemen’, schreef hij.
Daarmee temperde de demissionaire staatssecretaris meteen de verwachting. Zelfs als in 2026 een knoop wordt doorgehakt over een nieuw toetssysteem, ligt invoering volgens hem pas ‘in het schooljaar 2029-2030 in de rede’.
Zo lang wil de PO-raad, de belangenorganisatie van basisschoolbesturen, absoluut niet wachten. ‘De sector wil niet nog vier jaar experimenteren met de onderwijskansen van 12-jarigen’, zegt vicevoorzitter Annet Dries.
De PO-raad hoopt dat een volgend kabinet het tempo opvoert en roept formerende partijen op het onderwerp hoog op de agenda te zetten. Dries: ‘Leerlingen hebben recht op duidelijkheid. De huidige situatie biedt die niet.’
De doorstroomtoets wordt in januari gemaakt door circa 175 duizend leerlingen in groep 8. De uitslag bepaalt in grote mate het vervolg van hun schoolloopbaan. Wat de PO-raad betreft is de aanstaande toets de laatste editie waarbij scholen kunnen kiezen uit acht verschillende toetsen van zes verschillende aanbieders. ‘En dat we in 2027 met één aanbieder verder kunnen’, aldus Dries.
Sinds de eerste afname in 2024 is er veel kritiek op de doorstroomtoets, die de kansengelijkheid moest bevorderen. Uit onderzoek van de Volkskrant bleek dat de acht verschillende doorstroomtoetsen waaruit scholen kunnen kiezen grote en deels onverklaarbare verschillen veroorzaken. De keuze voor een toetsaanbieder blijkt zodoende mede te bepalen welk schooladvies leerlingen krijgen.
Daarnaast waren er vanaf het begin zorgen over de verplichte bijstelling naar boven (‘kansrijk adviseren’). Als een leerling de toets beter maakt dan het voorlopige schooladvies, moeten basisscholen het advies in principe naar boven bijstellen. Veel leerkrachten vrezen dat veel kinderen hierdoor instromen op een te hoog niveau dat ze zonder extra steun niet kunnen bijbenen.
Een analyse van de PO-Raad liet bovendien zien dat omhoog bijstellen vaker gebeurt op scholen met relatief weinig leerlingen met lageropgeleide en armere ouders. De belangenorganisatie concludeert daarom dat de toets de kansenongelijkheid niet verkleint, maar juist vergroot. Onderzoek van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voegde daar deze week aan toe dat de doorstroomtoets er ook niet in slaagt de hardnekkige onderadvisering van meisjes tegen te gaan.
De Tweede Kamer dringt al langer aan op één landelijke doorstroomtoets. Tegelijkertijd wil een meerderheid dat de toets minder bepalend wordt. Die beweging staat haaks op de huidige praktijk, waarin de toets juist leidend is geworden.
De PO-raad ziet nog liever dat kinderen niet in groep 8, maar later geselecteerd worden. Dan krijgen ze meer tijd om zich te ontwikkelen en op het passende niveau terecht te komen.
Tweede Kamerlid Ilana Rooderkerk (D66) diende de motie in die het kabinet opriep te verkennen wat er nodig is om tot één doorstroomtoets te komen. Ze is niet te spreken over de gang van zaken en heeft Kamervragen gesteld. Ze wil onder andere weten of snellere aanpassing haalbaar is. ‘We willen graag zo snel mogelijk overstappen op één doorstroomtoets, zodat kinderen eerlijke kansen krijgen.’
De toetsresultaten worden ook door de Onderwijsinspectie gebruikt om te beoordelen of een school goed onderwijs geeft. Daarom is het belangrijk dat toetsen onderling zo vergelijkbaar mogelijk zijn, reageert een woordvoerder. Tegelijkertijd hecht de inspectie eraan dat aanpassing ‘nauwkeurig en zorgvuldig’ verloopt. ‘Wij gaan niet over de tijdsduur van dit proces.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant