Tropische stormen in Zuidoost-Azië hebben afgelopen week al meer dan 1.350 levens geëist. Miljoenen inwoners zijn door overstromingen en aardverschuivingen ontheemd geraakt. Waarom werden zij niet op tijd gewaarschuwd?
is correspondent Zuidoost-Azië van de Volkskrant. Hij woont in Indonesië.
Op het Indonesische eiland Sumatra hebben hulpverleners – een week na een verwoestende tropische storm – nog altijd moeite om voedsel en medische hulp naar getroffen dorpen te krijgen. Veel wegen en bruggen zijn verdwenen door modderstromen en aardverschuivingen, waardoor reddingswerkers en soldaten zich soms te voet of per helikopter moeten verplaatsen. Ook op Sri Lanka, 1.500 kilometer verderop, worstelt de overheid met het verlenen van hulp aan getroffen gebieden.
Drie tropische stormen die min of meer gelijktijdig ontstonden in Zuid- en Zuidoost-Azië hebben ten minste 1.350 levens geëist, plus een veelvoud aan gewonden. Zeker negenhonderd personen worden nog vermist. Miljoenen bewoners zijn uit hun huizen verdreven. Zware en aanhoudende regenval, tot wel 350 millimeter per dag (in Nederland valt gemiddeld in één jaar 850 millimeter), veranderde riviertjes in woeste modderstromen vol puin en boomstammen die halve dorpen wegvaagden. Ook aardverschuivingen veroorzaakten veel schade en slachtoffers. Sumatra werd het hardst getroffen ( tot nu toe 712 doden en 500 vermisten), gevolgd door Sri Lanka (465 doden) en Thailand (181 doden).
De regio is veel regen wel gewend tijdens de jaarlijkse moesson, maar ditmaal is de schade enorm. Lokale overheden erkennen dat zij werden verrast door het natuurgeweld. Het ontbreekt hun naar eigen zeggen aan hulpgoederen en reddingsmateriaal.
Indonesië en Thailand hebben het leger ingezet, Sri Lanka heeft de internationale gemeenschap om hulp gevraagd. Voedingsdroppings moeten verlichting brengen, terwijl toegangswegen met graafmachines worden vrijgemaakt. Een bewoner van de Sumatraanse provincie Atjeh vertelde aan The Jakarta Post dat er bij gebrek aan rijst maar bananen worden gekookt.
Een week na de ramp vragen deskundigen zich af waarom de schade dit jaar zo groot is. Zij wijzen erop dat op Sumatra de afgelopen decennia honderdduizenden hectare regenwoud is gekapt om plaats te maken voor palmolieplantages, mijnbouw en landbouw. Dit gebeurde deels illegaal. De ontboste gebieden absorberen minder water en zijn kwetsbaarder voor aardverschuivingen.
Daarnaast gingen deze zomer door branden honderdduizenden hectare bos verloren. Waarschijnlijk zijn de branden opzettelijk aangestoken om het zo vrijgekomen land te kunnen bewerken. Ook verkoolde aarde houdt minder regenwater vast.
De Indonesische overheid is tevens een onderzoek begonnen naar de herkomst van de grote aantallen boomstammen die in de kolkende watermassa veel extra schade in dorpen hebben veroorzaakt. Mogelijk wijst dat op illegale houtkap.
Bewoners vragen zich intussen af waarom zij niet tijdig zijn gewaarschuwd. Een appje van de overheid dat een ernstige overstroming dreigde, had volgens hen veel verschil kunnen maken. Nu werden families verrast door het woeste water en moesten ze in het donker vluchten naar hoger gelegen gebied. Het hoofd van de Indonesische meteorologische dienst stelt dat lokale overheden respectievelijk acht, vier en twee dagen vóór de storm zijn gewaarschuwd. Deskundigen pleiten voor protocollen die regiobestuurders kunnen volgen bij dergelijke noodsituaties. Ook wordt geadviseerd noodvoorraden aan te leggen, vrijwilligers te trainen om hulp te kunnen bieden en te investeren in zwaar materieel.
De Indonesische president Prabowo Subianto wees tijdens een bezoek per helikopter aan het getroffen gebied een abstractere oorzaak aan: klimaatverandering. Tropische stormen van dit formaat zijn zeldzaam rond de evenaar, maar lokale bestuurders moeten erop zijn voorbereid dat die vaker zullen voorkomen, stelt hij. Het uitroepen van de nationale noodtoestand vond de president niet nodig.
De Thaise premier Anutin Charnvirakul is in politieke problemen geraakt omdat zijn regering te traag zou hebben gereageerd op de overstromingen en hij een bezoek aan een opvanglocatie vooral zou hebben gebruikt als publiciteitsstunt voor de naderende verkiezingen.
Om zich tegen overstromingen te beschermen, zou de regio ook robuuste waterwerken kunnen aanleggen. Daarvoor is echter veel geld nodig en een centrale planning. De Filipijnen bijvoorbeeld, waar vorige maand 114 mensen omkwamen door een andere tropische storm, stak miljarden euro’s in nieuwe dijken en irrigatiekanalen om overstromingen te voorkomen. Maar dit jaar bleek dat veel van die projecten slechts op papier bestaan en als er al met de bouw was begonnen die halverwege het project was gestaakt. Het Openbaar Ministerie op de Filipijnen is een corruptie-onderzoek begonnen tegen de betrokken politici, ambtenaren en bouwbedrijven.
De reddings- en herstelwerkzaamheden in Zuidoost-Azië en Sri Lanka zullen naar verwachting weken in beslag nemen. De schade aan de Indonesische economie schat de in Jakarta gevestigde denktank Celios op ongeveer vier miljard euro. Fabrieken en plantages op Sumatra hebben zolang de beschadigde infrastructuur niet is hersteld geen toegang tot de markt en tot hun leveranciers.
In Zuid-Thailand wordt gevreesd dat een deel van de rubberoogst, waarin het land wereldmarktleider is, verloren is gegaan. Sri Lanka zag een half miljoen hectare rijstvelden onder de modder verdwijnen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant