Bij het afsluitende persgesprek in Paramaribo liet koning Willem-Alexander weten dat er ‘absoluut geen punt is gezet’ achter het discours over het koloniale verleden. ‘Het blijft een deel van onze geschiedenis, waarbij we altijd stil moeten blijven staan.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over justitie en Koninklijk Huis.
Op de laatste dag van het driedaagse staatsbezoek aan Suriname zetten koning Willem-Alexander en koningin Máxima vanaf de Surinamerivier voet aan wal op de vroegere plantage Frederiksdorp. De historische huizen zijn met Nederlandse steun gerenoveerd. Zo’n 200 tot slaaf gemaakten werkten hier in de productie van koffie en later cacao.
Op de plantage komen de thema’s aan bod die het hele staatsbezoek, zoals Willem-Alexander op de eerste dag zei, ‘een bijzondere lading’ geven: het gedeelde verleden, de verzoening en vergiffenis, en hoe nu verder. President Jennifer Simons gaat op Frederiksoord ook in op de vraag naar een mogelijke ‘reparatie’: de herstelbetalingen voor slavernij die de eerste dag aan de orde kwamen.
Simons zegt dat die weliswaar zijn genoemd, maar ook dat beide landen daarover nog niet ‘de diepte’ zijn ingegaan. Ze wil hierin samen optrekken met de Caribische landen, zegt ze. Dat is anders dan de variant die maandag ter sprake kwam in een ontmoeting met wat in Suriname het ‘traditioneel gezag’ heet, vertegenwoordigers van inheemsen en nazaten van tot slaaf gemaakten, waarbij op een bilaterale oplossing werd aangedrongen.
Tijdens een gesprek met jongeren in de voormalige dokterswoning komt nog een ander thema aan bod. Student Sushmeeta Ganesh vertelt dat zij onderzoek doet naar hoe de geschiedenis van tribale gemeenschappen is weergegeven in musea. Sowieso vallen aan de geschiedschrijving over Suriname nog veel lokale bronnen toe te voegen, is de strekking van het kringgesprek.
Na het bezoek vaart het koningspaar terug naar Paramaribo en staat de pers te woord. Met het reinigingsritueel dat hij maandag onderging, en de acceptatie van zijn verzoek om vergiffenis, is volgens Willem-Alexander ‘absoluut geen punt gezet’ achter het discours over het koloniale verleden. ‘Het blijft een deel van onze geschiedenis, waarbij we altijd stil moeten blijven staan. Maar vanaf nu kunnen we wel doorbouwen aan de toekomst.’
Een dag eerder zijn Rinja Verwey (84) en Urmie Mettendaf (53) in buurtcentrum Latour in afwachting van de koning. Ze zitten op plastic stoelen en dragen de kleurrijke koto misi. Hun kring telt 65 vrouwen en ze komen hier wekelijks bijeen. Verwey heeft een boeketje van kroton in haar hand.
‘Ik hou van Nederland, mijn kinderen wonen er’, zegt Verwey. ‘Maar omdat het daar koud is, woon ik hier.’ Ze is al 25 jaar weduwe. ‘Hier hebben we het niet zo goed. Als u hoort wat mijn pensioen uit het onderwijs is, holt u hard weg. Maar president Simons gaat ons helpen en de koning moet haar steunen.’
Dat de door Dési Bouterse opgerichte NDP nog altijd de touwtjes in handen heeft, lijkt de meeste inwoners niet te deren zolang zij perspectief op verbetering hebben. Willem-Alexander kwam maandag in de Nationale Assemblee Ronnie Brunswijk (veroordeeld voor drugshandel en kompaan van Bouterse) en weduwe Ingrid Bouterse (beiden zijn nu parlementslid voor de NDP) onder ogen, maar daar wordt niet al te zwaar aan getild.
Terwijl op een loom reggaeritme ‘Paramaribo, Paramaribo’ door de ruimte schalt, zegt Mettendaf: ‘Ik heb vertrouwen in Simons. We moeten werken met hoe het nu is. Voor Nederland was Bouterse een belemmering, maar nu kan Nederland ons verder brengen. Als we maar de juiste mensen op de juiste plek zetten. Want schadeloosstelling voor het verleden mag er komen, maar wie gaat het krijgen?’
Dan komen president Simons en haar man binnen. Gewillig gaat Simons met jong en oud op de foto, om zich daarna op te stellen voor alweer een ontvangst van Willem-Alexander en Máxima. Een driedaags staatsbezoek bestaat uit een twintigtal losse ‘evenementen’ en elke keer is er het ritueel van begroeting en afscheid.
Bedoeling is dat het vrouwennetwerk zich in een rij opstelt, als een erehaag, maar daar komt weinig van terecht. De smalle toegang tot het gebouw raakt verstopt door een overweldigende hoeveelheid camera’s en selfiesticks, van toegestroomde buurtbewoners en de talrijke Surinaamse media. Anders dan op de eerste dag van het staatsbezoek toont de bevolking nu wel belangstelling.
De koning en koningin maken een ronde langs huiswerkbegeleiding, de kinderkookclub en sportvelden, waar basketbal en voetbal worden gespeeld. Uiteindelijk komen de dames alsnog aan hun trekken, als het koningspaar zich bij hun zitplaatsen meldt. Het is dringen voor de juiste foto’s en net als iedereen een beetje goed staat, volgt een typische Willem-Alexander grap: ‘En nu allemaal even omdraaien! Dan kunnen ze daar ook een foto maken.’
De erfenis van Bouterse komt ook ter sprake tijdens een kort maar opvallend bezoek maandagmiddag aan het Hof van Justitie. De zittingszaal is een kleine ruimte met harde houten banken, waarop groene kussens liggen. Voor de rechters zijn er zeven zwarte leren stoelen, voor een achterwand met groene gordijnen.
Suriname kent rechtspraak in eerste aanleg en hoger beroep, niet in cassatie, legt president van het Hof Iwan Rasoelbaks in zijn openingswoord uit. Een bezoek van het Koninklijk Huis aan de rechtspraak in Suriname heeft nog niet eerder plaatsgevonden, aldus Rasoelbaks, ‘dus dit is een historisch moment’.
Als Willem-Alexander het woord krijgt, brengt hij onmiddellijk de heikele kwestie rond Bouterse ter sprake. ‘Wij hechten veel waarde aan onafhankelijke rechtspraak. De processen rond de Decembermoorden hebben aangetoond dat het recht heeft gezegevierd, ondanks maatschappelijke druk. Daarmee wil ik u feliciteren.’
President Simons hoort het aan en zegt gedecideerd: ‘Het hof wil onafhankelijk zijn en de staat Suriname heeft het daarbij geen strobreed in de weg gelegd.’ Waarop rechter Rasoelbaks knikt. ‘Dat moet ik beamen.’
Nadat Willem-Alexander in het persgesprek al zei het gevoel te hebben gehad dat hij de voorbije dagen ‘op bijzondere grond liep’, noemt hij het staatsbezoek bij de afsluiting woensdagavond in de residentie van de ambassadeur zelfs ‘hors catégorie’. De tijd moet het leren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant