Drie Rotterdamse jeugdvrienden bouwden vier jaar lang een ondergrondse fruitopslag om tot nachtclub. Twee verslaggevers van V volgden de totstandkoming van club Export, van vergunningaanvragen en klusdagen tot de drukbezochte officiële opening afgelopen vrijdag.
‘Wat zou je eigenlijk moeten voelen als je een fucking club opent?’ Het is de vraag die drie Rotterdammers al een tijdje bezighoudt. De jeugdvrienden Lex Visser (29), Roeland Nieuwhof (29) en Gerran Jansma (29) zeiden vier jaar geleden volmondig ‘Ja!’ op het aanbod een club te openen in de kelder van het Keilepand, op een industrieterrein aan de rand van Rotterdam. Vrijdag 28 november was het zo ver: de nieuwe undergroundclub Export opende officieel haar rolluik.
De ruime, donkere kelder van 250 vierkante meter leent zich goed voor techno, maar ook voor disco, electro, breakbeats en jungle is een podium. Jansma: ‘Als je ons kunt overtuigen dat het underground is, kun je bij Export terecht.’ De club heeft ruimte voor zo’n vijfhonderd mensen. Dansen kan tot in de vroege uurtjes, want Export haalde een felbegeerde 24-uursvergunning binnen.
De verwachtingen rond de nieuwe club zijn hooggespannen: na moeilijke jaren voor de Rotterdamse nachtcultuur waarin clubs als Weelde, Poing en Bit verdwenen, kan Export het nachtleven in de havenstad een hoognodige impuls geven. De jonge ondernemers spreken van ‘honger’ naar een nieuwe plek in de stad en hopen dat die zich vertaalt naar ‘vuur’ voor hun club.
Dat vuur is duidelijk aangewakkerd: binnen vier minuten waren alle 450 kaarten voor de openingsavond verkocht, zónder dat bekend was wie komt draaien.
Hetzelfde enthousiasme bleek al toen Export eerder aangaf financiële hulp nodig te hebben. Via een succesvolle crowdfunding werd ruim 80 duizend euro opgehaald, flink meer dan het streefbedrag. Daarnaast kunnen de drie ondernemers rekenen op een onuitputtelijke community: een whatsappgroep met honderden leden die niet alleen staan te popelen om te dansen, maar ook hun handen uit de mouwen willen steken tijdens ‘klusdagen’.
V keek mee bij de aanloop naar de opening – wat komt daar allemaal bij kijken?
‘Ik zit al zes weken in een soort jetlag’, zegt Gerran Jansma lachend. In de kelder zonder daglicht, nu nog bedekt met een dikke laag stof, bouwen de uitbaters van Export de oude fruitopslag om tot club. Dat doen ze dag in, dag uit. ‘Alleen de zondag is heilig’, zegt Roeland Nieuwhof.
De drie vrienden verbouwen vrijwel alles zelf, onder het motto ‘gewoon proberen’. Op dit soort klusdagen krijgen de ondernemers hulp van vrijwilligers. Tientallen mensen melden zich daarvoor aan via de whatsappgroep Export Construction Volunteers. De groep telt inmiddels honderden leden, die in wisselende samenstelling komen helpen.
Vooraf maakt het team een bouwplan om vast te stellen hoeveel extra handen er nodig zijn. ‘Soms vragen we weinig specifieke kwalificaties, alleen biceps’, zegt Nieuwhof. ‘Een andere week is er toch net wat meer technisch inzicht nodig.’
Vandaag worden gipsmuren geplaatst in de betonnen kelder, waar het nu nog echoot. ‘Zodra de muren staan en de luchtinstallatie geïnstalleerd is, kan de geluidscheck worden gedaan (voor overlast, red.)’, legt Jansma uit. ‘Als we die halen, kunnen we een openingsdatum plannen.’
De Rotterdammer volgde een technische opleiding en belandde zo in de rol van ‘aannemer’ van de nieuwe club. De bouwtekeningen komen dan ook van zijn hand. Daarop is te zien hoe de kelder zal worden opgedeeld in twee prominente ruimtes: een ‘clubzaal’, waar de dj-booth staat en gedanst wordt, en een ‘barzaal’ met een centrale bar en zitruimte.
De sfeer op deze klusdag is opgetogen: drie dagen geleden behaalde Export een financiële mijlpaal. Terwijl de eindstreep van de crowdfundingsactie in zicht kwam, stokte het aantal nieuwe donaties. Daarop vroegen de ondernemers hun volgers op sociale media om hulp. De boodschap sloeg aan: 325 mensen deden die dag nog een donatie en uiteindelijk overtrof de opbrengst zelfs ruim het streefbedrag. Lex Visser: ‘We leven van week tot week, van mijlpaal tot mijlpaal.’
Vandaag klinkt hier nog geen elektronische clubmuziek. Onder het geruis van zaagmachines zingt Carrie Lucas toepasselijk: ‘Dancing the night away. Keep going to the break of day.’ Tussen het klussen door wordt er rijkelijk koffie en energiedrank gedronken.
Ook de Duitse Lennart Nass (26) en de Zeeuwse Emerentiana van Blitterswijk (23) kunnen wel wat cafeïne gebruiken, want gisteravond stonden de twee vrijwilligers nog in club 160k, in het centrum van Rotterdam. ‘Het is leuk om hier al rond te kunnen lopen, voordat de club officieel haar deuren opent’, zegt Nass. Van Blitterswijk vult aan: ‘Ik kijk uit naar Export. Nu is het lastig om mijn vrienden te overtuigen in Rotterdam uit te gaan.’
Ook de Britse Seb Harris (31) ziet de nieuwe club als een hoopvolle ontwikkeling voor het nachtleven van de stad. ‘De laatste twee jaar heeft Rotterdam geen goede cluboptie gehad. Voor een feestje ga ik nu naar Amsterdam of Den Haag.’ Het klussen doet hij vooral op maandagen en in het weekend, op de overige dagen werkt hij. ‘Ik wil niet de jongen zijn die alleen maar zegt: hadden we maar zo’n plek in de stad. Ik wil écht helpen. Rotterdam. Make it Happen – dat is toch wat we hier zeggen?’
In het hart van de coronapandemie worden Visser, Nieuwhof en Jansma uitgenodigd voor een barbecue bij het Keilepand, op het werk van een vriend. Als hij vraagt of ze een rondleiding door de kelder willen, lopen ze nietsvermoedend naar beneden. ‘We vroegen ons af wat er zo bijzonder aan was’, vertelt Nieuwhof. ‘Maar toen we de ruimte zagen, waren we verkocht.’ In de kelder zien ze direct een mogelijke feestlocatie.
En dat is niet zo gek – het trio is niet onbekend in de uitgaansscene. Ze zijn fervente clubbezoekers, staan geregeld zelf achter de draaitafel en organiseren feesten. Bovendien heeft Nieuwhof een marketingachtergrond, Jansma verstand van techniek en Visser ervaring als ondernemer. Het blijkt de perfecte cocktail om een club te beginnen.
Een week na de rondleiding door de kelder zitten de mannen al om tafel met de eigenaren van het pand. Wat begint als een gesprek over een eenmalig feest, eindigt onverwachts met het aanbod de kelder te huren en er een volwaardige club te openen. Hun jongensdroom wordt werkelijkheid: ‘We zeiden meteen ja, zonder twijfel. Op de fiets naar huis brainstormden we al over de eerste plannen’, zegt Nieuwhof.
In de vier jaar die volgen, werken de clubeigenaren in spe hun visie verder uit. De plannen worden langzaam concreter, investeerders worden aangetrokken en de bouwtekeningen krijgen vorm. Ook voeren ze gesprekken met de gemeente over vergunningen en regelgeving. Of, zoals Jansma het verwoordt: ‘Bureaucratisch gedoe.’
De Rotterdamse nachtburgemeester Thys Boer (32) staat voor de ingang van Export, met zes leden van de Rotterdamse gemeenteraad. Ze zijn hier voor een rondleiding door de kelder, die over een kleine twee maanden een volwaardige club zal zijn.
De bijeenkomst is een initiatief van een van de jongste gemeenteraadsleden van Rotterdam: Mina Morkoç (27) van GroenLinks. Ze maakt zich hard voor het nachtleven in de stad en probeert haar – veelal oudere – collega’s voor het onderwerp te enthousiasmeren. Laagdrempelige bijeenkomsten, zoals vandaag, helpen daarbij: ‘Je leert de mensen achter een initiatief kennen en ziet hoe hard ze werken. Dat creëert begrip’, licht ze toe.
Morkoç heeft vijf raadsleden van verschillende partijen weten op te trommelen. Aan Jansma de taak het gezelschap rond te leiden. Zijn stoffige klusoutfit, inclusief kniebeschermers, heeft hij nog aan.
De raadsleden luisteren aandachtig als hij vertelt over het geluidssysteem, het aantrekken van lokaal dj-talent, de succesvolle crowdfundingsactie en alle hulp van vrijwilligers. Af en toe stellen de raadsleden een kritische vraag: hoe zit het bijvoorbeeld met de toegankelijkheid voor mindervaliden? En wat doet Export om omwonenden geluidsoverlast te besparen?
Nachtburgemeester Boer deelt ondertussen klushandschoenen uit aan de raadsleden: ‘Jullie dachten toch niet dat jullie alleen kwamen kijken?’ Als hij begint over ‘slapeloze nachten’ en ‘jaren van onzekerheid’ schetst hij de uitdagende weg die de drie ondernemers hebben afgelegd. Jansma: ‘Bij het openen van een club loop je tegen veel onduidelijkheden aan. Er is helaas geen boek met een stappenplan.’ Nieuwhof knikt instemmend: ‘Je weet het nooit, met alle vergunning die uit de hoge hoed kunnen komen.’
Jaren geleden hadden Rotterdamse nachtondernemers het nog moeilijker, vertelt Boer na afloop van de rondleiding. ‘De gemeente heeft een enorme omslag gemaakt in de manier waarop ze omgaat met het nachtleven. Eerst werd het gedoogd, nu omarmd en gestimuleerd.’
De ‘gedoogperiode’ overlapt grotendeels met de ambtstermijn van oud-burgemeester Ahmed Aboutaleb. In die periode was het voor ondernemers lastig een nachtvergunning te krijgen, waardoor er weinig nieuwe uitgaansgelegenheden openden. Het Rotterdamse nachtleven werd eerder gezien als veiligheidsprobleem dan als cultuur.
Met het aantreden van een nieuw college en even later ook de nieuwe burgemeester Carola Schouten, veranderde het nachtbeleid van de stad. Er kwam een ambitieus Nachtplan met vijftien stappen om het uitgaansleven een impuls te geven. Een deel is al uitgevoerd: de sluitingstijden in de horeca werden verruimd, de nachtbus maakte zijn rentree en er kwamen vijftien nieuwe 24-uursvergunningen beschikbaar, waarvan Export er een bemachtigde.
Boer is erg blij met het nieuwe beleid. ‘De gemeente heeft zelfs 16 duizend euro gedoneerd aan de crowdfunding van Export, dat was jaren geleden ondenkbaar.’ Maar ondanks de positieve ontwikkelingen in het nachtleven ziet hij dat het imago van Rotterdam als uitgaansstad achterblijft: ‘De focus ligt te vaak op wat er niet is en wat er misgaat, dat is zonde.’ Hij haalt de muziekschiedenis van de stad aan, met gabbers, jazz en hiphop: ‘Rotterdam is de muziekstad van Nederland, hè? Het zit in onze core.’
Op 50 meter afstand van Export staan vanavond twee mannen met een capuchon op in de stromende regen. Hun blik is aandachtig op het Keilepand gericht. Het zijn Jansma en audio-engineer Tony Netten (39). Netten houdt een decibelmeter in de lucht waarmee hij meet hoeveel geluid er in de omgeving van de club te horen is. Met andere woorden: hij brengt mogelijke geluidsoverlast in kaart.
Binnen in Export is Nieuwhof achter de draaitafel gaan staan. Op de dansvloer voor hem staan enkele vrienden met een biertje in de hand. Omdat de biertap nog niet is geïnstalleerd, is de koelkast gevuld met flesjes bier uit de supermarkt. Een telefoon rinkelt, maar binnen merkt niemand het op.
‘Hij hoort het waarschijnlijk niet door de muziek’, zegt Jansma, die nog buiten staat en Nieuwhof probeert te bellen om te vragen of hij de muziek uit wil zetten. Voor de geluidsmeting moet de muziek namelijk drie minuten aan en drie minuten uit, om zo het verschil in omgevingsgeluid in kaart te brengen. Dit gebeurt op drie locaties: voor de gevel van Export, op 50 meter afstand en bij de dichtstbijzijnde woning.
De wettelijk verplichte geluidscheck van vandaag is van groot belang: als die goed uitpakt kan de definitieve openingsdatum worden vastgesteld. Jansma heeft vooraf zorgvuldig berekend hoe de geluidsisolatie de meting binnen de gemeentelijke kaders moet houden. Hoe hij dat heeft gedaan? ‘Met mijn oude techniekstudieboeken en een beetje ChatGPT.’
Al snel wordt duidelijk dat de geluidsmeting geen problemen oplevert. Op een paar langsrazende auto’s en het getik van de regen na is er nauwelijks iets te horen. Het geluidsniveau dat voor de gevel van Export wordt gemeten zou zelfs nog wettelijk zijn toegestaan bij de dichtstbijzijnde woning, 130 meter verderop. De conclusie van audio-engineer Netten: ‘Dubbel en dwars geslaagd.’
Eerder waren de clubeigenaren nog genoodzaakt om de geluidscheck tien dagen uit te stellen. De meting zou niet representatief zijn, omdat nog niet alle muren waren geplaatst. Het leverde lange en intensieve klusdagen op. ‘We hebben echt gestreden, soms wel twaalf uur per dag’, zegt Jansma.
Het harde werken van de afgelopen tijd is terug te zien: de muren zijn af, de bar staat en de bouwrommel is zo goed als verdwenen. Deze week zijn de toiletten aan de beurt, de reservoirs zijn al geplaatst. ‘Een nieuwe ruimte is unlocked’, zegt Jansma. ‘Het voelt als een nieuw hoofdstuk.’
Na een halfjaar intensief klussen is het behalen van de geluidscheck vanavond in elk geval een belangrijke mijlpaal. Via een Instagrampost wordt de officiële openingsdatum, vrijdag 28 november, bekendgemaakt: ‘The permanent underground space is here’ luidt het.
Op het donkere industrieterrein zijn weinig sporen van een club te bekennen: geen berg fietsen, harde muziek of rij bij de ingang. Alleen een groepje rokende mensen verraadt dat hier een feestje is. Ze staan voor een zwart rolluik met in het midden een deur. Een host bepaalt voor wie die deur opengaat. Dat zijn enkel mensen op de gastenlijst: vrienden, familie, klusvrijwilligers en bekenden uit de uitgaansscene.
Ze zijn gekomen voor de soft opening van Export, de generale repetitie van de nieuwe club. Werken de wc’s? Hoe klinkt de muziek? Draait de bar? Over precies een week is de officiële opening en moet alles kloppen. Ook de soft opening was nog even spannend: op het nippertje ontving Export gisteren haar exploitatievergunning, waarmee vanavond legaal drank geschonken mag worden.
Via de deur in het luik lopen de feestgangers over een steile helling naar beneden de club in. Als klusvrijwilliger Niamh Reith (23) afdaalt, kijkt ze verbaasd om zich heen: ‘Wow, het is totaal anders dan een week geleden tijdens het verven.’
Ze stopt haar spullen in een kluisje en bestelt een biertje in de barzaal, achter in de club. Hoewel de bar deze avond voor het eerst draait, loopt het vlot. Alleen de jongen naast haar heeft pech als hij een wodka-appelsap wil bestellen: ‘Sorry, de appelsap is nog niet geleverd. Volgende week!’
Opvallend zijn de vele banken en tafels waaraan volop wordt gekletst en gelachen. Het heeft iets weg van een café. De ondernemers hebben hier bewust voor gekozen: ‘Een van de belangrijkste dingen tijdens het uitgaan is nieuwe mensen ontmoeten, daar willen we onze clubgangers de mogelijkheid voor geven’, vertelt Nieuwhof. ‘Daarnaast hou je een avondje uit langer vol als je tussendoor kan chillen.’
Wie wil dansen, moet in de clubzaal zijn. Terwijl de ruimte zich vult met rook en roze ledlichten, klinkt luide electro uit het gloednieuwe geluidssysteem. Het publiek danst uitbundig. De beloofde undergroundsfeer van Export is al voelbaar.
In de club staat ook een oude bekende: raadslid Mina Morkoç. Vorige maand initieerde ze nog een rondleiding voor raadsleden, nu mag ze alvast een kijkje nemen in de ruimte die zo goed als af is. Haar oordeel: ‘Deze plek is ongekend vet, precies wat Rotterdam nodig heeft.’
Visser, Nieuwhof en Jansma dwarrelen ondertussen tevreden door hun club. Van alle kanten worden ze gefeliciteerd met hun werk. ‘De avond loopt vrij smooth’, zegt Nieuwhof trots.
Met de spanning over de exploitatievergunning voorbij, rest alleen de levering van het laatste interieur, het finetunen van het geluidssysteem en het afronden van de kluswerkzaamheden. Zo loop je vanavond bij binnenkomst nog wit bouwlicht tegemoet, staat er een verdwaalde steiger in de hal en scheidt een stalen dranghek de urinoirs van de toilethokjes.
Buiten, in de ijzige kou, staat de vrolijke Nelson Lopes (44) in zijn beveiligingsuniform. Ook hij mag vanavond alvast proefdraaien en heeft meteen iets opgemerkt: ‘Er moeten wat meer asbakken komen, want dit wordt vegen.’ Hij beschrijft de avond als ‘relaxed’. Dat is ook niet zo vreemd, vindt hij: ‘Mensen komen hier écht voor de muziek. Of je nou homo, lesbi of non-binair bent, iedereen is lief voor elkaar.’
Het is zover: de officiële opening, het moment waar de drie ondernemers zo lang naartoe hebben gewerkt. In een uitverkocht Export dansen vijfhonderd feestgangers tot in de vroege uurtjes. Nadat de dj haar laatste nummer draait, vlak voor zonsopkomst, laten ze hun dankbaarheid blijken: een minutenlang applaus barst los. ‘Rotterdam!’, ‘Export!’, scandeert de menigte.
De kersverse clubeigenaren kijken terug op een geslaagde nacht. In de whatsappgroep Export Construction Volunteers verschijnt zondagmiddag een bericht van Jansma: ‘De openingsavond was perfect, zonder jullie hulp was het nooit mogelijk geweest. Ik ben ontzettend trots op het eindresultaat, de stad, en wat we samen hebben bereikt.’ Het bericht wordt bejubeld met tientallen hartjes.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant