Webwinkel Bol heeft alle sekspoppen voorlopig van de site gehaald na een veroordeling van een man in een kinderpornozaak. Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van een verkoopplatform?
is economieredacteur van de Volkskrant.
Waarom heeft Bol dinsdagmiddag op stel en sprong alle sekspoppen van de site gehaald?
De rechtbank Den Haag heeft vorige week een man veroordeeld tot 36 maanden cel wegens onder meer het bezit van kinderporno en twee kindersekspoppen. Die poppen had hij volgens zijn advocaat aangeschaft bij Bol. Geconfronteerd met vragen over de zaak reageerde de webwinkel - onderdeel van Ahold Delhaize - met het verwijderen van alle sekspoppen uit zijn digitale etalage. ‘Hoewel we niet weten of deze poppen via een van onze verkooppartners zijn gekocht, is de uitspraak wel aanleiding om de gehele categorie sekspoppen voorlopig offline te halen en grondig te onderzoeken.’
Is Bol strafbaar, als de kindersekspoppen inderdaad daar zijn gekocht?
Grote verkoopplatforms als Bol zijn wettelijk verplicht om illegaal aanbod in hun webwinkel op te sporen en aan te pakken. Doen zij dat niet, dan kan een boete worden opgelegd tot 6 procent van hun mondiale jaaromzet, aldus de Europese Digital Services Act (DSA).
Bol liet dinsdag weten niet aansprakelijk te zijn voor het aanbod van zijn ‘verkooppartners’. De webwinkel eist wel van zijn aanbieders dat al het aanbod legaal is. Kindersekspoppen zijn expliciet verboden.
Inderdaad zijn de aanbieders op een verkoopplatform als Bol zelf verantwoordelijk, zegt Jesse Weltevreden, lector digitale handel aan de Hogeschool van Amsterdam. ‘Maar platformen hebben ook hun verantwoordelijkheid. Het gaat natuurlijk weleens mis, maar er is zeker een verplichting tot controle en handhaving. Zeker in productsoorten met een hoger risico, zoals sekspoppen, mag je aannemen dat ze controleren.’ In de strafzaak heeft de politie geen onderzoek gedaan naar de herkomst van de poppen. Er is ook geen melding gedaan bij Bol.
Wat doen andere webwinkels?
Begin november ontstond in Frankrijk grote ophef toen het Chinese verkoopplatform Shein kindersekspoppen bleek aan te bieden. De overheid dreigde daarop de webshop te verbieden. Er werd bovendien een gerechtelijk onderzoek aangekondigd. Frankrijk legde Shein eerder dit jaar al drie boetes op, onder meer vanwege microplastics in aangeboden producten.
‘Je zou verwachten dat Bol naar aanleiding van de publiciteit over Shein al extra goed had gekeken naar hun categorie sekspoppen’, zegt onderzoeker platformeconomie Martijn Arets. ‘Het bedrijf staat wat controles betreft beter bekend dan de Chinese concurrentie.’
Is de wetgeving duidelijk genoeg? Wanneer is een sekspop een kindersekspop?
Verkoop en bezit van kindersekspoppen is sinds 1 januari van dit jaar in Nederland verboden. Bij overtreding kan 4 jaar cel of een boete worden opgelegd.
De wet noemt een kindersekspop ‘een voorwerp met een uiterlijke verschijningsvorm van een kind of van een lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van 16 jaren nog niet heeft bereikt, dat bestemd is om seksuele handelingen mee te verrichten.’
Aanvankelijk werd gekozen voor een pop die lijkt op een minderjarige tot 18 jaar. Uiteindelijk werd gekozen voor een leeftijd tot 16 jaar. Anders zou het onderscheid tussen een volwassen sekspop en een kindersekspop moeilijker te maken zijn.
De Haagse rechtbank had geen moeite om onderscheid te maken. Het college bepaalde dat het niet hoeft te gaan om ‘een anatomisch correcte replica of een volledige pop. Vereist is een realistische uiterlijke verschijningsvorm van een kind of een lichaamsdeel van een kind.’ In deze zaak geldt volgens de rechters ‘hoogstens ten aanzien van de vagina dat deze qua afmeting wat groter oogt.’ Maar in het geheel genomen was duidelijk sprake van kinderpoppen.
Hoe groot is het probleem?
In een onderzoek voor het ministerie van Justitie in 2022, toen de poppen nog niet verboden waren, staat dat de douane jaarlijks ongeveer dertig exemplaren aantreft. Daarbij ging het om controle op belastingheffing. De poppen gingen daarna alsnog naar de koper.
Wel werden de gegevens van de koper gedeeld met de politie, voor eventueel onderzoek naar bezit van kinderporno. Dat leidde dat jaar ‘in slechts één zaak (mede) tot binnentreden van de woning van een verdachte’. Douane noch politie kon woensdag een actuele stand van zaken geven.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant