Nu Vladimir Poetin het Amerikaanse vredesplan voor Oekraïne heeft afgewezen, ligt de bal weer in Washington. Maar wie hebben het daar eigenlijk voor het zeggen: de pro-Oekraïense diplomaten of de pro-Russische dealmakers?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Na meer dan vijf uur praten met de Amerikaanse onderhandelaar Steve Witkoff en zijn secondant Jared Kushner, Donald Trumps schoonzoon, deed president Vladimir Poetin dinsdag in Moskou wat hij al ruim drieënhalf jaar doet. Hij wees het vredesplan van president Donald Trump voor Oekraïne af.
‘Een compromisvariant is nog niet gevonden’, vatte Poetins adviseur Joeri Oesjakov het lange, vruchteloze gesprek summier samen. Bij wijze van uitweiding voegde hij daaraan toe dat sommige Amerikaanse ideeën voor het Russische kamp ‘min of meer aanvaardbaar ogen’. Andere voorstellen waren ‘niet acceptabel’. ‘De president heeft onze negatieve en kritische kijk op bepaalde onderdelen niet verborgen gehouden’, aldus Oesjakov.
Over de inhoud ging het niet. Maar Ruslands afwijzing betekent dat Poetin nog steeds niet bereid is te tornen aan de maximalistische eisen die hij al drie jaar stelt: hij wil de hele Donbas-regio (ook het nog niet door Rusland bezette deel), geen Oekraïens Navo-lidmaatschap en een krimp van het Oekraïense leger.
Met andere woorden: missie mislukt, uit Amerikaans perspectief. De bal ligt weer in Washington.
Maar het is de vraag wie het in de Republikeinse gelederen eigenlijk voor het zeggen hebben als het om Oekraïne gaat: de beschermers van Oekraïne of het pro-Russische kamp – de diplomaten of de dealmakers?
Onderhandelaars Witkoff en Kushner, respectievelijk vastgoedondernemer en eigenaar van een investeringsfonds, zijn vertegenwoordigers van die laatste groep. Zij zien vrede in Oekraïne vooral in een Amercia First-perspectief: een kans op investeringen en deals, vooral in Rusland. Vanuit dit perspectief is het logisch dat Poetins opperdealmaker Kirill Dmitriev de inhoud leverde voor het ‘Amerikaanse’ vredesplan van Witkoff en Kushner, zoals persbureau Bloomberg vorige week onthulde.
Vooral Kushner dagdroomt al sinds Trumps eerste termijn samen met Dmitriev over gezamenlijke investeringen. The Wall Street Journal onthulde vorige week dat Amerikaanse ondernemers van onder andere olie- en gasreus Exxon Mobil dit najaar in Qatar samen met Russische collega’s warmdraaiden om bij een mogelijke vrede een vliegende start te kunnen maken.
De belangrijkste politieke megafoon van het dealmakerskamp is vicepresident JD Vance, die zich sinds zijn aantreden als isolationist én Oekraïnehater profileert. Zijn tegenpool binnen de regering is buitenlandminister Marco Rubio. Die schaafde afgelopen weekend in Genève met de Oekraïense onderhandelingsdelegatie aan het vredesplan om het ook voor Kyiv enigszins acceptabel te maken.
Rubio is de enige prominente stem in Trumps kabinet die het traditionele Republikeinse buitenlandgeluid laat horen. Rubio wil geen VS die zich terugtrekken achter de dijken van het eigenbelang, maar een sterke (militaire) Amerikaanse aanwezigheid op het wereldtoneel. Hoewel bepaald geen vredesduif, lijkt Rubio de enige van Trumps ministers te zijn die Rusland als agressor ziet en Oekraïne als slachtoffer en bondgenoot.
De Democratische co-voorzitter van de Oekraïnecommissie in het Huis van Afgevaardigden, Mike Quigley uit Illinois, zei onlangs in een interview met The New York Times dat Rubio de enige in Trumps directe omgeving is die begrijpt dat het belangrijk is ‘om Poetin te laten zien dat we sterk zijn’.
Bekijk je Trumps buitenlandpolitiek vanuit het perspectief van de Amerikaanse nationale vogel, de adelaar, dan valt op dat het diplomatieke werk in de meest precaire dossiers niet meer wordt gedaan door diplomaten, maar door speciaal gezanten – niet democratisch gekozen of gescreend, maar loyaal aan Trump en gezegend met een goede neus voor deals.
Binnen de regering lijkt Rubio met zijn pro-Oekraïense houding zwak te staan. Onder de Republikeinen in het Congres heeft hij wel medestanders, al is onduidelijk hoeveel dat er zijn en hoe hard ze zich willen opstellen.Toen bekend werd dat de eerste versie het dinsdag afgewezen vredesplan door Poetins onderhandelaars bij Witkoff en Kushner was ingestoken, eiste afgevaardigde Don Bacon uit Nebraska dat ‘verrader Witkoff’ onmiddellijk zou aftreden.
Op X sprak nestor Mitch McConnell, oud-voorzitter van de Republikeinse fractie in de Senaat, zijn afschuw uit over ‘een plan dat agressors beloont’. En de Republikeinse senator Roger Wicker, voorzitter van de Defensiecommissie, zei openlijk dat hij sceptisch was over de kansen dat een plan dat Rusland zodanig in de kaart speelt ooit tot vrede zou leiden.
De leider van de pro-Oekraïense minderheid onder de Republikeinen lijkt afgevaardigde Brian Fitzpatrick uit Pennsylvania. Hij is sinds een paar weken actief op zoek naar een meerderheid in het Huis voor een nieuwe ronde van sancties tegen Rusland, gekoppeld aan een steunpakket van 66 miljard dollar voor Oekraïne. Als de Democraten meedoen, hoeft hij maar een paar partijgenoten over te halen.
Mocht er een stemming over komen, dan zou het Amerikaanse Congres zich voor het eerst sinds Trumps aantreden weer actief met Oekraïne bemoeien; een breuk met de stilzwijgende overname van het dossier door Trumps niet-verkozen oliemannetjes.
En Trump zelf? Behoort hij tot het kamp van de pro-Russische dealmakers, of bij degenen die zich hardmaken voor steun aan Oekraïne? Afgaande op de achtbaanrit die zijn Oekraïnebeleid het afgelopen jaar was – van de openlijke schoffering van president Zelensky in het Witte Huis tot tirades tegen Poetin op sociale media – is het veiligste antwoord op deze vraag dat Trump zich in het kamp schaart dat het snelst succes boekt, en zijn felbegeerde Nobelprijs binnen handbereik brengt.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant