De Europese Commissie wil de komende maanden 3 miljard euro aan EU-subsidies vrijmaken voor projecten die de afhankelijkheid van China voor essentiële grondstoffen verminderen. Ze wil verder grote bedrijven verplichten een strategie te ontwikkelen om hun aanvoerlijnen te diversifiëren.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
In haar ResourceEU-actieplan dat de Commissie woensdag presenteert, luidt ze de noodklok over de Europese afhankelijkheid van vooral China. Dat is de belangrijkste leverancier van grondstoffen als wolfraam, magnesium, bismut, en zeldzame aardmetalen (scandium, yttrium) die niet alleen noodzakelijk zijn voor de groene (elektrische auto’s, windmolens) en digitale transitie maar ook voor de defensie-industrie.
China gebruikt zijn dominante positie als chantagemiddel, concludeert de Commissie. ‘Een crisis bij de aanvoer van essentiële grondstoffen is een zeer reële en acute bedreiging’, staat in een ontwerp van het actieplan.
De Commissie wil dat de EU zelf meer van die grondstoffen produceert, meer recyclet, noodvoorraden aanlegt en met veel meer landen buiten de EU afspraken maakt over de invoer. Ze wijst erop dat de EU binnen drie jaar na de Russische invasie van Oekraïne de import van kolen, olie en gas uit Rusland substantieel heeft verlaagd. Eenzelfde aanpak bepleit de Commissie voor het afbouwen van de Chinese import van essentiële grondstoffen.
Vorig jaar stelde de EU als doel om in 2030 tenminste 10 procent van de belangrijke grondstoffen die het nodig heeft zelf te kunnen produceren; 40 procent te verwerken en 25 procent te recyclen. De EU zou nooit meer dan 65 procent van een grondstof uit één land mogen halen. ‘Het doel is duidelijk, het is essentieel dat we versnellen om het te halen’, aldus het ontwerp-actieplan.
Om in Europa zelf meer grondstoffen te ontginnen – Zweden en Finland beschikken over kobalt; Portugal en Frankrijk hebben lithium – moeten de benodigde milieuvergunningen veel sneller te krijgen zijn, stelt de Commissie. Ook bepleit ze een herziening van bestaande milieuwetten (waterrichtlijn, regels voor gebruik chemicaliën en gevaarlijke stoffen) om na te gaan of die deze grondstofprojecten in de weg staan.
Hergebruik is eveneens essentieel, stelt de Commissie. Minder dan 1 procent van de zeldzame metalen in hier gebruikte telefoons, computers en elektrische wagens wordt ook in Europa hergebruikt. De bulk van dit waardevolle schroot wordt geëxporteerd of belandt op een stortplaats. Terwijl bestaande gespecialiseerde recyclebedrijven in Frankrijk en Italië de capaciteit hebben om 20 procent van de Europese vraag naar deze metalen te leveren.
Bij de verwerking van gebruikte accu’s voor elektrische voertuigen is het beeld niet anders. Het merendeel van het aanwezige lithium en kobalt verdwijnt naar Azië terwijl de EU uit het restmateriaal jaarlijks 1 miljoen elektrische wagens van nieuwe accu’s kan voorzien. De Commissie stelt dan ook voor de export van dit waardevolle schroot te beperken.
De EU-landen dienen samen te werken, want de markt schiet tekort bij het verminderen van de afhankelijkheid. Het is immers duurder om hier grondstoffen te produceren – door hogere energieprijzen, striktere milieuregels, hogere lonen – dan ze uit China te halen. ‘Maar in de huidige geopolitieke context wegen de lange-termijn voordelen van diversifiëren ruimschoots op tegen de kosten op korte termijn’, aldus de Commissie.
De EU dient volop contracten te sluiten met andere leveranciers dan China. Verder zet de Commissie in op onderzoek naar alternatieven voor de zeldzame grondstoffen. Chinese deelname aan dit onderzoek zou moeten worden uitgesloten.
Omdat er zo veel sectoren, landen, bedrijven en investeerders betrokken zijn, wil de Commissie een nieuw grondstoffencentrum opzetten. Dat moet de gezamenlijke inkoop aanjagen en investeerders naar projecten brengen. Een speciaal financieel platform moet helpen bij het vinden van de benodigde miljarden. De Commissie wil het komende jaar zeker 3 miljard euro aan EU-geld beschikbaar stellen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant