Theater Muziektheatergezelschap Orkater wilde een rechtszaak beginnen om alsnog subsidie te krijgen van het Fonds Podiumkunsten. Maar voor het zo ver kwam, kende het Fonds alsnog subsidie toe, nadat het door de rechter in een vergelijkbare rechtszaak was berispt.
Orkater repeteert voor de voorstelling ‘CAFÉ 749’ van Leopold Witte.
Muziektheatergezelschap Orkater krijgt alsnog structurele subsidie van het Fonds Podiumkunsten voor de periode 2025-2028. Het fonds is tot een nieuw besluit gekomen naar aanleiding van de kritische uitspraken van de rechtbank Amsterdam in de zaak van theatercollectief De Warme Winkel tegen het Fonds Podiumkunsten, afgelopen oktober.
De subsidieaanvraag van Orkater was in eerste instantie afgewezen, in juli 2024. Ook een bezwaarprocedure leverde niets op. Daarna besloot Orkater tot een rechtszaak. Voordat die kon plaatsvinden is Orkater op een van de punten van de bezwaren, namelijk het criterium ‘geografische spreiding’, in het gelijk gesteld. De nieuwe beoordeling van dat criterium leidt tot het honoreren van de subsidieaanvraag.
Het brengt Orkater in een ongekende positie, want in mei maakte het gezelschap bekend dat de Hartwig Foundation een jaarlijkse bijdrage van 9 ton euro zou schenken om het verlies van subsidie op te vangen. Dat besluit betekende dat Orkater „nieuw, vooruitstrevend muziektheater” kon blijven maken. Het Amsterdams gezelschap noemde de bijdrage van de Foundation „van onschatbare waarde”.
Nu is er nog meer reden voor blijdschap. Al wekt het besluit van het Fonds geen verbazing bij Wieke ten Cate, artistiek directeur van Orkater: „Na de kritiek van de rechtbank op de rekenmethode van het fonds hadden we zelf al uitgedokterd dat een nieuwe berekening ons het extra, cruciale punt zou kunnen opleveren.”
Hoe het nu verder gaat en hoeveel geld Orkater gaat ontvangen, moet nog met het fonds besproken worden. Ook hoe de subsidie zich verhoudt tot de schenking van de Hartwig Foundation moet nog worden bekeken. Ten Cate: „Het waren rare jaren. Na de afwijzing anderhalf jaar geleden hebben we vijf voorgenomen producties onmiddellijk uit ons programma gehaald. Als gezelschap plan je jaren vooruit en maak je afspraken. Als je die moet afzeggen, loop je schade op. Nadat de Hartwig Foundation het gat had opgevuld dat het fonds had geslagen, hebben we nieuwe plannen gesmeed. Die nieuwe situatie wordt onderwerp van gesprek met het fonds.”
Ten Cate is blij met de uitkomst van het beroep, maar blijft kritisch op het proces van aanvragen. Orkater moet al decennia vechten voor lijfsbehoud. „Als groot muziektheatergezelschap met een grote tak talentontwikkeling, gevestigd in Amsterdam, bevinden we ons in een merkwaardig kwetsbare positie. De huidige regelingen representeren een papieren werkelijkheid, die niet overeenkomt met wat wij aan kwaliteit en publieksbereik bewerkstelligen. Ik heb er de afgelopen jaren ook te vaak op moeten wijzen dat het Amsterdams Fonds voor de Kunst ons als toporganisatie beoordeelt. Het is onwerkelijk dat die beoordelingen zo ver uiteenlopen.”
Voor De Warme Winkel was er slecht nieuws. Het collectief won de rechtszaak, maar het fonds besloot na de kritiek van de rechtbank het criterium ‘geografische spreiding’ geheel te herzien. Het aantal uitvoeringen van voorstellingen in Amsterdam woog het Fonds niet mee, maar na kritiek van de rechtbank werd besloten die toch mee te tellen. De nieuwe berekening, die goed uitpakte voor Orkater, bood De Warme Winkel onvoldoende soelaas. Drie kleinere organisaties van wie de subsidieaanvraag ook was afgewezen, kunnen na de herberekening wel een „tegemoetkoming” verwachten, schrijft het fonds op zijn site. Het gaat om PRJCT Amsterdam, Mime Wave en ’t Barre Land.
Kritiek had de rechtbank op de oordelen van het fonds over De Warme Winkel die „onvoldoende gemotiveerd” waren. Na een extra toelichting op de criteria ‘artistieke kwaliteit’ en ‘publieksfunctie’ houdt het fonds vol dat de afwijzing van de subsidie terecht is: „De kritiek blijft gehandhaafd.”
„Heel zuur”, noemt Vincent Rietveld, de helft van de artistieke kern van De Warme Winkel, die uitkomst. „Het is natuurlijk fantastisch voor de groepen die nu profiteren van onze rechtsgang, maar het is merkwaardig dat wij na een stevige en duidelijke uitspraak van de rechter niet ook een tegemoetkoming krijgen. In samenspraak met onze advocaat gaan we de precieze motivering van het fonds bekijken en we beraden ons over eventuele juridische vervolgstappen.”
De Rechtbank Amsterdam oordeelde in de zaak van SHARP, de club van choreograaf Arno Schuitemaker, dat het fonds een nieuwe adviescommissie moest instellen, die een compleet nieuw advies over de aanvraag moet formuleren. Dat advies wordt medio januari verwacht. Er lopen meer beroepszaken waarvan de uitspraak nog moet volgen.
Het fonds was niet in staat om tijdig te reageren op vragen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC