Rechtszaak Het kabinet overweegt een ‘pakjestaks’ van 2 euro in te voeren op bestellingen bij Chinese webshops. De maatregel zou mogelijk al per 1 januari ingaan. Dat is veel te vroeg, vindt een grote logistiek dienstverlener. Die vraagt de rechter de snelle invoering tegen te houden.
Pakketjes in een bezorgbus.
Mag Nederland een eigen heffing invoeren op pakketjes van webwinkels als Temu en Shein? Die vraag kreeg de rechter in Den Haag maandag voorgelegd. Het demissionaire kabinet overweegt een pakjestaks van 2 euro in te voeren en zou die mogelijk al op 1 januari willen laten ingaan. Dat is veel te kort dag, vindt ViaEurope, een bedrijf dat de inklaring bij de douane doet voor onder meer Temu en Shein. De dienstverlener spande daarom een kort geding aan tegen het ministerie van Financiën.
De zaak is bijzonder omdat het demissionaire kabinet nog altijd niet heeft besloten of de heffing er komt. Dat is ook waarom de zaak speelt bij de civiele rechter en niet bij de bestuursrechter: die laatste buigt zich alleen over overheidsbesluiten die al genomen zijn.
De mogelijke pakketjesheffing is bedoeld om iets te doen aan de enorme toestroom van pakketjes naar Europa. De Nederlandse Douane krijgt er zo’n drie miljoen per dag te verwerken, een kwart van wat in totaal de Europese Unie binnenkomt. In de praktijk zijn dat vooral pakketjes van Chinese webwinkels. Die enorme hoeveelheid maakt het vrijwel onmogelijk om nauwkeurig te controleren wat er het land in komt, waardoor ook onveilige producten de markt op kunnen komen.
Op Europees niveau wordt er al een tijdje gewerkt aan een heffing die betere controles mogelijk maakt. Maar dat is een bijzonder stroperig proces, waarbij de heffing aanvankelijk pas in 2028 ingevoerd zou kunnen worden. Dat is inmiddels 1 november 2026 geworden, maar veel lidstaten vinden dat nog te laat. De hoeveelheid pakketjes is sinds 2022 elk jaar verdubbeld, nog eens tien maanden wachten op de invoering vinden de EU-landen te lang duren. Frankrijk wil daarom vanaf 1 januari een eigen heffing invoeren, België kondigde vorige week een vergelijkbare stap aan.
Het Nederlandse demissionaire kabinet wil eigenlijk geen nationale heffingen en wacht liever de Europese versie af. Maar de regering is ook bang voor een ‘waterbed-effect’, waarbij met name de Belgische pakkettenstroom zich zou verleggen naar Nederland, omdat de webshops de heffing willen ontwijken. Daarom heeft Nederland een afwachtende houding aangenomen, waarbij het de buurlanden goed in de gaten houdt. Die houding kwam ook tijdens de zitting naar voren, toen de rechter vroeg wat er zou gebeuren als de Belgische en Franse heffingen een maand worden uitgesteld. „Dan wordt het in Nederland ook 1 februari.”
„Ik ben het ermee eens dat er iets gedaan moet worden”, zegt ViaEurope-directeur Bram-Jan Streefland in de Haagse rechtbank. „Maar niet met de manier waarop.” Zijn advocaten wijzen erop dat regelwijzigingen twee maanden vooraf bekendgemaakt moeten worden. Bovendien worden regels normaal gesproken alleen per 1 januari of 1 juni veranderd. Het invoeren van de pakketjesheffing met de jaarwisseling zou volgens hen dan al niet meer kunnen.
De advocaat van het ministerie Wemmeke Wisman brengt daar tegenin dat het om een noodsituatie gaat. „Er is sprake van een maatschappelijk probleem waarvan de omvang moeilijk overschat kan worden.” Door de enorme toestroom „is er een situatie ontstaan waarbij de Douane zijn kerntaken niet kan uitvoeren”.
De jaarlijkse verdubbeling aan pakketjes is „veel, heel veel”, erkent ook ViaEurope’s advocaat Bart Boersma. Maar die groei is al een tijdje aan de gang, dus is er volgens hem „geen enkele nood of spoed”.
Ook ziet Wisman het als „een groot probleem” als de rechter regels gaat toetsen die er nog niet zijn. „De vorderingen zijn gericht op een regeling waarover de politieke besluitvorming nog loopt.” ViaEurope gelijk geven zou neerkomen op „interventie in het politieke proces door de rechter”.
De rechter merkt op dat het een complex dossier is waar ze „niet in een namiddag” een oordeel over kan vellen. Op 18 december volgt de uitspraak, een dag later is de laatste ministerraad van het jaar en daarmee de laatste kans voor het demissionaire kabinet om een besluit te nemen over de heffing.
Het douanestelsel is ingericht op bulkimport. Denk aan een winkelier die een container met duizend identieke douchegordijnen laat overkomen. Dat verschilt nogal van een webshop die duizend consumenten losse pakketjes met douchegordijnen stuurt. Bulkzendingen zijn voor de Douane veel makkelijker te controleren: er hoeft immers maar één verpakking opengemaakt te worden. De webwinkelzendingen zijn veel meer versnipperd. De douchegordijnen zitten veelal tussen pakketjes waar weer heel andere spullen in zitten. Om zeker te weten wat er in elke zending zit, zou de Douane alles moeten openmaken.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC