Netcongestie Onduidelijk is nog wie precies voorrang krijgt bij een aansluiting op het stroomnet, maar voor Brainport in Eindhoven komt in elk geval ruimte beschikbaar.
Het 380 kV-hoogspanningsstation ten noorden van Tilburg van netbeheerder Tennet.
Eindelijk weer eens goed nieuws over het propvolle elektriciteitsnet. Tennet, de beheerder van het landelijke hoogspanningsnetwerk, zegt de komende twee jaar in Noord-Brabant 805 megawatt te kunnen uitdelen aan bedrijven die wachten op een stroomaansluiting. Dat is ruim vijf keer het elektriciteitsverbruik van Den Bosch.
De ruimte ontstaat vooral doordat Tennet simpelweg nieuwe onderdelen bijbouwt – nieuwe kabels onder de grond, nieuwe lijnen in de lucht en extra transformatorstations waarin elektriciteit wordt omgezet in het juiste voltage – waardoor het stroomnet meer elektriciteit kan vervoeren van bron naar gebruiker. Maar ook doordat de elektriciteitsbehoefte van de klanten die al een aansluiting hebben de komende jaren naar verwachting minder hard groeit dan waar eerder rekening mee werd gehouden. Daardoor ontstaat ook ruimte voor nieuwe klanten.
De zogeheten netcongestie, het gebrek aan ruimte op het stroomnet, is een gevolg van de voorspoedig verlopende verduurzaming in Nederland. Dat betekent elektrificeren, en dus verwarmen, koken en rijden op duurzaam opgewekte elektriciteit, bijvoorbeeld door zonnepanelen. Het stroomnet vervoert vervolgens de (duurzame) elektriciteit van bron naar gebruiker. Maar het net loopt door de snelle elektrificatie al jaren tegen zijn grenzen aan. Op veel plekken in Nederland komen bedrijven die elektriciteit willen afnemen óf aan het stroomnet willen leveren terecht op een lange wachtlijst.
Dat is ook het geval in Noord-Brabant. Het landelijke hoogspanningsnet, waar vooral grootgebruikers als fabrieken op zijn aangesloten, zit sinds 2022 vrijwel op slot. Ook wie een kleinere aansluiting wil van de regionale netbeheerder Enexis, komt er op de wachtlijst. Tennet en Enexis tellen in Noord-Brabant samen ruim 3.500 wachtenden. Gezamenlijk vragen zij om zo’n 3.700 MW aan vermogen.
Om die reden doen netbeheerders verwoede pogingen om het stroomnet snel uit te breiden, ook in Noord-Brabant. „In 2026 verwacht Tennet met de oplevering van een extra transformator op hoogspanningsstation Geertruidenberg 200 MW vrij te spelen in West-Brabant”, schrijft Tennet in een persbericht. In de rest van de provincie leiden vergelijkbare uitbreidingsprojecten tot 405 MW extra ruimte, volgens recente berekeningen van de netbeheerder.
De overige 200 MW komt vrij doordat de elektriciteitsvraag van de huidige klanten minder hard groeit dan eerder was verwacht. Met andere woorden: ondernemers en huishoudens zullen minder stroom afnemen binnen de ruimte die ze volgens hun huidige contract hebben. Dat komt volgens Enexis bijvoorbeeld doordat de salderingsregeling in 2027 wordt afgeschaft, waarbij je voor de stroom die je met je zonnepanelen hebt opgewekt en vervolgens teruglevert aan het net dezelfde prijs krijgt als voor de stroom die je afneemt. Zonnepanelen zijn daardoor minder in trek bij particulieren, waardoor ze minder ruimte nodig hebben om stroom terug te leveren aan het net.
Dit mag slecht nieuws zijn voor de verduurzaming van Nederland, het is immers een signaal dat de elektrificatie minder snel verloopt. Maar zo ontstaat wel ruimte voor bedrijven die, bijvoorbeeld, met de aansluiting hun bedrijfsprocessen willen verduurzamen door ze te elektrificeren.
Dankzij de 805 MW die volgens Tennet vrijkomt op het hoogspanningsnet, krijgen honderden wachtenden de komende twee jaar een stroomaansluiting. De uitgifte gaat stapsgewijs. Eerst wordt 200 MW beschikbaar gesteld. Daarvan gaat 120 MW naar de Tennet-klanten en 80 MW naar de regionale netbeheerder Enexis. Daar zullen ze vervolgens berekenen hoe ze meer regionale klanten op het hoogspanningsnet kunnen aansluiten. Onbekend is nog welke klanten precies een aansluiting krijgen. Wel staat vast dat ruim een kwart van de ruimte die vrijkomt bedoeld is voor techbedrijven in de Brainportregio in Eindhoven.
Robert Kuik, directeur Netwerkplanning bij Tennet, spreekt in een persbericht van „ontzettend goed nieuws” voor een provincie waar „verduurzaming, woningbouw en economische groei centraal staan”.
De ontwikkelingen in Brabant geven de wachtenden elders in Nederland hoop. Want op veel meer plekken in het land groeit de elektriciteitsvraag minder hard dan was verwacht, net als in Noord-Brabant. En ook in andere congestiegebieden bouwen netbeheerders in rap tempo om het net te verzwaren.
Netbeheerders kunnen desondanks lang niet snel genoeg bijbouwen om iedereen die dat wil een aansluiting te geven. Dat vraagt om een flexibel gebruik van het stroomnet, waarbij gebruikers bijvoorbeeld niet massaal op piekmomenten hun auto’s moeten gaan opladen. Netbeheerders roepen het al jaren: Nederland moet hoe dan ook aan het idee wennen dat er niet altijd op elk moment stroom zal zijn voor iedereen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC