De Europese Commissie sluit niet langer uit dat socialemediabedrijven btw moeten betalen over de gebruikersdata die ze doorverkopen. ‘Een draai met mogelijk grote gevolgen’, zegt hoogleraar indirecte belastingen Redmar Wolf.
is economieredacteur. Ze schrijft over de retail en consumentenzaken.
Het was jarenlang een vraag die vooral academici en privacy-watchers bezighield: wordt het niet eens tijd dat grote platforms als Meta, Google, YouTube, Instagram en TikTok belasting gaan betalen over de data die zij van hun gebruikers krijgen en daarna doorverkopen? Als die vraag bevestigend wordt beantwoord, kan dat de grote platforms miljarden euro’s gaan kosten.
Meta, het moederbedrijf van Facebook, behaalt 95 procent van zijn jaaromzet via advertentie-inkomsten. Maar dit bedrijf betaalt geen btw over de data die het van gebruikers ontvangt in ruil voor het ‘gratis’ gebruik van het platform.
Lange tijd wees de Europese Commissie het idee om hier verandering in te brengen af. Toen Duitsland in 2018 informeerde naar de mogelijkheid van een btw-heffing, liet Brussel weten van mening te zijn dat ‘de levering van IT-diensten geen belastbare handeling voor btw-doeleinden vormt, zolang die diensten onder dezelfde voorwaarden worden aangeboden aan alle internetgebruikers’.
Eind vorig jaar probeerde Italië het toch. Het land legde een naheffing van 887,6 miljoen euro op aan Meta. Volgens de Italiaanse aanklagers sluiten gebruikers immers een commercieel contract af als ze zich inschrijven. In die zienswijze heeft Meta tussen 2015 en 2021 verzuimd 4 miljard euro aan inkomsten aan te geven.
In een reactie op deze zaak publiceerde de Europese Commissie onlangs een paper waarin Italië onverwachts een beetje rugdekking krijgt. Hoewel Brussel niet meegaat in het Italiaanse argument dat ‘data in ruil voor diensten’ per definitie een transactie is en dus belastbaar, wordt het idee van btw heffen op de diensten ook niet categorisch afgewezen.
Als mensen geld betalen voor een internetdienst is dat belastbaar, zegt de Europese Commissie. En ook wanneer er verschil gemaakt wordt tussen verschillende groepen gebruikers (waarbij de ene groep minder gegevens deelt en dus minder gebruik mag maken van bepaalde diensten) is dat aan te merken als een belastbare transactie, al is lastig hier een bedrag aan te hangen. De rechter zou dit van geval tot geval moeten bekijken.
Hoewel het zeer de vraag is of de Italiaanse justitie dankzij de paper de rechtszaak wint, zet de Europese Commissie de btw-deur hiermee wel op een kier, reageerden belastingexperts in internationale vakbladen.
‘Het is zeker een draai ’, zegt hoogleraar indirecte belastingen Redmar Wolf van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Na jarenlang zeggen: ‘leuke academische discussie, dat gaan we echt niet serieus doen’, zeggen ze nu: ‘voor sommige modellen zou het best mogelijk zijn dat daar inderdaad btw-heffing aan gekoppeld kan worden’.’
De paper is volgens Wolf niet los te zien van het feit dat de platforms de afgelopen jaren hun businessmodellen hebben gewijzigd vanwege steeds strengere Europese privacywetgeving.
Zo voerde Meta in 2023 een zogenoemde ‘pay or okay’-model in waarbij gebruikers van Facebook of Instagram een maandelijks bedrag per maand per account betalen als ze niet willen dat persoonlijke gegevens voor gerichte advertenties worden gebruikt. ‘Hiermee hebben ze inzicht gegeven in wat de waarde is van de privacy die mensen opgeven’, zegt Wolf.
Veel hangt af van wat de Italiaanse rechters beslissen, en wat het Europees Hof van Justitie adviseert. Hoewel een uitspraak nog wel even op zich kan laten wachten, vermoedt Wolf dat de andere 26 lidstaten zich nu ook snel gaan buigen over mogelijke claims.
De hoogleraar: ‘Een naheffing doen kan nog vijf jaar na dato. Het zou dus slim zijn die nu snel in te dienen, voor het geval het Hof in het voordeel van Italië beslist. Ik ga ervan uit dat Nederland hier nu ook serieus naar gaat kijken.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant