Nazaten van tot slaaf gemaakten en de inheemse bevolking accepteren de excuses en het verzoek om vergiffenis van koning Willem-Alexander uit 2023. Wel willen zij verder spreken over ‘reparatie’.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over het justitie en het Koninklijk Huis.
Dat zeiden vertegenwoordigers van wat in Suriname het 'traditionele gezag’ wordt genoemd maandagmiddag in een kringgesprek met de koning en demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD). Ook president Jennifer Simons was erbij aanwezig. Op verzoek van de sprekers werden geen audiovisuele opnamen gemaakt, om tot een open dialoog te komen.
Op de eerste dag van het staatsbezoek aan Suriname was de tweede helft van de middag ingeruimd voor wat nog als een open einde gold aan de toespraak van de koning bij Keti Koti op 1 juli 2023 en die van toenmalig premier Mark Rutte uit december 2022. Rutte zei daar dat de excuses voor het koloniale- en slavernijverleden ‘een punt, geen komma’ waren. Daarmee werd de mogelijkheid van herstelbetalingen opengehouden.
Ruttes uitspraak werd enkele malen aangehaald in het gesprek, waaraan een traditioneel reinigingsritueel en een plengoffer aan de oever van de Surinamerivier voorafgingen. Daarin werd onder meer een doek gescheurd, als symbool van verworven vrijheid. ‘Heel bijzonder om dat mee te maken’, volgens Willem-Alexander, die zei erdoor ‘geraakt’ te zijn. Hij benadrukte dat hij nog steeds achter zijn woorden van twee jaar geleden staat.
Namens het overlegorgaan van leiders zei Wilgo Hesdy Ommen indertijd ‘ontroerd’ te zijn geweest door de toespraak. Maar zoals zij al eerder lieten weten: excuses maken doe je niet op afstand, die kom je persoonlijk brengen. Ommen sprak er zijn waardering over uit dat de koning en koningin nu in hun midden waren.
Ommen zei dat de excuses en het verzoek om vergiffenis, over het gebrek aan handelen van de voorvaderen van de koning, werden geaccepteerd. Maar ook dat dit gebaar nog niet voldoende was. ‘De slavernij en de bezetting van ons land door Nederland hebben geleid tot structurele achterstand van inheemsen en Afro-Surinamers. Voor ons heeft erkenning van onze collectieve rechten grote prioriteit.’
Na de toespraak van Rutte stelde het kabinet 200 miljoen euro beschikbaar voor ‘kennis en bewustwording’, waarvan 66 miljoen specifiek voor Suriname. De aanwezige leiders drongen aan op ‘een modus’ om verder te praten over vergoeding van de schade die is ontstaan. Daartoe werd de mogelijkheid van een gecombineerde Surinaams-Nederlandse commissie genoemd. Zij zeiden niet ‘een westers juridisch spel te willen spelen om terug te krijgen wat altijd al van ons was’.
Voor een antwoord op de vraag of de koning daarin een rol kan spelen, verwees Willem-Alexander naar de verantwoordelijk minister Van Weel. ‘Mijn belangrijkste boodschap is dat we inderdaad een komma hebben gezet en geen punt. Maar ik verwacht wel dat dit een langjarig proces wordt’, zei de bewindsman.
President Simons steunde de vertegenwoordigers van het overlegorgaan door te zeggen dat de eerder beschikbaar gestelde miljoenen nadrukkelijk niet zijn genoemd als schadeloosstelling. ‘Het moet duidelijk zijn dat de achterstanden die mensen hebben opgelopen groot zijn. Dat betekent niet dat we daar nu ruzie over gaan maken, maar er komt een dag waarop we hierover verder moeten praten.’
Na het gesprek werden langs de Suriname-rivier twee plaquettes onthuld. Op een staan de woorden van de koning uit 2023, op de ander de wens van de Surinaamse regering om in samenwerking met Nederland te werken aan de verwerking van het gedeelde verleden.
Ook in zijn tafelrede bij het staatsbanket kwam de koning ’s avonds nog op de slavernij terug. ‘Het enige dat kan voorkomen dat willekeur, uitbuiting, onrecht en straffeloosheid in de 21ste eeuw opnieuw aan het langste eind trekken, is onze vrije, democratische rechtsorde. Deze overtuiging delen wij.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant