Oorlog in Oekraïne
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Niet eerder oogde Oekraïne zo kwetsbaar. Aan het front blijven de Russen druk uitoefenen, de Amerikaanse steun voor het land oogt wiebelig en onoprecht, de Europese partners maken een verdwaasde indruk en Oekraïne zelf is in de greep van een groot corruptieschandaal. Lang was agressor Rusland de grootste kopzorg van het land, maar inmiddels doemt het gevaar op in allerlei, tot voor kort niet voor mogelijk gehouden gedaantes. Dat Trump een zwak heeft voor Poetin, was bekend, maar het recent door de Verenigde Staten opgestelde ‘vredesplan’ van 28 punten laat zien hoe ver Trumps entourage bereid is te gaan om Rusland tegemoet te komen, ten koste van Oekraïne.
Inmiddels zijn de scherpste kantjes ervan af gehaald, en zou het plan zijn teruggesnoeid tot 19 punten. Ook bij eerdere initiatieven van Trump was dit het patroon: eerst de Russische interpretatie van vrede proberen te verkopen, om er pas aan te gaan sleutelen na internationale maar ook binnenlandse druk. En toch: niet eerder werd de denkrichting van de huidige Amerikaanse regering zo gedetailleerd en schaamteloos op papier gezet. Het lot van de dag en nacht bestookte Oekraïners speelt een ondergeschikte rol, zolang Trump en zijn entourage er financieel onder de streep maar beter van worden.
Begin 2025 was er een ‘grondstoffendeal’ nodig om de Amerikaanse steun aan Oekraïne gaande te houden. En ook in het anderhalve week geleden uitgelekte 28-punten-plan druipt het cynisme ervan af. Er komen veiligheidsgaranties voor Oekraïne, maar wel tegen een ‘vergoeding’. In de EU bevroren Russische tegoeden moeten worden uitgegeven aan ‘door de VS geleide inspanningen om Oekraïne weer op te bouwen’, projecten waaruit de helft van de winst bovendien aan de VS toekomt. In andere woorden: de EU moet de enige echte stok die het heeft om Rusland mee te slaan, inleveren bij de Amerikanen, en zij gaan er dan geld mee verdienen in Oekraïne.
Hoe ernstig de situatie is, blijkt wel uit het ontslag vrijdag van Zelensky’s rechterhand en toponderhandelaar, Andri Jermak. Zijn positie leek onaantastbaar, maar dat veranderde doordat zijn naam bleef rondzingen in een corruptiezaak om energiegelden. Vrijdag volgde een huiszoeking en dus offerde Zelensky zijn belangrijkste steun en toeverlaat op. Juist nu Oekraïne de uitverkoop door Trump moet zien om te buigen in een minder slecht scenario.
Over de corruptiezaak is het laatste woord nog niet gezegd: sommigen zien het als een bewijs dat Oekraïne te weinig verandert, waarop al snel de vraag volgt: moeten we het land dan wel helpen? Voor anderen staat de affaire júíst voor verandering, want voorheen eindigde zo’n kwestie in de doofpot. Hoe dan ook, het echte punt mag er niet door worden overschaduwd: de VS zijn niet langer de bondgenoot van weleer en voor zowel de EU als Oekraïne is dat er een enorme, existentiële kopzorg bij.
Zo bezien is de opstelling van het Nederlandse kabinet lastig te volgen. Vorige week diende een Kamermeerderheid een motie in om Oekraïne met 2 miljard euro extra te helpen. Een belangrijk signaal, juist nu, maar premier Schoof noemde de motie, waarover dinsdag wordt gestemd, „ontijdig”. Hij wil een besluit hierover doorschuiven naar de Voorjaarsnota van 2026, en naar een mogelijk nieuw kabinet „dat kan kijken naar de behoefte van Oekraïne op dat moment”. Tijd is nu net wat Oekraïne niet heeft. De EU trouwens ook niet.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC