Tussen de val van het kabinet-Schoof en de stembusgang van eind oktober zat maar liefst vierenhalve maand. Dat kan sneller, concludeert de Kiesraad in een rapport. Het advies: verkort de voorbereidingsperiode van 150 tot 90 dagen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In vergelijking met andere Europese democratieën duurt het in Nederland erg lang voordat na de val van een kabinet nieuwe verkiezingen plaatsvinden. Waar Belgen en Duitsers in het recente verleden binnen enkele weken naar de stembus konden, duurt het in Nederland tussen de vier en vijf maanden. Ook in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Zweden en Denemarken zijn ze aanzienlijk sneller met het organiseren van tussentijdse verkiezingen.
Op de vraag waarom het in Nederland zo lang duurt voordat burgers na een kabinetsval naar de stembus kunnen, is geen eenduidig antwoord. Aan de grondwet ligt het in ieder geval niet. Die schrijft voor dat na een besluit tot ontbinding van de Tweede Kamer (die volgt na de val van het kabinet) er binnen drie maanden een nieuwe Tweede Kamer moet zijn. Toch duurde het de afgelopen twee keer bijna twee keer zo lang.
De Kiesraad vindt dat het sneller kan. In een rapport aan minister Frank Rijkaart (Binnenlandse Zaken, BBB) concludeert de raad dat de tijd voor tussentijdse verkiezingen moet worden teruggebracht van 150 naar 90 dagen.
Daarmee reageert de raad op een motie die een Tweede Kamermeerderheid eind augustus had ingediend. Een meerderheid van de Kamer riep de Kiesraad toen op om mogelijkheden te onderzoeken om de termijnen voor tussentijdse verkiezingen te verkorten.
Daarvoor zijn ‘fundamentele keuzes nodig’, stelt voorzitter Wim Kuijken van de Kiesraad in een verklaring. Er kan op drie punten tijd worden gewonnen.
Allereerst moet volgens de raad minder rekening worden gehouden met vakantieperiodes. Om een laag opkomstcijfer te voorkomen, blijft het advies om de verkiezingsdag niet in de vakantie te laten plaatsvinden. Maar de voorbereidingen, zoals het indienen en controleren van kandidatenlijsten, kunnen volgens de Kiesraad wel in de vakantie worden getroffen. Op dit moment is het nog zo dat die tijdens vakanties stil komen te liggen.
Een andere manier om de tijd te winnen, is nieuwe partijen minder tijd geven om zich te registreren bij de Kiesraad. Op dit moment krijgen zij hier doorgaans veertien tot zestig dagen de tijd voor. De raad stelt dat die tijd kan worden beperkt. Nieuwe partijen kunnen zich immers het hele jaar door inschrijven.
De Kiesraad noemt het verder ‘essentieel’ dat alle betrokkenen bij het verkiezingsproces, van partijen tot vrijwilligers van de gemeente, altijd klaar zijn voor verkiezingen. Zo moeten gemeenten structureel meer vrijwilligers paraat hebben en meer locaties aanwijzen als stembureau. Verder moeten politieke partijen altijd voorbereid zijn op een verkiezing, ‘bijvoorbeeld met een kandidatenlijst en verkiezingsprogramma’, aldus de Kiesraad.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant