Pausbezoek Op een eerste buitenlandse reis deed paus Leo XIV Libanon aan. Hij werd toegejuicht door christenen en moslims. Toch kwam de boodschap van de paus, over vrede en coëxistentie, ietwat gekunsteld over in het verdeelde en belaagde land.
Leo XIV ontmoet bisschoppen, priesters en andere medewerkers van de kerk in de Shrine of Our Lady in Harissa.
Uitkijkend op een van de baaien langs de Libanese kust verzamelen duizenden jongeren zich maandagmiddag voor de ingang van het klooster in Bkerké, de zetel van het Maronitisch-katholieke Patriarchaat van Antiochië. Paus Leo XIV zal later deze dag jongeren ontmoeten van christelijke scoutinggroepen en andere jeugdverenigingen.
„Ik zou graag met hem willen bespreken hoe we jonge mensen dichter bij God kunnen laten komen”, zegt Aurelie Gerges (18), die buiten op haar kameraden staat te wachten. „Ook hoop ik dat hij mensen die vanwege ellende of andere ervaringen de kerk hebben verlaten, weer terug kan laten komen. Als zelfs moslims zo blij zijn dat hij hier is: wat kan hij dan wel niet voor christenen betekenen?”
De avond ervoor werd paus Leo XIV onder begeleiding van traditionele dabke-muzikanten en -dansers in de stromende regen verwelkomd in het presidentieel paleis in Beiroet. Terwijl de stoet door de hoofdstad reed, juichten duizenden Libanese christenen en moslims hem toe.
Het bezoek van het vorig jaar gekozen hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk is onderdeel van de eerste buitenlandse reis die hij vorige week begon in Turkije. Daar woonde hij onder meer de 1.700ste herdenking van het Eerste Concilie van Nicea bij, de voor het christendom nog altijd cruciale bisschoppenvergadering.
In een toespraak in Beiroet sprak de paus vrij algemeen over het belang van deugden als verzoening, co-existentie en veerkracht. Het motto van het bezoek – Blessed are the peacemakers – zegt alles over wat vooral ontbreekt in Libanon en omstreken.
Paus Leo XIV in de pausmobiel op weg naar een ontmoeting met de Libanese president.
Het bezoek vindt plaats op het moment waarop Libanon zich schrap zet voor grootschalige hervatting door Israël van de oorlog die vorig jaar met een wapenstilstand werd afgesloten. De autoriteiten staan onder zware Amerikaanse en Israëlische druk om Hezbollah (Libanons grootste sjiitische gewapende groep en politieke partij) te ontwapenen – een slepende kwestie gezien de weigering van Hezbollah de wapens op te geven en de vrees voor intern geweld.
Ondanks de wapenstilstand blijft het Israëlische leger vrijwel dagelijks bombarderen. Daarbij doodde het zo’n vierhonderd mensen, terwijl het Hezbollah ervan beschuldigt zich te herbewapenen.
Weinig Libanezen zullen zich illusies maken over wat de paus kan veranderen aan hun situatie. Naast de oorlog met Israël kampt het land al jaren met diepe economische en politieke crises en een steeds verder naar de achtergrond verdwijnende overheid. De nadruk op eenheid en co-existentie doet gezien de polarisatie en extreme ongelijkheid dan ook vrij gekunsteld aan.
Ook hier is hoop het laatste wat sterft, en dus verwacht Joseph Aouwad dat de paus op zijn minst de aandacht van de wereld weer even op Libanon zal vestigen. „Ik hoop dat het ons perspectief biedt en de situatie in Libanon helpt verbeteren. En op vrede natuurlijk, zodat de jeugd het land niet maar blijft verlaten”, zegt de 23-jarige scout.
De aanwezigheid van de paus wordt door zowel katholieken als andere denominaties gezien als belangrijk oecumenisch moment, zegt Nayla Tabbara, medeoprichter van het Adyan Foundation voor interreligieuze dialoog, die de paus maandag ook ontvangt. „Ook voor moslims is het belangrijk vanwege de lange geschiedenis van religieuze co-existentie in deze regio. Daarbij hopen mensen dat hij zich uitspreekt tegen de straffeloosheid van Israël, gezien zijn aandacht voor vrede en gerechtigheid.”
Dat laatste lijkt paus Leo XIV vooralsnog niet te doen. En hoewel dat kan overkomen als een keuze om zich buiten de politiek te houden, is zijn bezoek dat per definitie niet. Als hoofd van de Rooms-Katholieke kerk is hij het meest prominente gezicht van de westerse christelijke traditie.
Toch lijkt het conflict met Israël en zeker de genocide in Gaza veelal tactisch vermeden te worden, ook door veel Libanese christenen. Zelfs de Middle East Council of Churches, een oecumenische organisatie die zich al decennia kritisch uitspreekt over de Israëlische bezetting van Palestina, liet dat publiekelijk achterwege.
Dat de paus niet naar Zuid-Libanon gaat, zien sommigen eveneens als een politieke keuze, hoewel veiligheid mogelijk ook een rol speelt. Dit deel van Libanon is afgelopen twee jaar geteisterd door verwoesting met tienduizenden vluchtelingen en duizenden doden als gevolg van Israëlische bombardementen. Ook Bijbelse steden als Sidon, Tyrus en het dorpje Kana waar Jezus volgens de Bijbel zijn eerste wonder zou hebben verricht, worden overgeslagen.
Hezbollah liet van zich horen met een open brief aan de paus: „Als onze religieuze overtuiging bevestigt dat de volgelingen van Jezus Christus — vrede zij met hem — boodschappers zijn van liefde, gerechtigheid en menselijke waardigheid, dan rekenen wij op uw principiële houding in het afwijzen van de onderdrukking en agressie die Libanon wordt aangedaan door de zionistische indringers en hun ondersteuners.”
Al met al ziet Nayla Tabbara van Adyan Foundation het bezoek als een gelegenheid die „ons wat energie brengt. We kunnen alleen maar hopen dat het de aandacht vestigt op Libanon. Maar de wereld is ook zwijgzaam geweest over de genocide. We zijn murw van de wereld – of in elk geval de grote mogendheden.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC