Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: mijn dochters gaan elkaar te lijf.
Moeder: „Wij hebben twee dochters van twee en vier jaar oud, beiden temperamentvol. Ze kunnen erg leuk spelen, maar maken ook fysiek veel ruzie. De jongste trekt de oudste aan haar haar als ze haar speelgoed wil bijvoorbeeld. Maar de oudste slaat, knijpt, duwt ook regelmatig de jongste.”
„Dit gebeurt op momenten dat de frustratie hoog oploopt bij haar. Zelfs als ik erbij zit en al aan het interveniëren ben. Uiteraard speelt impulscontrole hierin een rol, maar je zou denken dat dit bij de vierjarige anders zou moeten kunnen. Op school, bij vriendjes bijvoorbeeld, kan ze deze impulsen gelukkig wel controleren. Ik ben zoekende in hoe hiermee om te gaan.”
Sheila van Berkel: „Het is natuurlijk naar om te zien dat de kinderen elkaar pijn doen, maar het is primair, natuurlijk gedrag. Hoewel het ene kind fysieker is dan het andere, is dergelijk geruzie op deze leeftijd gebruikelijk, zeker tussen broers en zussen.”
„Kinderen beleven tussen hun tweede en derde jaar een piek in hun lichamelijke agressie. Ze ontwikkelen dan een eigen wil en kunnen zich nog niet verplaatsen in hoe harentrekken voor een ander voelt. Uw vierjarige heeft op deze leeftijd ook nog maar beperkte vaardigheden om zo’n aanvaring op te lossen. Ze heeft daar nog hulp bij nodig.”
„Haal ze uit elkaar. Geef uw vierjarige eventueel iets om haar energie te ontladen: ‘Sla maar even op een kussen.’ Bevorder het inlevingsvermogen door te zeggen: ‘Kijk, je brengt je zus aan het huilen.’ Doe dat bij allebei, ook al snapt de tweejarige het nog niet. De oudste ziet dan dat ook de jongste toegesproken wordt.”
„Kijk of er op de prikkelbare momenten, zoals aan het eind van de middag, iets te schuiven valt zodat ze niet in elkaars vaarwater zitten.”
„Vanaf een jaar of vijf, zes zal dit fysieke gedrag afnemen, dan hebben kinderen meer opties om ruzies op te lossen. Maar het blijven zussen die onderling meer gesteggel zullen hebben dan met andere speelkameraadjes.”
Kina Smit: „Het klinkt alsof u twijfelt of dit wel goed gaat, maar dit fysieke geruzie is volstrekt normaal op deze leeftijd. Uw vierjarige moet dagelijks dealen met een ongeleid projectiel van twee jaar oud: een terugkerende stoorzender waar ze zich steeds tegen moet verweren.”
„Dat ze zich op veel andere momenten wél kan controleren, betekent niet dat ze het altijd doet. Thuis voelt als ontspanning, daar laat ze de controle even los. Doen we zelf ook aan het eind van de dag als we snauwen tegen kinderen of een partner. Het emmertje zit gewoon vol.”
„Dit geworstel zegt niks negatiefs over de band tussen de zusjes. Er is nu eenmaal gedoe en rivaliteit tussen kinderen in een gezin en u mag erop vertrouwen dat tussen deze twee tot ver in de volwassen leeftijd nog heel veel pijlen afgeschoten zullen worden.”
„Bij deze kleintjes is dat getrek en geduw ook nog een haast dierlijke krachtmeting, er zijn vierjarigen die nog bijten. Maar ook zussen of broers in de tienerleeftijd worden nog wel eens fysiek. Het lievelingetje van mamma krijgt in het voorbijgaan even een elleboog.”
„Uiteraard remt u dat af bij uw twee- en vierjarige. Heel concreet: handje vastpakken: ‘Nee, stop maar. Dit kan niet. Handen doen we niet. We doen het met woorden.’ Haal de oudste even eruit: ‘We laten je zusje nu even, jij gaat op een andere plek zitten.’”
Sheila van Berkel promoveerde als orthopedagoog op de relatie tussen broers en zussen aan de Universiteit Leiden. Ze schreef ‘Broertjes & zusjes: zo stimuleer je een warme band tussen je kinderen’. Kina Smit is orthopedagoog en schreef ‘Opvoeden, het hoeft niet zo perfect’.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC