Sinterklaasmythe Kinderen mogen van hun ouders niet liegen, dus willen sommige ouders dat zelf ook niet doen over Sinterklaas. Dat roept wel wat weerstand op, merken ze: „Mensen vinden: er is al genoeg getornd aan deze traditie.”
Een hulpsinterklaas van het bedrijf Boek de Sint maakt zich klaar voor de intocht in Putten.
De kinderen van Anouk van der Lucht, van vijf en acht jaar oud, gaan naar de intocht, zetten hun schoen en vieren pakjesavond. Maar ze weten, en hebben altijd al geweten: Sinterklaas bestaat niet.
Van der Lucht, pedagoog en opvoedcoach uit Rotterdam, wil „voorleven” wat ze belangrijk vindt, zoals eerlijk zijn. „En het doet niets af aan de feestvreugde.” Dit najaar bracht ze een prentenboek uit met daarin het echte verhaal over de bisschop van Myra: Hoe de Sint Sinterklaas werd, met tekeningen van Maxime van der Wilt. Ze had via haar opvoedblog van ouders gehoord dat ze behoefte hadden aan zo’n boek, dus besloot ze het zelf te schrijven. „Er zijn vijfduizend exemplaren verkocht.”
Meer ouders spreken zich uit voor deze Sintvariant. Influencer Leonie ter Veld zei in haar opvoedpodcast KINDEREN!!! dat ze niet wil „meedoen aan de leugen”. Opvoedcoach Amber van Bodegom pleit op Instagram voor ‘Nieuw Sinterklaas’, zonder „de gekte van leugens”. Sommigen nemen een trend waar: columnist Evelien Compeer hoort het van veel ouders om zich heen, schrijft ze in Flair. En Telegraaf-columnist en psychiater Esther van Fenema schrijft dat „steeds meer ouders, vaak geïnspireerd door influencers, besluiten Sinterklaas niet meer ‘door te geven’” – wat ze zelf trouwens jammer vindt.
Universitair hoofddocent Rianne Kok, die aan de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzoek doet naar liegen door ouders, heeft geen aanwijzingen dat meer ouders niet willen liegen over de Sint. Ze ziet wel dat ouders nu meer delen over hoe ze opvoeden, op sociale media, en dat keuzes over Sinterklaas daardoor ook „een groter bereik” hebben. Wat we wel weten uit onderzoek, zegt Kok, is hoe kinderen reageren als ze de waarheid horen. „Een derde tot de helft zegt: ik was een beetje boos of verdrietig, maar dat duurde kort. Eén op de vijf zegt: ik heb getwijfeld of ik grote mensen nog wel kan vertrouwen, maar niet langdurig.”
Een meerderheid van de ouders zegt volgens Kok dat ze niet willen liegen tegen hun kinderen, „maar als je doorvraagt doet negen op de tien ouders dat in de praktijk weleens”. Kok noemt terloopse leugentjes als voorbeeld: nee hoor, er zit geen ui in de pastasaus. Of ze liegen over hoe laat het is, als kinderen nog geen klok kunnen kijken.
Waarom kiezen ouders ervoor om niet mee te doen met de sinterklaasmythe?
Bijna veertig jaar jaar geleden was Paula Groenendijk uit Leiden in haar beleving de enige die het anders wilde doen. Ze weet nog goed dat haar tweejarige dochter „panisch” werd toen ze Sinterklaas zag. Hij kwam langs op de crèche van Groenendijks werk, ze was verpleegkundige in het Leids Universitair Medisch Centrum. Toen bedacht ze: de volgende keer mag ze gewoon meekijken als ‘Sinterklaas’ zich verkleedt. Ze wilde sowieso niet „jokken” tegen haar kinderen, zegt Groenendijk, en zeker niet voor zo’n „commercieel feest”.
Iris van Meer, creatief ondernemer uit Culemborg, kent nu wel andere ouders die dezelfde keuze maken als zij, zegt ze. Haar vier jonge kinderen heeft ze van begin af aan duidelijk gemaakt dat Sinterklaas niet bestaat. „Ik zag bij anderen: het blijft net zo leuk.” Haar kinderen vinden het Sinterklaasjournaal óók spannend, zegt ze, „net zoals ze Frozen spannend kunnen vinden”. Een van de voordelen, zegt Van Meer, is dat je je kinderen eerlijk antwoord kan geven als ze bijvoorbeeld vragen: ‘Waarom krijgt die een PlayStation van Sinterklaas, en ik niet?’
Mathijs van de Sande, universitair docent in Nijmegen, houdt tegenover zijn drie kinderen een beetje in het midden of Sinterklaas bestaat. Maar: „Het liefst zouden we onze kinderen, wanneer ze daar naar vragen, gewoon vertellen hoe het zit. Maar de sociale druk om ‘het geheim’ niet prijs te geven is erg groot. Eigenlijk is het belachelijk: waarom zou ik mijn kinderen de waarheid niet mogen vertellen, omdat anderen dat ook niet doen?”
Wat de ouders verbindt, is dat ze niet willen liegen tegen hun kinderen. De discussie hierover leeft inderdaad nu, maar is ook al stokoud. In 1852 werd al betoogd dat de „zotteklap” over Sinterklaas niet hoorde bij een „verlichte opvoeding”, beschreven onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen in 2015. Toen de bekende pedagoog Jan Ligthart zich in 1907 tegen de sinterklaasmythe uitsprak, beschrijven de onderzoekers ook, werd het vuur hem naar eigen zeggen „heet aan de schenen gelegd”.
Paula Groenendijk had een kleine veertig jaar geleden dezelfde ervaring. Van de Libelle, waar ze een ingezonden brief naartoe had gestuurd over haar manier van Sinterklaas vieren, kreeg ze een snibbige brief terug. „Een redacteur schreef dat ik een ontaarde moeder was.” En de juf van haar dochter was zo kwaad, herinnert Groenendijk zich, dat ze wilde dat zij thuis zou blijven op 5 december. „Maar mijn kinderen hebben nooit hun mond voorbijgepraat.”
Ook nu zijn de reacties soms stevig. Toen schrijver (en vader) Jan Warndorff vorig jaar in de Volkskrant betoogde dat het feest toe is aan een „transformatie” (zou het niet voor iedereen „veel fijner zijn om gewoon open kaart te spelen”?) werd hij prompt uitgeroepen tot ‘Sinterklaashater’ op GeenStijl en PowNed. „Ik vind het een heel leuk feest”, vertelt Warndorff. „Maar ik vond het wel lastig dat ik voor mijn gevoel niet eerlijk kon zijn tegen mijn dochter toen ze vragen ging stellen, ook omdat school er volop aan meedoet en ze in de klas bijvoorbeeld samen naar het Sinterklaasjournaal kijken.”
Anouk van der Lucht kreeg, behalve bijval, ook kritiek op een interview over haar prentenboek met het Algemeen Dagblad. Van kinderen worden „watjes” gemaakt, schreef een lezer op de site. Anderen vinden het „pedagogisch geneuzel”, en „politiek correct’. Eén lezer belde Van der Lucht zelfs boos op. Ze vermoedt dat het te maken heeft met angst voor verlies. „Zo van: er is al genoeg getornd aan deze traditie. En daar heb ik ook wel begrip voor.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste nieuws en de beste stukken over de mooiste havenstad die er is
Source: NRC