Theater In ‘De Kussenman’ brengt tachtiger Karina Holla een ode aan de Portugese kunstenares Paula Rego.
Karina Holla in 'De Kussenman'
Gezien: 27/11, CC Amstel Amsterdam. Tournee t/m 26 mei. Info: karinaholla.nl
Zoals je voetballers hebt voor wie je naar het stadion gaat, omdat ze zo sierlijk voetballen of omdat ze lekker pingelen, zo zijn er acteurs voor wie je naar het theater gaat. Voor Karina Holla ga ik naar het theater. Midden tachtig is ze nu, en nog steeds een natuurkracht op de vloer. Wit geschminkt gezicht, de haren plat naar achter gekamd, hoekig postuur, en de borende blik van een adelaar. Als ze een wenkbrauw optrekt, is dat een machtig theatraal gebaar.
In haar nieuwe voorstelling De Kussenman speelt ze de Portugese kunstenares Paula Rego. Zonder haar naam te noemen: als je onvoorbereid gaat kijken, hoor je alleen een impressie van het levensverhaal van een schilderes uit 1935. En je ziet prachtige, figuratieve werken, geprojecteerd op achterdoeken, geschilderd en getekend met pastelkrijt.
Tussendoor vertelt Holla drie macabere verhalen van de Britse auteur Martin McDonagh, die Rego inspireerde tot nieuwe kunstwerken. Het titelverhaal, De Kussenman, is gebaseerd op een toneelstuk van hem. Van toneel werd het beeldende kunst, en nu weer toneel.
Wat Holla fascineert aan Rego is de voorliefde om onverbloemd te zijn over pijnlijke emoties. „Ik schilder om de angst een gezicht te geven”, zegt ze, als Rego. Terwijl er donderslagen klinken en luide dreunen somt ze al haar angsten op, en dat zijn alle angsten die het leven te bieden heeft. Van de angst niet meer te kunnen spreken, maakt Holla treffend fysiek spel, mond en ogen in ontzetting wijd open gesperd.
Holla vertelt over de abortussen die de jonge Rego in de jaren vijftig ondergaat, waar ze grimmige tekenkunst van maakt, als statement en protest. Te zien als projectie is een vrouw in jurk, de benen gespreid, haar voeten op campingstoeltjes. Holla herhaalt de pose, schort haar rok op en biedt zicht op haar in maillot gestoken onderlijf, de blik strak op het publiek: een sterk, eenzaam beeld.
Drie abortussen vond Rego genoeg. Ze kreeg een kind, dat werd verzorgd door haar man, Victor, ook een kunstenaar, die ze had ontmoet in Londen. Maar Rego schilderde liever. Als ze niet kon scheppen ging ze dood, zei ze, van verveling.
Ook de horror van de sprookjes van McDonagh is te zien op projecties van Rego’s werk en te beluisteren als tekst van Holla. Bizarre vertellingen zijn het, waarin kinderen slachtoffer zijn van achteloze wreedheden: aan het kruis genageld, tenen afgehakt. Holla verklaart waarom Rego deze verhalen wilde schilderen: haar bron is de angst van een alleen gelaten driejarige: na haar geboorte vertrokken Rego’s ouders en lieten haar in handen van haar oma.
Het spel van Holla gedijt bij ingeleefde gekte en groteske gebaren, zoals een been dat zomaar uitschiet. Dat soort fysiek spel had in De Kussenman nog wel royaler aan bod mogen komen. Want op die momenten is het genieten, van theatrale poses of oerschreeuwen, en kijk je gebiologeerd toe. Dan weet je dat niet voor niets naar het theater bent gekomen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC