Er gaat geen gas gewonnen worden onder de Waddenzee. Het kabinet betaalt de NAM tientallen miljoenen euro’s als genoegdoening. Dat heeft minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) vrijdag bekendgemaakt in het Friese Ternaard.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Met het akkoord komt een einde aan een al jaren slepend dossier, dat opeenvolgende kabinetten voor zich hebben uitgeduwd. Al in 2015 maakte de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) het voornemen kenbaar om vanuit Ternaard circa 7 miljard kubieke meter aardgas te willen winnen. Sindsdien werd een overheidsbesluit tien keer uitgesteld.
‘Ik ben heel blij dat we nu een doorbraak hebben geforceerd, want deze kwestie voelde als een gebed zonder end’, erkent Hermans. ‘Ik hoop oprecht dat dit zorgt voor rust en duidelijkheid.’
Door de deal is gaswinning onder de Waddenzee volgens de minister definitief uitgesloten. ‘Met deze overeenkomst geven we gehoor aan een brede wens van de Tweede Kamer en de samenleving.’
Nieuwe gaswinning onder de Waddenzeebodem was wettelijk al taboe. Maar de NAM kon zich beroepen op een reeds in 1969 verkregen maar niet benut recht voor winning in dit deel van de Waddenzee. Dat heeft inmiddels de status van Natura 2000 en UNESCO-werelderfgoed.
Het Staatstoezicht op de Mijnen waarschuwde eerder voor de mogelijke nadelige gevolgen van de gaswinning op de natuur, met name vanwege bodemdaling. Ook Friese overheden, natuurorganisaties en de Waddenvereniging zijn altijd fel tegen geweest.
Op aandringen van de Raad van State maakte minister Hermans eind vorig jaar bekend ‘voorlopig’ geen toestemming te geven voor de winning. Ze wist toen al wel hoe laat het was: het kabinet had juridisch geen grond om de aanvraag van de NAM af te wijzen. Ze zou daarom met de NAM in gesprek gaan ‘om te zoeken naar een oplossing’.
Daarom moet Hermans nu in de buidel tasten om de NAM het winningsplan te laten intrekken. De (bruto) afkoopsom bedraagt 163 miljoen euro, maar vanwege belastingen en afdrachten aan de overheid is de netto schade voor de schatkist lager; circa 40 miljoen euro.
Hermans sprak eerder de hoop uit dat de geschillen tussen de Staat en de NAM over de nalatenschap van de gaswinning in Groningen in de deal over Ternaard zouden worden betrokken. Al jaren liggen de partijen in de clinch over de kosten voor schadeherstel en versterking van huizen in het aardbevingsgebied.
Daarover lopen meerdere juridische procedures. De aandeelhouders van de NAM, Shell en ExxonMobil, betwisten dat alle gemaakte kosten noodzakelijk zijn uit veiligheidsoverwegingen, en achten zich beperkt aansprakelijk. Ook willen ze dat de staat de ingediende rekeningen beter onderbouwt.
Op dit front boekte het kabinet recent een meevaller. De Tweede Kamer werd donderdag geïnformeerd over een tussenvonnis van een arbitragecommissie. Die verwierp het verzoek van Shell en Exxon om betwiste heffingen over 2024 voorlopig niet te hoeven betalen. De Staat heeft de NAM deze maand alsnog een rekening gestuurd van 1,35 miljard euro. Een definitief oordeel volgt later, waarschijnlijk volgend jaar.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant