Ultimatum uit Washington, paniek in Wenen, hectiek in Genève, nervositeit in Moskou – het Lukoil-imperium begint te wankelen. In Weenenr klopt het hart van Lukoils Europese tak. Of beter gezegd: klopte het. Want wat hier jarenlang vanuit neutraal Oostenrijks grondgebied werd gepland en aangestuurd, is plotseling een frontlinie geworden.
Donald Trump heeft Lukoil tot doelwit verklaard. Zijn sancties zijn geen zachtzinnige maatregelen naar EU-gebruik, maar donderende klappen. Geen technocratisch gedoe, geen diplomatieke rookgordijnen, maar met de politieke voorhamer. Lukoil en Rosneft, de twee zwaargewichten van de Russische oliestaat, die de helft van de totale Russische olie-export afhandelen, worden uit het westerse financiële systeem verdrongen. Het effect is voelbaar als een plotselinge drukdaling in een vliegtuig: de olie-inkomsten van Vladimir Poetin dalen voor het eerst echt dramatisch.
In combinatie met lagere prijzen en een sterkere roebel hebben ze ertoe geleid dat de Russische staatsinkomsten uit de olie- en gasindustrie in november zijn ingestort. Volgens berekeningen van persbureau Reuters van maandag zouden ze met ongeveer 35 procent kunnen dalen ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, tot 520 miljard roebel (5,7 miljard euro). De daling is pijnlijk voor machthebber Poetin, omdat hij sinds het begin van de oorlog tegen Oekraïne in februari 2022 de uitgaven voor defensie en veiligheid sterk heeft moeten verhogen. De inkomsten uit de olie- en gasindustrie zijn zijn belangrijkste bron van inkomsten. Ze maken een kwart van de totale begrotingsinkomsten uit.
Alekperov is de man van het momentPoetins manager, die tot nu toe alles voor hem kon regelen, is een man die liever in de schaduw blijft: Vagit Alekperov. Hij is geboren in Bakoe, waar de geur van petroleum net zo gewoon is als dat van brood en thee. Als zoon van de ploegbaas van een boorplatform leerde hij al vroeg hoe buizen onder druk kraken en hoe pompen klinken als ze hun grenzen bereiken. Hij overleefde een explosie op een booreiland, die hem twaalf meter diep in zee sloeg. Hij studeerde, werkte zich omhoog, zag hoe de Sovjet-Unie uiteenviel – en greep zijn kans.
Een carrière als oligarch: hij maakte van de planeconomie van de staat particuliere macht, van chaos structuur, van ruwe olie geld. Vandaag de dag schat Forbes zijn vermogen op ongeveer 15 miljard dollar. Hij leeft teruggetrokken, hij heeft het voorzitterschap van Lukoil neergelegd, maar niet zijn zetel in de raad van commissarissen. Hij is sowieso de grootste aandeelhouder. Achter gesloten deuren blijft hij de dirigent. Zijn jacht ligt als een sneeuwwitte walvis in een van de weinige warme Russische havens, terwijl hij moet toezien hoe zijn raffinaderijen in het buitenland, zijn tankstationnetwerken, alles wat hij in het Westen heeft opgebouwd, in verval raakt. Tenzij hij erin slaagt om onder deze omstandigheden te verkopen. Alekperov heeft daarvoor echter nog maar een paar dagen de tijd. Trump had een ultimatum gesteld tot 21 november, maar dat is nu gedeeltelijk verlengd tot 13 december.
Miljardenverlies voor LukoilDe computerschermen in het Weense filiaal van Lukoil tonen grafieken die niet meer stijgen, maar dalen, onstuitbaar, als een boortoren die in elkaar zakt. Lukoil valt in realtime uiteen: het is een afscheid van raffinaderijen en tankstations in 20 landen. Een deal die vroeger tien miljard dollar waard zou zijn geweest, krimpt onder de druk van de sancties tot naar schatting drie miljard.
De raffinaderij in Bulgarije is al onder staatscontrole geplaatst om de bevoorrading veilig te stellen. In Egypte en Moldavië onderhandelen managers van Lukoil over de verkoop van de activa in deze landen. In Irak heeft Lukoil een beroep gedaan op een crediteurenbeschermingsclausule – de zogenaamde "force majeure" – omdat het bedrijf het grote olieveld West-Qurna-2 niet meer zelf kan exploiteren. Dat is niet alleen een financieel verlies, het is ook een vernedering voor Alekperov.
Verhuizing naar Zweden Aanvankelijk leek het erop dat Alekperov erin zou slagen om de buitenlandse participaties van Lukoil aan een goede vriend te verkopen. Gunvor is een grote internationale olie- en energiehandelaar, die voor het grootste deel eigendom is van de Zweedse oprichter Torbjörn Törnqvist. Medeoprichter in 1997 was de Russische zakenman Gennadi Timsjenko, die tot de naaste omgeving van Kremlinleider Vladimir Poetin wordt gerekend. Toen Timsjenko in 2014 voor het eerst met westerse sancties werd bedreigd vanwege de Russische agressie tegen Oekraïne, verkocht hij zijn Gunvor-aandelen aan Törnqvist. De Amerikaanse autoriteiten noemen hem daarom een "marionet van het Kremlin". Ze hebben hun veto uitgesproken tegen de verkoop.
AasgierenSindsdien is de strijd om de winstgevende delen van het uiteenvallende oliebedrijf losgebarsten. Het conglomeraat International Holding Company (IHC) uit Abu Dhabi bevestigde op verzoek van Reuters dat het ook interesse heeft in de buitenlandse activa van Lukoil tegenover het Amerikaanse ministerie van Financiën. De Abu Dhabi National Oil werd al enkele dagen genoemd. Ook vrienden van Trump zijn betrokken: het Amerikaanse bedrijf Chevron toonde interesse. Exxon, een ander bedrijf, heeft zich bij de overnameplannen aangesloten. De Amerikaanse investeringsmaatschappij Carlyle behoort ook tot de geïnteresseerden. Daarnaast wordt de oliemaatschappij Shell genoemd, evenals het staatsbedrijf KazMunayGas uit Kazachstan.
Veel verliezersTerwijl in Wenen en Genève, waar de internationale handelstransacties van Lukoil worden afgehandeld, meubels stilletjes worden verhuisd, ordners in dozen verdwijnen en advocaten dossiers doorploegen, kijken honderduizenden beleggers naar hun effectenrekeningen. Zij bezitten American Depositary Receipts (ADR) of Global Depositary Receipts (GDR) van Lukoil – ooit vlekkeloze, liquide effecten die een belofte inhielden van deelname aan de grondstoffenrijkdom van het Oosten. Nu voelen ze aan als waardeloze treinkaartjes voor een trein die nooit zal komen. De termijnen zijn verstreken. De omruilrechten vervallen. Op Russische type C-rekeningen liggen de aandelen als bevroren in een meer. Je kunt ze zien, maar je kunt er niet bij. Miljarden euro's aan privévermogen zijn verdampt.
De kraan dichtgedraaid Ondertussen wordt er in Moskou gerekend. De 35 procent minder olie- en gasinkomsten remmen de begroting af als een sleepanker. De staat leeft van het zwarte goud, en plotseling is het niet meer zwart, maar grijs, verdund, vervuild. De oorlogskas slinkt.
Source: Fok frontpage