Statushouders kunnen niet meer terecht bij Vluchtelingenwerk voor ondersteuning bij gezinshereniging. Dit is het gevolg van bezuinigingen door het kabinet. Vluchtelingenwerk en asieladvocaten vrezen dat de al lange wachttijden nog verder zullen oplopen: ‘Aanvragen zullen spaak lopen.’
Wat gaat er veranderen?
Statushouders die gezinshereniging willen aanvragen, moeten uitgebreide formulieren invullen en op zoek naar de juiste bewijsdocumenten. De vragen van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn zo ingewikkeld dat statushouders begeleiding kregen van een gespecialiseerd team vrijwilligers van Vluchtelingenwerk.
Sinds 17 november kunnen statushouders die hulp niet meer aanvragen. De subsidie voor Vluchtelingenwerk is flink gekort: de organisatie moet het in 2026 stellen met 13 miljoen euro per jaar, in plaats van 23 miljoen daarvoor.
Demissionair minister David van Weel (Asiel en Migratie) liet in oktober aan de Tweede Kamer weten dat Vluchtelingenwerk hierdoor ‘enkele taken niet meer of slechts gedeeltelijk kan blijven uitvoeren’. De begeleiding bij gezinshereniging komt daardoor te vervallen, besloot het ministerie.
Krijgen statushouders dan helemaal geen hulp meer?
Om statushouders toch nog enige richting te geven, gaat de IND vanaf 1 december ‘betere voorlichting en communicatie’ bieden, aldus een woordvoerder. Zo wil de IND de informatie op de eigen website verbeteren. Aanvraagformulieren, die nu meer dan tien pagina’s per gezinslid tellen, moeten korter en begrijpelijker worden.
Voor eventuele aanvullende vragen wordt een ‘tijdelijk nareis-telefoonnummer’ in het leven geroepen. De IND belooft maatwerk als dat nodig is. Volgens minister Van Weel is het nieuwe proces van de IND gericht op ‘zelfredzaamheid’ van de vluchtelingen.
Gaat dat werken?
Er is flink wat kritiek. ‘Wij vragen ons af welke zelfredzaamheid er wordt bedoeld’, zegt Myrthe Wijnkoop, migratie-expert bij Vluchtelingenwerk. ‘Hebben we het over taalvaardigheid, met een computer omgaan of de gemoedstoestand van deze groep mensen? Dat deze mensen geen juridische en mentale ondersteuning meer van ons kunnen krijgen, is heel pijnlijk.’
Volgens asieladvocaat Sjoerd Thelosen wijst alles erop dat het de statushouder onnodig moeilijk wordt gemaakt. ‘Het systeem werkte. We hadden een non-gouvernementele organisatie die statushouders ondersteunde. Gezinshereniging aanvragen is een mensenrecht. Het is logisch dat je dat faciliteert.’ Volgens de advocaat gaat de verandering tot ‘onduidelijke aanvragen, afwijzingen, bezwaren en verloren tijd’ leiden.
Was de IND niet al overbelast?
Er zijn enorme achterstanden. Vorige maand wachtten bijna 55 duizend statushouders op een beslissing over gezinshereniging. Ruim 31 duizend van hen wachten al langer dan 15 maanden, een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Met het wegbezuinigen van de hulp bij gezinshereniging door Vluchtelingenwerk krijgt de IND er nog een taak bij.
Wat betekent dit voor statushouders?
Zij krijgen het moeilijker. ‘Dit zijn mensen die zich dag in dag uit zorgen maken over het lot van hun kinderen of partner’, zegt Wijnkoop. Zij vreest dat veel aanvragen spaak zullen lopen. ‘Er is een groot risico dat een aanvraag te laat of onvolledig wordt ingediend’, zegt ze. ‘Zij hebben hier echt hulp bij nodig.’
Ook Advocaat Thelosen vindt de oplossing van de IND ‘weinig proactief’. Daarbij komt volgens de advocaat dat een vluchteling nu vaak twee jaar moet wachten op antwoord op de asielaanvraag. ‘Tel daar nog twee jaar bij op voor de aanvraag voor gezinshereniging. Dat zijn vier lange jaren als je gescheiden bent van je geliefden. Als er straks meer fouten worden gemaakt betekent dat meer herstelwerk, meer bezwaarprocedures en nog langer wachten, terwijl je gezin mogelijk in een oorlogsgebied zit.’
Hij betwijfelt ook of een statushouder goed advies krijgt van de IND, dezelfde organisatie die belast is met de beslissing op een dossier. ‘Dat doet ook iets met het gevoel van vertrouwelijkheid in gesprekken’, zegt Thelosen. ‘Tijdens de aanvraag wordt bijvoorbeeld een identiteitsbewijs van een gezinslid gevraagd.’ In sommige oorlogsgebieden is het nagenoeg onmogelijk om daar aan te komen. ‘Maar dan kunnen alternatieve documenten worden gebruikt. Denk aan een schoolrapport. Dat weet niet iedereen en het is de vraag of de helpdesk van de IND dat soort informatie zal geven.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant