Oekraïnedebat Een motie van GroenLinks-PvdA over extra steun aan Oekraïne krijgt een Kamermeerderheid. Het demissionaire kabinet vindt het echter te vroeg voor het toezeggen van de verzochte extra 2 miljard en verklaart de motie ‘ontijdig’.
Premier Schoof tijdens het debat in de Tweede Kamer.
Een besluit over vrijmaken van extra geld voor Oekraïne moet vooruitgeschoven worden, het liefst naar het voorjaar, als men de lopende begroting in de Voorjaarsbegroting behandelt. „Dan is er mogelijk een nieuw kabinet”, zei demissionair premier Dick Schoof donderdagavond in een debat over steun aan Oekraïne. Schoof botste daarbij met enkele oppositiepartijen, die onder aanvoering van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver een motie over aanvullende steun bespraken.
Klaver noemt het donderdagavond in de plenaire zaal van de Tweede Kamer „zeer terecht” dat Nederland voorop heeft gelopen in de steun aan Oekraïne. „Het is van het grootste belang dat het budget op peil blijft”, zegt hij. Met steun van de formerende partijen D66 en CDA roept Klaver via de motie het kabinet op om volgend jaar 2 miljard euro aan aanvullende militaire steun uit te trekken voor Oekraïne.
De motie is een voortzetting van een eerder aangenomen motie, ingediend door CDA-Kamerlid Derk Boswijk. In deze motie werd het kabinet opgeroepen om „ongewenste gaten” in de militaire steun aan Oekraïne te dichten. Aanleiding was de versnelde steun die Nederland dit jaar heeft ingezet voor Oekraïne. 2 miljard euro werd dit jaar al uitgetrokken voor steun aan het land, met name via de doorlopende levering van drones. Alleen, dat geld komt uit een toezegging van 3,5 miljard euro die pas voor volgend jaar was vrijgemaakt.
Oftewel, zoals Klaver donderdagavond aangaf, er zal op korte termijn een „ongewenst gat” ontstaan in de begroting, waardoor de steun aan Oekraïne in gevaar kan komen. Mede-indiener van de motie Derk Boswijk (CDA) benadrukt hetzelfde. Het frustreert hem dat andere landen „klaplopers” zijn als het gaat om steun aan Oekraïne, maar, „dat ontslaat ons niet van onze eigen verantwoordelijkheid”.
Het demissionaire kabinet komt hiermee regelrecht tegenover een meerderheid in de Tweede Kamer te staan. Het kabinet wil wachten tot de Voorjaarsnota om te kijken of er in de lopende begroting 2 miljard euro extra kan worden vrijgemaakt, de oppositie wil Oekraïne nu al duidelijkheid geven en garanderen dat al in het eerste kwartaal van 2026 2 miljard euro extra beschikbaar komt.
De houding van het demissionair kabinet zorgt voor botsingen tijdens het debat. Als Boswijk het kabinet „boekhouders” noemt, schiet Schoof zelfs uit zijn slof. „Ik vind de term ‘boekhouder’ in dit debat over dit kabinet echt totaal ongepast”, zegt hij. Nederland en dus zijn kabinet lopen volgens hem voorop. „We doen al veel. Dat wou ik even kwijt” besluit Schoof.
Met de steun van GroenLinks-PvdA, D66, CDA, SGP, CU, PvdD, 50+ en Volt is er een meerderheid in de Tweede Kamer voor deze motie, die volgende week donderdag in stemming zal worden gebracht. De VVD, die de motie uit september van Boswijk wel steunde, spreekt zich nu niet uit.
Ook in het debat geeft de VVD geen echte duidelijkheid. Eric van der Burg (VVD) geeft „complimenten aan de heer Klaver voor het aanvragen van dit debat”. Als het om Oekraïne gaat is het geen kwestie van oppositie en coalitie, zegt hij. Meteen verlegt hij de aandacht naar het geopolitieke toneel en de huidige vredesonderhandelingen, waar de Verenigde Staten en Rusland het initiatief voor hebben genomen.
Oekraïne zelf, en ook Europa, stonden aan de zijlijn toen Trump vorige week zijn 28-puntenplan presenteerde. „Eigenlijk willen we de heren uit vak K hierover bevragen”, stelt Van der Burg verwijzend naar de aanwezigen namens het demissionaire kabinet. In vak K zitten Ministers Ruben Brekelmans (VVD, Defensie), David van Weel (VVD, Justitie en Veiligheid) en premier Dick Schoof. „We weten niks over die onderhandelingen, maar volgens mij deze heren ook niet”, besluit Van der Burg. Hij lijkt bewust de motie van Klaver te negeren.
Schoof verklaart de motie aan het einde van het debat ‘ontijdig’: Het kabinet wil geen 2 miljard extra steun uittrekken voor Oekraïne, in ieder geval niet nu. Liever wordt het besluit vooruitgeschoven richting de Voorjaarsnota, benoemt hij opnieuw. Het tandeloze kabinet met nog maar 22 zetels maakt zich daarmee behoorlijk groot.
Schoof sprak voor het debat nog met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, zegt hij als hij aan de beurt is. Schoof verzekerde hem dat het kabinet zich „niet aflatend zal inzetten met alle energie en steun die Oekraïne verdient”. Het overtuigen van andere landen om mee te doen is daar een belangrijk onderdeel van. „We geven het goede voorbeeld, we maken ons als Nederland groot”. Schoof vindt „de basisstroom van 3.5 miljard” genoeg en wijst naar andere landen.
Oekraïne heeft oneindig steun nodig, zegt Schoof, daar kan Nederland niet alleen aan voldoen. „Ik weet dat het niet ordentelijk is om over budgetprocedures en begrotingseisen te spreken in zo’n situatie”, zegt Schoof. Maar hij doet het toch. Hij verwijst naar de Voorjaarsnota: „Dan is er mogelijk een nieuw kabinet dat kan kijken naar de behoefte van Oekraïne op dat moment”.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC