Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Scandinavië-correspondent Jeroen Visser ziet hoe Zweden worstelt met bendes die tieners rekruteren om zware misdaden te plegen.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
De Zweedse centrumrechtse regering wil dat 13- en 14-jarigen strafrechtelijk vervolgd kunnen worden voor zware misdaden. Nu ligt de grens nog op 15 jaar. De wetswijziging moet nog door het parlement, maar justitie heeft al opdracht gekregen jeugdgevangenissen te bouwen waar ook plek is voor jonge tieners. Volgens minister van Justitie Gunnar Strömmer is de maatregel nodig om ‘slachtoffers van misdrijven meer genoegdoening te geven, de samenleving te beschermen en kinderen te helpen het criminele pad te verlaten’.
Zweden worstelt met bendes die jonge tieners rekruteren om zware misdrijven te plegen. Alleen al dit jaar werden 127 kinderen onder de 15 verdacht van moord. Dat is acht keer zoveel als drie jaar geleden.
Nu kunnen veroordeelde tieners in een gesloten jeugdinstelling belanden. Op deze jeugdhuizen is veel kritiek, omdat veel jongeren nadien weer in de criminaliteit belanden. Maar verandert zou dat met een gevangenisstraf veranderen?
De linkse krant Aftonbladet denkt van niet. ‘Helaas is het voor onze politici gemakkelijker om symboolpolitiek te verkopen dan om te erkennen dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor de ellende waarin Zweden zich bevindt.’
Volgens het commentaar van de krant laat de overheid probleemjongeren in achterstandswijken in de steek, waardoor ze een makkelijke prooi zijn. Zonder ouders die zich een weg kunnen banen door het doolhof van hulpinstanties en ‘het kapotte schoolsysteem’ zijn ze vogelvrij, aldus de krant. ‘Je krijgt onvoldoende steun als je je niet lekker voelt. Je krijgt geen hulp om op het juiste pad te komen als je de verkeerde kant op gaat. Een ADHD-test is te veel gevraagd. Maar op een dag krijg je misschien een bericht op Snapchat. Een adres. Een explosief. Beloftes van geld, status en erbij horen.’
Opvallend is dat organisaties zoals jeugdzorg, het gevangeniswezen en de politie ook tegen de maatregel zijn. Een van de bezwaren is dat er geen bewijs is dat de jeugdcriminaliteit zal dalen door de detentie van jonge tieners. En zullen de bendes zich niet gewoonweg richten op nóg jongere kinderen?
De krant Dagens Nyheter brengt in herinnering dat jeugdgevangenissen in 1980 werden afgeschaft omdat veel kinderen na hun vrijlating terugvielen in crimineel gedrag. ‘De jonge gevangenen werden geschoold in zowel crimineel gedrag als een criminele identiteit, iets wat zeer moeilijk te doorbreken is.’
De krant erkent dat het belangrijk is dat slachtoffers genoegdoening krijgen, maar stelt dat jeugddetentie zal leiden tot meer criminaliteit en dus meer slachtoffers. ‘En dan zijn we weer terug bij de overheid die scholieren in de gevangenis wil zetten om geen andere reden dan dat het goed voelt.’
Ook in de liberale krant Svenska Dagbladet, doorgaans op de hand van de regering, klinkt kritiek. Columnist Björn Werner wijst op het contrast dat Zweedse kinderen tegen alles moeten worden beschermd – porno, alcohol, te veel schermtijd – maar kennelijk wel als een volwassene berecht mogen worden. Hij stelt voor in plaats daarvan politici straf op te leggen als ze hun verkiezingsbeloftes niet nakomen. ‘Misschien zou het ervoor zorgen dat bestuurders zich beter zouden gedragen.’
Ook zijn collega Paulina Neuding vindt het opsluiten van 13-jarigen ‘grotesk’, maar stelt tegelijk dat critici als Werner geen alternatief bieden. ‘In Zweden worden kinderen tegenwoordig systematisch tot moordenaars gemaakt, wat betekent dat de beschaving zelf aan het wankelen is. Hoe wij als land hiermee omgaan, is een existentiële vraag.’
Volgens haar hebben de milde straffen – 2,5 jaar in een gesloten instelling voor moord – ertoe bijgedragen dat kinderen prooi zijn geworden. Zelf stelt ze voor de straffen voor het rekruteren van tieners drastisch te verhogen. ‘Wie kinderen ronselt voor zulke misdrijven moet de zwaarste straf krijgen: levenslang.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant