Geschiedenis Nu de Canon van Nederland uit het Openluchtmuseum verdwijnt, moeten andere musea het verhaal van de geschiedenis levend houden.
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wie op één plek een reis wil ondernemen van Trijntje in 5500 v. Chr. via Willem van Oranje naar het Oranjegevoel vanaf 1974 kan dat nog doen tot 2027. Daarna stopt het Openluchtmuseum in Arnhem met zijn tentoonstelling rondom de vijftig ‘vensters’ van de Canon van Nederland. Het museum wil meer ruimte voor de eigen collectie. Voor het museum zelf een logische keuze, maar hoe zit het met de 15 miljoen euro die ooit is uitgetrokken om de identiteit van Nederland te tonen? En betekent dit dat er na tien jaar geen plek meer is waar het verhaal van Nederland van A tot Z te zien is?
Het is enerzijds natuurlijk jammer dat het permanent tentoonstellen van de Nederlandse canon verdwijnt. Zeker voor wie bedenkt dat er nooit een Nationaal Historisch Museum kwam, waar dat in bijvoorbeeld Duitsland wel mogelijk bleek. Aan de andere kant, het was tien jaar lang wél mogelijk, en het is niet zo dat de canon straks nergens meer te zien zal zijn. Er is niet alleen een website waarop alles over de canon wordt uitgelegd, er zijn ook 71 locaties in den lande waar aandacht wordt besteed aan de canonvensters en website. Ook in het geschiedenisonderwijs op school, waarvoor de canon ooit ontworpen is, blijft hij een rol spelen.
Voor toekomstige generaties blijft er dus genoeg over en de canon-hoogtepunten blijven op een plek waar ze binnen een context vallen. Dus de Max Havelaar, Sara Burgerhart en Anton de Kom zijn elk een venster, maar krijgen een bredere context in het Literatuurmuseum dan in een Openluchtmuseum. Willem van Oranje doet meer met de toeschouwer in Delft dan in Arnhem. In het ideale scenario komt er een strippenkaart waarmee canonliefhebbers en scholen langs de vijftig vensters kunnen gaan.
Toch gaat hiermee ook iets verloren. In deze vensters komt namelijk de Nederlandse geschiedenis in al haar diversiteit voorbij. Om die verscheidenheid te ervaren, is het ideaal als je op één middag langs én Willibrord én Maria van Bourgondië én Michiel de Ruyter én het Kinderwetje van Van Houten én Srebrenica kunt lopen. Elke verhaal over het verleden is een constructie van de verteller – net zoals er over de selectie voor de vijftig vensters altijd te discussiëren valt – maar de samenhang van een tentoonstelling op één plek geeft de bezoeker juist de kans daarop te reflecteren.
Het is daarom ook goed dat de canon niet statisch is, maar in 2020 nog werd herzien. Toen werd op deze plek verwezen naar de literatuurcriticus Edward Saïd, die een canon zag als een muziekstuk waarin verschillende stemmen naast elkaar kunnen klinken. Die harmonie is vanaf 2027 dus niet meer in Arnhem te horen.
Wat rest is een fluïde canon verspreid over het hele land, ook de moeite waard. Mocht er behoefte zijn aan meer dan is het aan de politiek om het initiatief te nemen. Zonder zich met de inhoud te bemoeien uiteraard, want nationale geschiedenis is in tijden van populisme een brisant onderwerp.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC