Mexicaanse film Mexico is historisch een prominent filmland. Met name de filmstudio’s van Churubusco nemen een belangrijke plek in de Latijns-Amerikaanse filmindustrie in. Dankzij streamingsdiensten gaat die industrie een nieuwe bloeiperiode in.
De Churubusco Studios in het zuiden van Mexico-Stad zijn het kloppende hart van de filmindustrie in Mexico.
Met een zwaai wordt de deur van de hal opengegooid. Op een enorm podium staat de romp van een vliegtuig. Mario Argumedo, met grijs haar en glimmende ogen, klimt naar binnen en somt op: „Bardo, een paar jaar geleden uitgekomen. Alive, over de vliegtuigcrash in de Andes, uit de jaren negentig. Maar ook in videoclips en reclames speelt dit vliegtuig een rol.”
Van buiten lijkt het een van de vele gezichtsloze industrieterreinen in Mexico-Stad. Maar betreed je de enorme stalen ruimtes die als fabriekshallen naast elkaar staan opgesteld, dan loop je een wereld binnen waar kunst, geschiedenis en Mexicaanse cultuur samensmelten. De Churubusco Studio’s in het zuiden van Mexico-Stad zijn het kloppende hart van de filmindustrie in Mexico, misschien wel van heel Latijns-Amerika.
In de studio’s, die dit jaar hun tachtigste verjaardag vieren, wordt de rijke geschiedenis gekoesterd. Tot de kleedkamers aan toe dragen alle ruimtes de namen van acteurs en regisseurs die hier faam hebben gemaakt. De Luis Buñuel-zaal. De Dolores del Río-promenade. Een plein vernoemd naar Ricardo Montalbán.
Die geschiedenis is volgens Mario Argumedo, die al dertig jaar in de studio’s werkt, een van de redenen dat de Churubusco Studio’s uniek zijn. „Ze werden gebouwd door de Amerikanen tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. In de decennia daarna vluchtten veel filmmakers die in hun eigen land onder druk stonden naar Mexico. Spanjaarden tijdens de dictatuur van Franco. Chilenen en Argentijnen vanwege Pinochet en Videla. We ontvingen ze allemaal.”
Een filmset met een replica van een vliegtuigcabine in de Churubusco Studio’s. Het vliegtuig speelt een rol in diverse grote films, maar ook in videoclips en reclames.
In plaats van ver buiten Mexico-Stad, werden de studio’s midden in de miljoenenstad aangelegd. In tachtig jaar zijn er meer dan drieduizend films gemaakt, waaronder internationale als The Magnificent Seven (1960), Dune van David Lynch (1984), de Bond-films Licence to Kill (1989) en Spectre (2015) en de met drie Oscars bekroonde film Roma (2018).
„Dat rijke verleden, de enorme kennis en onze ervaring combineren we met enerzijds de beste faciliteiten en anderzijds de traditionele technieken die we aanbieden”, zegt Argumedo, doelend op de analoge manier van films draaien en ontwikkelen. Volgens Argumedo zijn er in de steeds verder digitaliserende filmindustrie maar weinig studio’s die nog op deze manier werken.
Argumedo leidt rond door wat ‘het laboratorium’ van Churubusco wordt genoemd. In verschillende zalen lopen mensen in lange witte jassen, het Churubusco-logo op de rug, langs zware machines die filmrollen door water halen, ze schoonmaken met laserstralen of verbeteren in kleur en contrast. Ook is er een kamer waar oude filmrollen, sommige uit de tijd van de Mexicaanse Revolutie (1910), worden gerestaureerd. „De manier waarop we hier films bewerken, is hoe het al decennia gebeurt”, zegt Argumedo. „Als je digitaal je films schiet, zul je nooit zulke scherpe beelden of diepe kleuren krijgen als op de analoge manier. Het enige probleem is dat de machines die we gebruiken niet meer gemaakt worden. We moeten ons erop voorbereiden dat deze kunst definitief uit Churubusco zal verdwijnen.”
De studio’s doen ook aan innovatie. Er zijn enorme montageruimtes, opnamestudio’s voor muziek en studio’s waar geluid wordt geperfectioneerd. Het meest trots is Argumedo op de acht opnameruimtes. „Netflix draaide hier tot vorige week hun film Contra el huracán, over de orkaan Otis die badplaats Acapulco verwoestte. Ze hebben hier een watertank neergezet met een volledig schip erin.” Hij wijst naar het plafond. „We hebben acht van deze ruimtes, van 1.400 vierkante meter. Groter vind je ze niet in Latijns-Amerika.”
Guadalupe Gómez maakt een filmrol klaar om gedigitaliseerd te worden.
Blikken met filmrollen liggen klaar om gedigitaliseerd te worden.
José Augusto Garcia bedient een machine die oude filmrollen digitaliseert.
Een film over de geschiedenis van de Churubusco Studios wordt getoond in een lege filmzaal.
Vanwege de potentie van Churubusco Studio’s weten de grote streamingsdiensten de plek ook steeds beter te vinden. In 2023 bouwde Amazon er een enorm ledscherm van tweehonderd vierkante meter om daarmee de serie Every Minute Counts te draaien, over de aardbeving in Mexico-Stad in 1985. Een jaar later deed Warner Bros. Discovery de studio’s aan voor de serie Like Water for Chocolate, gebaseerd op het gelijknamige boek van de Mexicaanse schrijfster Laura Esquivel.
En Netflix maakte er in 2024 Pedro Páramo, eveneens gebaseerd op een Mexicaans boek. Het werd de duurste Mexicaanse film ooit, maar bovenal liet het filmfans in Mexico zien dat Mexico hot is voor streamingsdiensten, die steeds meer inzetten op lokaal geproduceerde films en series, geïnspireerd door lokale verhalen.
Churubusco speelt een grote rol in die trend, zegt Cristián Calónico, directeur van de filmstudio’s. „Wat we nu zien, is even groot als de overgang van analoog naar digitaal in de filmwereld. Streamingsdiensten zetten het filmlandschap op zijn kop, onder meer door hun focus op series. Ze zijn onze grootste klant. Als ze hier komen, zijn ze er gelijk vier maanden.”
De groeiende interesse van streamingsdiensten in Mexico heeft tegelijkertijd te maken met een uitstroom van regisseurs uit Hollywood, zegt de studiodirecteur. „We merken de afgelopen jaren een hernieuwde interesse uit de VS, maar ook uit Europa, om hier films te komen maken. Ik denk dat de Mexicaanse filmindustrie, en daarmee de Churubusco Studio’s, voor een bijzonder moment staat. Er komen creatieve hoogtijdagen aan.”
In tachtig jaar zijn in de studio’s meer dan drieduizend films gemaakt.
Netflix investeert het meest in Mexico: eind 2024 kondigde het een investering van 1 miljard dollar aan, uitgesmeerd over vier jaar, in de Mexicaanse filmindustrie. Nog eens 2 miljoen dollar werd in Churubusco Studio’s gestopt, waar Netflix het merendeel van zijn Mexicaanse producties draait.
In Mexico werd ook de eerste buitenlandse Netflix Original gemaakt: de komedie Club de Cuervos (2015). Netflix vestigde ook zijn Latijns-Amerikaanse hoofdkantoor in Mexico-Stad. Inmiddels werken er vierhonderd mensen.
„Er zijn weinig landen die al zo’n volgroeide industrie hebben als Mexico, zegt Carolina Leconte, vicepresident van Netflix in Mexico. „Wij werken hier zo’n vijftien jaar en het is als een warm bad. De faciliteiten, met studio’s als Churubusco, maar ook het lokale talent.”
Een still uit de recent verschenen serie Las Muertas, gebaseerd op het waargebeurde verhaal van twee vrouwen die prostituees uitbuiten.
Een achter de schermen foto bij de film Roma: directeur Alfonso Cuarón met actrice Yalitza Aparicio. Roma was het grootste succes van Netflix in Mexico.
In ieder geval tot 2028 wil Netflix er jaarlijks zeker twintig films en series produceren, met de focus op authentieke Mexicaanse verhalen. Zo wordt gewerkt aan de verfilming van Aura, gebaseerd op de klassieker van Carlos Fuentes. Recent verscheen de serie Las Muertas, gebaseerd op het waargebeurde verhaal van twee vrouwen die prostituees uitbuiten.
Het grootste succes van Netflix in Mexico is nog altijd de zwartwitfilm Roma. De film symboliseert voor Leconte wat Netflix met Mexico wil. „Het is een volledig in Mexico gemaakte film, gebaseerd op een Mexicaans verhaal. Maar het zijn universele thema’s, innemende personages die verhalen met vele lagen vertellen.”
Netflix wil in Mexico, en daarmee de rest van Latijns-Amerika, voorheen ‘Amerikaanse genres’ als actiefilms aanboren. „We hebben onlangs in Mexico de actiefilm Counterattack gemaakt, momenteel een van de best bekeken niet-Engelstalige films op Netflix”, zegt Carolina Leconte. Ze wijst erop dat vrijwel alle producties van Netflix in Mexico worden gemaakt met producers, acteurs en regisseurs uit Mexico. „Voorheen kwamen Amerikaanse bedrijven met hun hele hebben en houden naar andere landen om te draaien. Ze wisten daardoor niet altijd de lokale cultuur te vangen.”
Dat Netflix en andere streamingsdiensten steeds meer buiten de Verenigde Staten produceren, stuit op tegenstand van het Witte Huis. President Trump heeft meermaals gedreigd met invoertarieven van 100 procent op films die in het buitenland worden geproduceerd en in de VS vertoond worden. „Onze filmindustrie is door andere landen van de Verenigde Staten gestolen, net zoals snoep van een baby wordt gestolen”, schreef Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social. Vrijwel alle grote productiehuizen werken (deels) in het buitenland. Leconte wil niet op het dreigement reageren, omdat de tarieven nog niet zeker zijn.
Regisseurs en acteurs buiten VS juichen het werken over de grens van Netflix en andere streamingsdiensten juist toe. Sandra Solares werkte sinds de jaren negentig mee aan meer dan veertig films, waaronder Mexicaanse successen als Y tu mamá también (2001) en Ni tuyo, ni mía (2020). Zij produceerde met Netflix de recente serie Las muertas.
„Ik zie veel filmprojecten die een paar jaar geleden volledig in de VS gemaakt zouden zijn, naar Mexico komen. Die ontwikkeling zorgt voor een sneeuwbaleffect”, zegt Solares. Ze somt op: naast regisseurs en acteurs profiteren technici, cateringbedrijven, transportbedrijven, bouwbedrijven, hotels, restaurants en de toerismesector mee. „Bovendien werken bedrijven als Netflix met veel grotere budgetten.”
Solares trekt de parallel met de jaren tachtig, waarin de Mexicaanse filmindustrie, de Churubusco Studio’s voorop, hoogtijdagen beleefde. „In de jaren negentig ging het ineens weer minder. Er was amper geld. Nu kunnen we zeggen dat de platforms, met hun geld en technologie, voor een bloei zorgen. En die bloei is pas net begonnen.”
Een filmset in de Churubusco Studio’s.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC