Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: slaan we als opvoeders de plank mis?
Moeder: „Mijn leeftijdgenoten besloten, toen zij kinderen kregen, bijna allemaal om het anders te doen dan hun eigen opvoeders. Ze lezen boeken over opvoeden en een aantal is in therapie gegaan om hun verleden te ontrafelen en zo niet dezelfde fouten te maken bij hun eigen kinderen. Ook hebben de meeste van hen meer geld te besteden dan hun eigen opvoeders in die tijd.”
„Toch zijn er onder de 25 kinderen van de vrienden uit mijn vriendengroep maar zes zonder diagnose, die niet vastgelopen zijn in het onderwijs, of die niet kwetsbaar zijn in de huidige maatschappij. Hoe komt het dat onze kinderen, zo bewust en met aandacht grootgebracht, toch minder stevig in de wereld lijken te staan dan wij zelf? Wij zijn door ouders grootgebracht die vaak helemaal niet stilstonden bij hun opvoedstijl of de behoefte van hun kinderen. Zorgt al die aandacht voor een goede opvoeding niet juist dat we de plank misslaan?”
De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.
Steven Pont: „Mogelijk hebben de volwassenen die u steviger in de wereld ziet staan, sommige gevoelens weggestopt. Veel van hen zijn opgegroeid in het fatsoenstijdperk, waarin je als kind je mond moest houden. Zo hoor je volwassenen die vroeger klappen kregen wel eens zeggen: ‘Ik ben er zelf ook niet slechter op geworden.’ Ik denk dat dit hen wel degelijk heeft beschadigd, maar dat ze deze gevoelens uit loyaliteit naar de ouders niet erkennen.”
„Het is, zeker vanuit dit oogpunt, een nastrevenswaardige inspanning om de eigen thematiek en eventuele trauma’s niet op je kinderen te willen overdragen. Het is overigens maar de vraag in hoeverre dat lukt. Zeker als ouders onder spanning staan zie je toch de rafelrandjes.”
„De toegenomen kwetsbaarheid die u waarneemt, kan deels met de overbescherming van ouders te maken hebben. Wie elk hobbeltje voor kinderen wil wegnemen, ontzegt hen de ervaringen om veerkracht op te doen. Maar daarnaast is de context waarin kinderen opgroeien ingewikkelder geworden. Er zijn meer crises: op het gebied van klimaat, huisvesting, de internationale veiligheid. Op sociale media krijgen kinderen al het leed van de wereld mee.”
„De vraag is of we het eigene van het kind kunnen accepteren zonder dat te diagnosticeren als ‘afwijkend’. Moet een verlegen meisje met niet zo veel vriendinnen gediagnosticeerd worden met een sociale angststoornis en op een cursus sociale vaardigheid?”
Frank van der Horst: „Kinderen zijn in essentie niet veranderd, maar de wereld waarin ze opgroeien wel. De maatschappij is complexer en prestatiegerichter geworden. Dat legt druk op ouders en kinderen. Veel ouders willen het in de opvoeding ‘goed’ doen en fouten voorkomen, waardoor ze onbewust overbeschermend kunnen zijn. ‘Steunen’ in de opvoeding wordt dan eerder ‘controleren’.
„Over de diagnoses die u ziet: vaak gaat het om classificaties die bedoeld zijn om hulp te organiseren. Ouders zoeken sneller hulp, ook bij lichtere problemen, en dat leidt in de zorg automatisch tot een ‘stoornis’. Dat zegt niet altijd iets over het kind; het zegt ook iets over een maatschappij die minder tolerantie heeft voor verschillen.”
„Juist wanneer we als maatschappij accepteren dat kinderen zich niet precies volgens de norm gedragen, ontstaat er ruimte voor diversiteit. Dat vraagt van opvoeders dat zij imperfecties in de opvoeding verdragen. En van professionals dat zij normaliseren in plaats van medicaliseren. Soms zijn kinderen niet geholpen met een ‘diagnose’, maar vraagt het van de omgeving flexibiliteit om ruimte te geven aan die verschillen.”
„Het vraagt moed van ouders om kinderen los te laten en erop te vertrouwen dat ze veerkrachtig worden, ook als het in de opvoeding niet perfect gaat.”
Steven Pont is ontwikkelingspsycholoog. Frank van der Horst is als pedagoog verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en psychotherapeut in de ggz.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC