Sinterklaas is weer in het land, en daarmee ook de jaarlijkse terreur van de verplichte surprise. Stop ermee, schrijft Japke-d. Bouma. De stress, de vernedering, het onrecht. „Wie de verplichte surprise bedacht heeft, moet levenslang opgesloten worden.”
Deze week wilde ik voor de verandering eens even over heel iets anders schrijven. Was ik ook wel even aan toe, moet ik zeggen. Maar afgezien daarvan moeten we het sowieso eens even over Sinterklaas hebben.
Want Hij is weer in het land! Hoera! Hartstikke leuk voor kinderen, zeggen we dan. Maar eerlijk? Voor heel veel mensen is het vooral de jaarlijkse terugkeer van stress, schuldgevoel en knutselterreur. Met stip op één: de verplichte surprise.
Dit gaat niet over Sinterklaas zelf, hoor. Niet over de Zwarte Piet-discussie. Niet over de intochtstress. Niet over de kleuters die al drie weken niet slapen. Niet over de sinterklaasliedjes in de winkels waar je horendol van wordt. Niet over de ouders die alweer uitleggen waarom „Sinterklaas dit jaar ook niet zo’n dikke portemonnee had” — nee, dat laat ik even liggen. Pure zelfzorg.
Nee. De surprise. Dat kliederige papiermachémonster dat je elk jaar als ‘gezellige traditie’ in de maag wordt gesplitst. Het is voor miljoenen Nederlanders een jeugdtrauma. Ja. Voor mij ook. Het verplichte gedicht is ook erg voor veel mensen. Maar die kan je nog aan Chat GPT uitbesteden. Voor de surprise-digibeten is er (nog) geen genade. Of nou ja, als je geld hebt kan je er eentje kopen. Voor geld. Voor wie dat niet heeft, is het ploeteren.
Ik zag deze maand op LinkedIn een superlieve post van een voormalig schoolleider die zich afvroeg hoe je schoolkinderen beter kan helpen met surprises maken. Ze schreef hoe haar zoon 15 jaar geleden wekenlang voor een klasgenoot had zitten knutselen aan een levensgroot drumstel, en hij zelf een verfrommeld A-4’tje terug had gekregen dat een hockeystick moest voorstellen. De teleurstelling.
„Wat vraagt jouw school op dit moment onbedoeld van thuis?”, schreef ze. „En waar kun jij morgen al een klein verschil maken?” Die avond had ik een knutselnachtmerrie.
Want nee, ik KAN niet knutselen, nooit gekund, de schaamte. De potten lijm met de druipende kwasten, de lepels pindakaas (voor de ‘drol-surprises’!), het zaagsel, de eierdozen, de schoenendozen, de kartelscharen. Ze flitsten allemaal terug vanuit een ver weggestopt hoekje in m’n brein. Ik kreeg overal bultjes.
Want mijn klasgenootjes maakten daar vervolgens Eiffeltorens van, schattige konijntjes en brandweerauto’s. En ik? Ik kwam met een grote berg plakband aanzetten, met een strik erom. Dat is niet falen, dat is pure vernedering.
Een vriend zei: „Stel je niet zo aan. Je voelt je gewoon te goed om surprises te maken. What’s next: schoolzwemmen zonder kleren aan, omdat je dat ook niet ‘leuk’ vindt?” Maar het gaat veel verder dan dat. Iemand noemde het in de comments op LinkedIn „surprise terrorisme”. Ik vind dat nog zacht uitgedrukt. Wie ooit als eerste de surprise verplicht heeft gesteld, zou daar alsnog levenslang voor moeten worden opgesloten.
Want geloof me, er is niks positiefs aan een verplichte surprise. Nou, behalve dat je erdoor leert met teleurstellingen om te gaan. En zeker, er zijn kinderen die knutselen heel leuk vinden. Maar laten we eerlijk zijn: voor de meeste mensen is het vooral een veldslag waarbij de meerderheid al bij voorbaat met 0-5 achterstaat.
De jaloezie over de mooie surprises, ook, schreven mensen op LinkedIn. Het geroddel op het schoolplein over de prutsers. De haat in de klas. Kinderen die worden uitgelachen om hun misbaksels. We noemen geen namen, maar in een privé-appje zei iemand: „Ophoeren met je kutsurprises.”
En dan heb ik het nog niet eens over het onrecht! De kinderen die geen ouders hebben – lees moeders – die tot diep in de nacht huilend zitten te googelen hoe je een paard maakt van een schoenendoos (‘makkelijk’). De ouders die er geen geld voor hebben. De ouders die sowieso geen idee hebben wat deze ‘Nederlandse traditie inhoudt’. Als er één feest in Nederland is dat de ongelijkheid uitvergroot is het Sinterklaas, en de verplichte surprise is daar het uithangbord van. Alle leerkrachten weten dit.
Op LinkedIn zag ik allemaal lieve tips om het knutselen aan surprises voor ouders én kinderen makkelijker te maken. Stel op scholen ruimte en materialen ter beschikking, zorg voor begeleiding, geef knutselles. Laat ze in groepjes samenwerken.
Maar ik dacht de hele tijd: alsof dát het trauma oplost. Stop er gewoon mee en ga op andere tijden knutselen in de klas. Verlos ons van de verplichte surprise, lieve Sint. En maak er een vrijwillige surprise van. Niemand verwachtte hem, maar hij kwam toch. Of niet!
Dat is pas écht een surprise.
Heb je een vraag van de week, taboe, of ‘kwestie’ voor deze rubriek? Mail dan naar japkeddenktmee@nrc.nl
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen