Leadzangers Het is voor fans meer dan ‘even wennen’ als een gezichtsbepalende frontman of -vrouw wordt vervangen, zoals bij Kensington. Hoe deden Queen, Di-rect, Sepultura en BZN dat?
Di-rect, met zanger Marcel Veenendaal (links), nodigde bij een jubileumshow op het strand van Scheveningen in 2015 voormalig zanger Tim Akkerman uit.
Als de frontpersoon van de band wordt vervangen, is het net of de hoofdpersoon in je favoriete serie ineens door een andere acteur wordt gespeeld. Met ander haar. En een gek accent. Dat is meer dan even wennen. Toch zijn er genoeg bands die ineens een vacature voor hun meest zichtbare positie invulden. Voor sommigen blijkt dat een gouden greep, voor anderen een periode om snel te vergeten.
Spannende week bijvoorbeeld voor Jason Dowd, de nieuwe zanger van Kensington. In 2021 vertrok zanger Eloi Youssef ineens bij die band en nam zijn meezingbare raspstem mee, vanwege een „verschil in toekomstvisie”. De onbekende Amerikaan Dowd uit Louisiana had het eerst in Nashville geprobeerd, toen in Los Angeles en nu dus in Utrecht. Met hem staat Kensington deze week drie keer in de Ziggo Dome en die shows zijn bijna helemaal uitverkocht. Men is in elk geval benieuwd.
Als een frontpersoon vertrekt, wordt ontslagen of – nog dramatischer – komt te overlijden, is de eerste vraag altijd: gaat de band door, en hoe dan? Natuurlijk zijn alle bandleden belangrijk, maar een stemgeluid is toch unieker dan het spel van de meeste gitaristen, drummers, bassisten, violisten of andere instrumentalisten. Kurt Cobain (Nirvana), Dolores O’Riordan (The Cranberries) en Jim Morrison (The Doors) werden na hun dood niet voor niets nooit vervangen, en hoewel Queen nog wel optreedt zonder de overleden zanger Freddie Mercury, nemen ze geen nieuw werk met Adam Lambert op.
Er zijn ook genoeg bands waar de zanger niet overleed maar het liever solo wilde proberen, waar ze elkaar later toch weer in de armen vielen. De drie belangrijkste heavy metalbands verging het zo, met de drie belangrijkste heavy metalzangers. Iron Maiden, Judas Priest en Black Sabbath kwamen na een periode met een andere vocalist toch weer uit bij hun zangers Bruce Dickinson, Rob Halford en Ozzy Osbourne. En gelukkig maar, want de platen die ze maakten met Blaze Bailey (Maiden), Tim Ripper Owens (Priest) of een van de meer dan zeven zangers die in de schoenen van Ozzy probeerden te treden, kun je best overslaan.
Queen met Brian May (rechts) en ‘nieuwe’ zanger Adam Lambert, tijdens een show van Queen + Adam Lambert in Spanje, 2022.
De Australische rockband INXS kwam de dood van zanger Michael Hutchence nooit te boven, ook niet nadat ze een nieuwe zanger vonden via een tv-programma. De Amerikaanse zanger Derrick Green zit al ruim twee keer zo lang (28 jaar) in de Braziliaanse metalband Sepultura als zijn voorganger Max Cavalera (13 jaar), en toch blijft Green nog altijd ‘de nieuwe zanger’. Alice in Chains en Blind Melon blijven moeizaam doormodderen met hun nieuwe frontmannen, en zelfs bij een succesvolle doorstart als die van Genesis stelden fans elkaar nog altijd de vraag: is Phil Collins echt beter dan Peter Gabriel? Stone Temple Pilots probeerden het met Linkin Park-zanger Chester Bennington na het vertrek van Scott Weiland, maar dat was lang zo sterk niet.
En dan is er nog de hele categorie boy- en girlbands, die meestal niet één frontpersoon hebben, maar wel één iemand met het meeste talent en/of de grootste aanhang. Als die eruit stapt, blijft van de rest weinig over. Zo liet Robbie Williams Take That achter met een gapend gat terwijl zijn solocarrière een vlucht nam. Justin Timberlake deed zoiets met Nsync, Geri Halliwell bij de Spice Girls, Nicole Scherzinger bij de Pussycat Dolls, Zayn Malik bij One Direction, Camila Cabello bij Fifth Harmony en Brian McFadden bij Westlife. Prachtige vreemde eend in de bijt is Mark ‘Marky Mark’ Wahlberg die uit New Kids on the Block stapte, de band van z’n grote broer, maar vrij aardig op z’n pootjes terechtkwam in de filmwereld.
Een andere oplossing om een doorstart te maken kan een naamswijziging zijn. Erg riskant, want je weet nooit of de fans meegaan, maar je kunt er ook een hele nieuwe groep fans mee vinden. Rage Against the Machine veranderde zó van geluid met het aantrekken van Chris Cornell (ex-Soundgarden) toen Zack de la Rocha was vertrokken, dat de band de oude naam geen optie meer vond en verder ging als Audioslave. Nadat zanger Andrew Wood van Mother Love Bone overleed en ze met Eddie Vedder een herstart maakten, werd het Pearl Jam. Joy Division werd na de dood van Ian Curtis opgeheven om in het nieuwe New Order op te gaan. Ze namen allen risico’s, maar met succes.
Kim Hill over haar tijd bij de Black Eyed Peas:
Voorbeelden van bands waarbij het juist echt goed uitpakte: het kán wel. Queen had (ook al heetten ze toen nog Smile) vóór Freddie Mercury eerst nog zanger Tim Staffell, moeilijk voor te stellen. En zie AC/DC, (Brian Johnson voor Bon Scott), Van Halen (Sammy Hagar voor David Lee Roth), Pink Floyd (David Gilmour voor Syd Barrett) of de band die toen nog mét s Golden Earrings heette, voordat zanger Frans Krassenburg aan de kant werd geschoven voor Barry Hay. Dat bleek een goed idee. En daarna werd Di-Rect hét voorbeeld van een band die zichzelf helemaal opnieuw uitvond na het wisselen van de spits: die leuke band met Tim Akkerman werd een echte topband met de via een tv-show gevonden Marcel Veenendaal. Het bracht ze tot aan drie shows in De Kuip dit jaar. Linkin Park is na de dood van Chester Bennington in 2017 verdergegaan met Emily Armstrong, heel anders en toch genoeg om stadions mee te blijven vullen.
Verder tot nu toe weinig vrouwen, maar die zijn er zeker. Dolores O’Riordan, overleden in 2018, kwam bij de Ierse band the Cranberries (toen nog Cranberry Saw Us) nadat Niall Quinn was vertrokken. Black Eyed Peas wisselde Kim Hill (die was vertrokken vanwege de seksualisering in de muziekindustrie) in voor Fergie, en schoot de stratosfeer in. Rockband The Gathering haalde na twee weinig opzienbare platen met kerels de veel beter zingende Anneke van Giersbergen binnen en brak wereldwijd door. En de Finse band Nightwish heeft zelfs liefst drie frontvrouwwissels gehad, om uit te komen bij ‘ons’ Floor Jansen uit Goirle, waarmee Nightwish een echte stadionband werd.
En anders is er altijd nog BZN, de Volendammer band die in 1984 zangeres Anny Schilder zag vertrekken, waarna vele fans het einde van de band voorspelden. Maar met de toen piepjonge Carola Smit werden ze nóg groter en bepaalden ze voor een aanzienlijk deel de populaire palingsound. Overigens stopte de band toen zanger Jan Keizer er in 2006 vanaf wilde, en die vervolgens weer met Anny Schilder ging optreden.
Links: BZN’s Carola Smit en Jan Keizer tijdens hun afscheidsconcert in Ahoy, Rotterdam, in 2007. Rechts: Linkin Park met Emily Armstrong in Gelredome, afgelopen zomer.
Er lijkt geen succesformule te bestaan om een nieuwe zanger/es te overleven. Talent, timing en toeval lijken het belangrijkst. Natuurlijk helpt het als ‘die nieuwe’ een steengoede stem heeft, en bijpassend charisma is een extra plus. Een Emily Armstrong werkt wellicht goed bij Linkin Park omdat ze heel anders is dan Bennington – een vrouw in zo’n rockband maakt nog altijd een groter verschil dan je annno 2025 zou verwachten – maar qua stem behoorlijk in de buurt blijft. Maar dat kun je ook allemaal zeggen van Derrick Green bij Sepultura, en die had meer moeite met het vasthouden van succes.
Het maakt ook uit wat die vorige frontpersoon is gaan doen. Cavalera was een nieuwe band begonnen en nam veel van de Sepultura-fans (en ook wel zijn lekkere gitaarriffs – hij schreef immers veel van de muziek) mee. Bij Linkin Park werd de overleden Bennington na flink wat jaar vervangen, en als dat integer gebeurt dan hebben fans daar meestal wel sympathie voor. Bij The Scene, de Amsterdamse band die volgend jaar weer gaat optreden met Syb van der Ploeg om de in 2015 overleden Thé Lau te vervangen, hetzelfde verhaal. The Prodigy ging verder na de dood van beroepscreep Keith Flint en verving de zanger slash danser helemaal niet, dat bleek ook te kunnen. Bij Di-rect was Akkerman er gewoon uitgestapt en probeerde de band iets spannends en nieuws, net als nu Kensington.
Hoewel? Op het nieuwe deze week uitkomende album First Rodeo hoor je dat de stem van Dowd ietsje ijler is, en ook wat scherper dan die van Youssef. Maar in veel stukken, zoals eerste single ‘A Moment’, het gedragen ‘Stay’ of de langzame powerballad ‘Little by Little’ klinkt exact hetzelfde nootmuskaatraspje in zijn keel. Als je het nieuws niet hebt gevolgd hoor je het verschil misschien niet eens. Hoe fans dat gaan vinden is nog even de vraag: de tijd moet leren of Dowd jarenlang ‘die nieuwe’ blijft, over een paar jaar weer wordt vervangen door ‘die oude’ of gewoon volledig wordt geaccepteerd.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC