Biologie Onderzoek naar moedermelk van andere zoogdiersoorten is ingewikkeld. Daardoor lijkt de melk van de mens ten onrechte uniek.
Een zeehondenjonkie drinkt bij de moeder.
Menselijke moedermelk zou ‘uniek’ zijn in z’n complexiteit, was lang de heersende opvatting, vanwege de aanwezigheid van bepaalde suikers: de oligosachariden. Maar met die bijzonderheid blijkt het wel mee te vallen, schrijft een internationaal team van biologen – vooral het gebrek aan fatsoenlijk onderzoek bij moedermelk van andere soorten zou het beeld vertekenen. Zelf publiceren ze nu in Nature Communications de samenstelling van zeehondenmoedermelk. En wat blijkt? Die is minstens zo complex als die van de mens.
Oligosachariden zijn langzaam verteerbare koolhydraten die zijn opgebouwd uit kleine aantallen ‘simpele’ enkelvoudige suikers, zoals glucose en galactose. In menselijke moedermelk komen er zeker tweehonderd verschillende varianten voor, die onder andere bijdragen aan de bescherming van pasgeborenen tegen ziekteverwekkers. De langst bekende keten heeft een lengte van achttien enkelvoudige suikers.
Wat onderzoek naar moedermelk van andere zoogdiersoorten extra ingewikkeld maakt, is dat de melk van gedomesticeerde dieren veel minder oligosachariden bevat dan de melk van hun wilde soortgenoten. Tijdens een eerdere studie bij onder meer dwergnijlpaarden, alpaca’s en dolfijnen ontdekte het biologenteam bovendien al dat het lang niet altijd makkelijk is om moedermelk te verkrijgen.
In de huidige publicatie richten ze zich in het bijzonder op één soort: de in de Atlantische Oceaan levende grijze zeehond (Halichoerus grypus). Van andere zeehonden was al bekend dat ze een relatief hoge verhouding van oligosachariden ten opzichte van lactose in hun moedermelk hebben, maar een gedetailleerde analyse ontbrak. Daar is nu dus verandering in gekomen.
De biologen onderzochten de melk van vijf grijze zeehondenmoeders die net jongen gebaard hadden. Tijdens een periode van zeventien dagen (ongeveer de kraamperiode van zeehonden) verzamelden ze de melk op het Schotse eilandje May. In totaal ontdekten ze 332 verschillende suikermoleculen; van 240 brachten ze de structuur nauwkeurig in beeld. Slechts iets meer dan één derde van die 240 was al eens eerder beschreven.
Ook bleken de nieuw ontdekte oligosachariden opvallend lang: sommige hadden een lengte van 28 enkelvoudige suikers. Net als bij mensen verandert de suikersamenstelling gedurende de lactatieperiode, in afstemming op de behoeftes van de zeehondenbaby’s.
Enkele van de suikers blijken bovendien specifieke antimicrobiële en immuunregulerende eigenschappen te hebben, en daar zouden mogelijk zelfs mensen van kunnen meeprofiteren: de onderzoekers opperen dat elementen uit de zeehondenmelk zouden kunnen worden gebruikt in biomedische toepassingen en babyvoeding.
Of dat daadwerkelijk zo zal zijn is nog de vraag, maar één ding staat in ieder geval buiten kijf: menselijke moedermelk blijkt veel minder uniek dan werd gedacht.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC