is huisarts en columnist van de Volkskrant.
‘Au, verdomme!’
‘Sorry,’ mompelt mijn man terwijl hij het brandende stokje van gedroogde kruiden iets verder van mijn kleine teen afhoudt. Geconcentreerd gaat hij verder. Dan kijkt hij op, onderdrukt een lach en zegt: ‘Dank, waar zijn we in vredesnaam mee bezig?’
Dit was in 2015. Ik was 35 weken zwanger van onze oudste die, ondanks verwoede draaipogingen van de verloskundige, nog altijd in stuit lag. Toen hoorde ik over moxatherapie: een behandeling waarbij een acupunctuurpunt op de kleine teen wordt verwarmd met een brandende moxa-stick van bijvoetskruid. Die warmte zou de baby stimuleren om te draaien.
Ik zal niet ontkennen dat mijn rationele vermogens tijdens mijn zwangerschappen niet op hun hoogtepunt waren, maar ik heb mijn man, notabene gynaecoloog, in feite gedwongen om twintig minuten lang een rokende sigaar naast mijn kleine teen te houden. Hij had me nog een Cochrane-review gestuurd uit 2012 (‘geen bewijs voor effect’), maar ik was vastbesloten het te proberen. Bovendien werd het vergoed via mijn aanvullende verzekering. ‘Als de zorgverzekeraar het vergoedt dan zal het toch wel ergens goed voor zijn?’, dacht ik nog.
Het laatste is een wijdverbreide misvatting, zo blijkt uit onderzoek van Follow the Money. Miljoenen Nederlanders betalen via hun aanvullende zorgverzekering mee aan behandelingen die niet bewezen werken en soms zelfs gevaarlijk zijn. Dat gebeurt vaak zonder dat zij zich daar goed en wel bewust van zijn. Wie zich bijvoorbeeld aanvullend verzekert voor fysiotherapie, een bril of contactlenzen, draagt ongemerkt bij aan een potje waaruit heel andere dingen worden betaald: bioresonantie, reïncarnatietherapie, bloedbestraling, energetische healing, en zelfs ‘afstandsgenezing’ door helderzienden.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Duizenden alternatieve therapeuten zijn via beroepsverenigingen aangesloten bij de vier grootste verzekeraars. Deze beroepsverenigingen stellen eigen beroepscodes op, behandelen klachten en houden zelf toezicht op hun leden. Zij moeten controleren of therapeuten zich houden aan de voorwaarden van de verzekeraars, maar in de praktijk worden die grenzen regelmatig overschreden.
De journalisten vonden acupuncturisten die vrouwen afraden ivf te proberen, orthomoleculaire therapeuten die beweren de hersenen van parkinsonpatiënten te kunnen ‘ontgiften’, en een arts in Noord-Holland die bloed afneemt, het met uv-licht ‘reinigt’ en vervolgens weer inspuit tegen alles: van depressie tot dreigende amputaties. Behandelingen die vergoed worden uit het aanvullende pakket, vaak onder een andere naam en code. Zoals ook mijn moxatherapie werd vergoed onder de code voetreflexzonetherapie.
Zolang verzekeraars dit soort zorg blijven vergoeden, groeit het aanbod natuurlijk vanzelf. Het is een vicieuze cirkel van goedgelovigheid en commercie, waarin de wetenschap het nakijken heeft. Kritiek daarop wordt steevast afgedaan als ‘gesloten voor andere waarheden’, terwijl het in feite om iets heel anders gaat: een systeem dat winst maakt op (wan)hoop, en magie verkoopt als medische zorg.
Niet alleen de aanbieders van deze therapieën profiteren; ook voor zorgverzekeraars zijn aanvullende verzekeringen een goudmijn. In tegenstelling tot de strikt gereguleerde basisverzekering, waarop zorgverzekeraars geen winst mogen maken en overschotten moeten teruggeven via premiekorting, kunnen aanvullende pakketten wél winst opleveren. Dat komt onder meer omdat verzekeraars voor deze aanvullende verzekeringen, anders dan bij de basisverzekering, zelf de hoogte van de premie mogen bepalen en bovendien klanten kunnen weigeren op basis van medische risico’s, zoals leeftijd of een chronische ziekte.
Wat ik wrang vind, is dat terwijl zorgverzekeraars van zorgverleners voor zorg uit de basisverzekering verwachten dat zij volgens wetenschappelijke richtlijnen werken en volledig transparant zijn, ondertussen miljoenen uitkeren voor onbewezen en zelfs potentiële schadelijke therapieën. Vitamine D verdwijnt uit het basispakket, maar de reïncarnatietherapeut declareert rustig verder uit het aanvullende pakket. Want dat komt uit een ‘ander potje’ en dan geldt het mantra van ‘passende zorg’ blijkbaar niet meer?
Het excuus van de verzekeraars is klassiek: ‘De klant wil het’. Maar dat is wel erg makkelijk. Het is mede de taak van zorgverzekeraars om burgers te beschermen. Door onbewezen behandelingen te vergoeden, geven ze deze een keurmerk. Een keurmerk dat voor verzekerden al snel gelijkstaat aan betrouwbaarheid. En dat klopt niet.
Een week later lukte het alsnog om onze zoon uit de stuitpositie te draaien. Niet dankzij het moxastickje, maar dankzij de, inmiddels gepensioneerde, gynaecoloog Willem Schols, met handen zo groot als kolenschoppen.
Hoewel… misschien was het toch een combinatie van de twee.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns