Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Vincent Karremans bewees Europa een dienst. Zijn dappere harde ingreep bij chipsfabrikant Nexperia bracht hem tegenover de machtige reus Xi als David tegenover Goliath – weinig kansrijk dus. De demissionaire VVD-minister van Economische Zaken stopte het wegsluizen van technologie naar China, maar moest inbinden. Dat leert Nederland en Europa dure lessen.
Economie plus technologie is de as waarlangs wereldmacht draait. Sinds 1986 werkte China bezeten aan overnemen, kopiëren, bespioneren en ontvreemden van westerse technologie. In tegenstelling tot Nederland is het een land dat doelen haalt. Zo bepaalde het Chinese plan uit 2015 ‘Made in China 2025’ waar wij nu staan: afhankelijk van China voor strategische technologie en grondstoffen.
Karremans had moed. Ook koos hij een onverwacht precisiewapen als de slinger en steen waarmee David de reus uitschakelde. Met de Wet beschikbaarheid goederen uit 1952 – vindingrijk! – bracht hij Nexperia onder controle van de Nederlandse staat. Tegelijk schorste de Ondernemingskamer de Chinese CEO wegens wanbeleid – tot zover een sticker van de meester.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dat juridische wapen was vernuftig geweest als Karremans rugdekking had gehad. Maar toen Xi hard terugsloeg, stond Nederland alleen. China staakte de uitvoer van massaal gebruikte, simpele jellybeanchips waarmee BMW, Volkswagen en Volvo alle auto-elektronica aansluiten. Karremans’ steen werd een boemerang toen de auto-industrie alarm sloeg.
De Chinese staatsomroep is in zijn podcast Chat Lounge verrukt van verontwaardiging over ‘een van de meest dramatische zakelijke en diplomatieke botsingen in Europa’. Deskundigen zeggen het onbegrijpelijk te vinden dat de Nederlandse regering China’s reactie niet voorzag. ‘Ze dachten dat ze zeggenschap hadden. Ze ontdekten dat ze misschien een logo hebben, maar dat China eigenaar is van de productielijn.’ En dat, concluderen ze, is wat telt.
Onze conclusie zou net even anders moeten zijn: nadat China decennia ongehinderd knowhow weghaalde, wil Nederland het stelen stoppen. Het doet Xi in woede ontsteken. Durft in Europa iemand China iets te zeggen? Het is keizer versus vazalstaat.
Zo hielp Karremans Europa aan een realitycheck. Europa is geen reus meer. Om hem heen blaffen drie machten die het op hem hebben voorzien. De gewezen heerser in zijn museum moet op de knieën. Alle drie vallen Europese landen aan door ze tegen elkaar uit te spelen. En dat gaat vanzelf, want Europa is gevangen in een drievoudige afhankelijkheid: van Amerikaanse veiligheid, Chinese technologie en grondstoffen, en Russisch gas.
Daar komt bij dat elk land voor zich steeds voor zijn eigen afzetmarkten kiest – en daarmee tegen Europa. Nee, nee, geen hoog tarief voor Trump, want er moeten Mercedessen en wijn verkocht. En spreek niet over Chinese diefstal, want Duitse auto’s moeten afgebouwd. We zijn het schoolvoorbeeld uit Paul Kennedy’s boek The Rise and Fall of the Great Powers uit 1987. Een land besteedt zijn welvaart aan investeringen, defensie of consumptie. Europa heeft vooral geconsumeerd.
Europa kan zich alleen uit de klem van afhankelijkheid werken, als het daadwerkelijk het spel als David gaat spelen. Niet volgens de regels van de reus, met zware wapens en brute kracht. David won door slimheid, mobiliteit en precisie. Want wat de reus sterk maakt, is ook zijn grootste kwetsbaarheid.
China excelleert in volume en langetermijninvesteringen. Europa’s enige kans zit in innovatie, innovatie en innovatie. In een hechte eenheid met slimme regulering, wendbaarheid en snelheid, het beveiligen van technologie (zoals Karremans deed), en met morele en juridische normen.
Nederland kan met een jonge, nieuwe premier vooropgaan in Europa. Slim, behendig en dapper, in de hand de vooruitstrevende en verenigende agenda van een van de oprichters van de EEG.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns