In Belém, Brazilië is vandaag de laatste dag van de jaarlijkse klimaattop. Lees hier wat er op het spel staat.
En lees hier onze reconstructie van het effect van 10 jaar klimaatbeleid sinds het beroemde klimaatakkoord van Parijs.
Het akkoord over een gezamenlijke slotverklaring heeft toch standgehouden, ondanks bezwaren van Colombia en Panama. De landen zeiden dat ze voor de stemmingen nog het woord wilden voeren, maar door voorzitter Do Lago werden genegeerd. Ze wilden bezwaren maken tegen twee belangrijke documenten. Net als de Europese Unie zijn ze vooral niet te spreken over het feit dat er geen passage is opgenomen over de ‘transitie weg van fossiele brandstoffen’.
Na een schorsing bood Do Lago zijn excuses aan. ‘Zoals velen onder jullie heb ik niet geslapen. Dat helpt waarschijnlijk niet, en mijn gevorderde leeftijd evenmin.’ De oplossing is dat de twee stukken wel zijn aangenomen, maar bij de tussentijdse vergadering in Bonn verder worden besproken.
Ondanks de excuses van Do Lago, werd de sfeer in de vergadering nog even gespannen. Rusland vond het onbestaanbaar dat landen terugkwamen op teksten waarover al een akkoord was bereikt. De kameraden uit Zuid-Amerika zouden moeten stoppen zich als kinderen te gedragen, die te veel snoepjes willen eten, aldus de Russische vertegenwoordiger.
Ook andere landen die afgelopen weken tegenhielden dat er teksten over fossiele brandstoffen in de tekst kwamen lieten zich gelden: Saoedi-Arabië, India en Nigeria stelden allemaal dat ze de interventies van de Latijns-Amerikaanse landen afkeuren.
Argentinië reageerde woedend. ‘Wij uit Latijns-Amerika zijn geen verwende kinderen die snoepjes in hun keel stoppen. We komen op voor de miljoenen burgers in ons continent. Ik wil dat dit niet wordt opgenomen, dit is tegen de gedragscodes van de VN en ik ben diep beledigd door wat net is gezegd.’
Ook Panama had nog een sneer klaar voor Rusland. ‘Kinderen zijn heel erg slim. En het zou heel fijn zijn als we ons meer gedragen als kinderen in plaats van toekomstloze volwassenen.’
Tjerk Gualthérie van Weezel en Ben Meindertsma
De afsluitende plenaire vergadering in Belém is geschorst omdat een aantal landen grote bezwaren heeft tegen iets wat zojuist is gebeurd. Zij hadden voorafgaand aan de stemming over de slotverklaring en veertien andere documenten het bordje met de naam van hun land erop omhoog gestoken. Dat betekent dat zij het woord wilden. Maar dat is niet gezien door de voorzitter.
Onder meer Panama en Colombia stellen dat zij tegen twee documenten wilden stemmen. Panama is tegen het ‘Wereldwijde doel voor adaptatie’. Ook Sierra Leone en de Europese Unie zijn zeer kritisch over dat plan. Colombia kan niet instemmen met het zogenoemde ‘Werkprogramma voor mitigatie’. Het zijn twee belangrijke onderdelen van de internationale klimaatonderhandelingen, die invulling geven aan de ambities van het Akkoord van Parijs.
Aanvankelijk verontschuldigde voorzitter André Corrêa Do Lago zich na het afhameren van het akkoord van Belém dat hij dat niet had gezien en dat hun verklaringen opgenomen zouden worden in de notulen. Maar daar neemt Colombia geen genoegen mee, de vertegenwoordiger van het land eist dat de verklaringen als een tegenstem worden beschouwd. In dat geval zouden de twee documenten niet zijn aangenomen. Ze noemt de gang van zaken onacceptabel voor een 'COP van de waarheid', zoals de Braziliaanse president Lula da Silva de klimaattop heeft bestempeld. Do Lago besloot daarop te schorsen en met de landen te overleggen.
Met name het punt van Colombia ligt heel gevoelig. Het land vindt het onacceptabel dat er binnen het Mitigation Work Program geen passage is opgenomen over de ‘transitie weg van fossiele brandstoffen’. Mitigatie betekent het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. De vertegenwoordiger van Colombia wrijft de vergadering onder de neus dat wetenschappelijk is aangetoond dat bijna 75 procent van de wereldwijde uitstoot afkomstig is van fossiele brandstoffen. 'En op de COP van de Waarheid kunnen we de wetenschap toch niet negeren.' Ze eist dat de formulering er alsnog in komt.
Het is onduidelijk hoelang dat gaat duren en wat de gevolgen zijn. Pogingen om akkoorden door te hameren voordat tegenstanders het woord krijgen, zijn op klimaattoppen vaker voorgekomen. Vorig jaar lukte het op die manier nog om een protest van India te blokkeren. Maar in Kopenhagen lukte het niet en viel het akkoord, dat door de Amerikaanse president Obama al als een succes was geclaimd, alsnog in het water.
Volgens bronnen is het secretariaat van de VN klimaatorganisatie hard op zoek naar een oplossing met de landen. Door een formulering te vinden waarmee zij en de andere landen genoegen kunnen nemen. De grote vraag is of dat lukt. Intussen tikt de klok want steeds meer delegaties moeten hun vlucht naar huis halen.
Tjerk Gualthérie van Weezel
Minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei reageerde vanuit Nederland op het bereikte slotakkoord. 'Met zoveel landen en zoveel belangen, is het waardevol dat er een akkoord is. Natuurlijk hadden we graag concretere afspraken gezien op het terugdringen van CO2-uitstoot maar we zien genoeg aanknopingspunten om mee verder te gaan. Internationale samenwerking blijft cruciaal, onder meer voor een gelijk speelveld. Ieder land moet zijn steentje bijdragen.’
‘En we moeten ervoor zorgen dat hulp terechtkomt bij landen die het écht nodig hebben. De oproep van Nederland en Europa was om nu te focussen op de uitvoering van de plannen en de afspraken die er liggen. En ons niet af te laten leiden door discussies over ambitie. Hier gaan wij samen met een groep gelijkgestemde landen aan doorwerken.'
Tjerk Gualthérie van Weezel
Direct na het afhameren van het akkoord van Belém heeft de Braziliaanse voorzitter André Corrêa do Lago de term ‘fossiele brandstoffen’ alsnog in de mond genomen. ‘We weten dat sommigen van jullie meer hadden verwacht. Ik wil herbevestigen dat ik er alles aan zal doen om jullie de komende tijd niet teleur te stellen en dat ik mij zal inzetten zodat zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen zal verkleinen.’
Do Lago kondigde daarna twee ‘roadmaps’ aan waarvoor hij zich komend jaar zal inzetten. Eén voor het stoppen en omkeren van ontbossing op de wereld. En daarna de veelbesproken ‘roadmap’ om de ‘eerlijke ordelijke transitie weg van fossiele brandstoffen’ op gang te brengen.
Die laatste roadmap kreeg afgelopen week al veel aandacht. De Braziliaanse en Colombiaanse regeringen lobbyen ervoor. En ruim 80 landen steunen het initiatief. Het is echter niet gelukt om een verwijzing naar die roadmap in de slotverklaring te krijgen. Het heeft daarmee minder gewicht gekregen en is een vrijwillig initiatief voor ambitieuze landen.
Na Do Lago’s uitspraak over de fossiele brandstoffen kreeg hij een groot applaus.
Tjerk Gualthérie van Weezel
De top in Belém nadert zijn einde, maar onderhandelaars zijn het nog altijd niet eens over de slotverklaring. Gisteravond laat (lokale tijd) waren zij nog op zoek naar een doorbraak, die vandaag om 10.00 uur lokale tijd (14.00 uur in Nederland) moet zijn bereikt tijdens de afsluitende plenaire vergadering.
Fossiele brandstoffen vormen ook nu nog de splijtzwam. Olieproducerende landen in het Midden-Oosten en Rusland blokkeren alle afspraken op dit gebied. In de tekst van de concept-slotverklaring werd met geen woord gerept over fossiele brandstoffen en het uitfaseren ervan, tot ergernis van veel andere landen. De slotverklaring wordt alleen aangenomen als alle landen het eens zijn.
De EU eist concrete stappen voor de afbouw van fossiele brandstoffen. Eurocommissaris Wopke Hoekstra (Klimaat) zei vrijdagmiddag tegen Europese bondgenoten dat hij de teksten over het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen ronduit ‘zwak’ vond. ‘Dit gaan we onder geen beding accepteren.’ Hoekstra sprak gisteravond nog met de voorzitter van de top, André Corrêa do Lago.
De top zou eigenlijk gisteren ten einde zijn, maar vanwege het uitblijven van een overeenkomst is hij met een dag verlengd. Dat is heel gebruikelijk bij klimaattoppen, omdat het vanwege de vereiste unanimiteit lastig is afspraken te maken.
Jasper Daams
De klimaattop in het Braziliaanse Belém wordt zoals verwacht officieel verlengd, omdat de onderhandelende partijen het nog niet eens zijn over enkele cruciale thema’s. De delegaties zijn het onder meer oneens over concrete maatregelen om een einde te maken aan het gebruik van fossiele brandstoffen.
De Colombiaanse minister van Milieu zei in een persconferentie vrijdag dat de ‘top niet kan eindigen zonder duidelijke, eerlijke en rechtvaardige ‘routekaart’ voor de afbouw van fossiele brandstoffen’. Ook Nederland riep daartoe op, samen met tientallen andere landen.
In een conceptversie van de slotverklaring van de COP30 staat niets vermeld over het afbouwen van fossiele brandstoffen. Het wachten is nu op een nieuwe versie van de slotverklaring.
ANP
Nederland en Colombia willen een coalitie vormen tegen fossiele brandstoffen. Op de slotdag van de klimaattop hebben demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei, VVD) en haar Colombiaanse collega Irene Vélez Torres (minister van Milieu) een plan gepresenteerd voor de organisatie van een bijeenkomst met een coalitie van welwillenden om de transitie weg van fossiele brandstoffen in te zetten.
Deze landen staan op de klimaattop tegenover een aantal olieproducerende landen uit het Midden-Oosten en Rusland, die elke referentie aan fossiele brandstoffen als oorzaak van klimaatverandering weigeren toe te staan in de slotverklaring van de top. Het leidde er al toe dat 29 landen, waaronder Nederland, hun handtekening zetten onder een brief waarin ze zich verzetten tegen de concept-slotverklaring.
Nederland en Colombia doen er nu een schepje bovenop. ‘Deze top kan niet eindigen zonder een duidelijke, eerlijke en rechtvaardige roadmap voor de afbouw van fossiele brandstoffen’, zei waarnemend Colombiaanse minister van Milieu, Irene Vélez Torres op een persconferentie die het land samen met Nederland had georganiseerd.
Colombia zal volgend jaar in Santa Marta een top organiseren voor de coalitie. Nederland zal als ‘co-host’ helpen bij die organisatie, lichtte Hermans toe. Wat precies de rol van Nederland zal zijn, wist ze nog niet.
‘We roepen hier op tot concrete stappen om afscheid te nemen van fossiele brandstoffen’, aldus minister Hermans tijdens de persconferentie. ‘In Nederland hebben we ervaring met het vergroenen van onze elektriciteitsvoorziening. Dat moeten we nu opschalen. We weten allemaal dat we dat alleen maar kunnen door internationaal samen te werken. We moeten elkaar helpen om het oude met het nieuwe te vervangen.’
Klimaatgezant Tina Stege van de Marshalleilanden, die ernstig worden bedreigd door de stijgende zeespiegel, steunt het initiatief. ‘Als je kijkt naar de lijst van landen die de roadmap steunen, zie je dat ze van over de hele wereld komen.’
Zij bedankte ook de Braziliaanse minister Marina Silva en president Lula da Silva, die zich voor en tijdens de klimaattop hebben ingespannen voor de roadmap. En benadrukte dat het belangrijk is dat Lula het onderwerp meeneemt naar de G20 bijeenkomst die morgen wordt gehouden. 'Het momentum is daar en landen vanuit de hele wereld laten hier weten dat we hem steunen. We weten dat er landen zijn die dit niet willen, maar we kunnen niet meer op hen wachten.’
Tjerk Gualthérie van Weezel & Jasper Daams
Bij aanvang van de laatste officiële dag van de klimaattop lopen de emoties over een concept-slotverklaring hoog op. Een groep van 29 landen, waaronder Nederland, schrijft in een brief aan de Braziliaanse voorzitter dat de tekst, die in de vroege morgen is vrijgegeven, ‘onacceptabel’ is.
In de tekst valt de term ‘fossiele brandstoffen’ niet één keer, terwijl inmiddels de helft van alle landen zich in Belém heeft aangesloten bij een coalitie die zich inzet voor ‘een routekaart weg van fossiele brandstoffen’. Zij eisen dat deze routekaart in de slotverklaring wordt genoemd.
‘Wij kunnen geen uitkomst steunen waarin een rechtvaardige en ordelijke transitie, weg van fossiele brandstoffen, ontbreekt’, schrijven de landen. De ondertekenaars zijn Westerse en Zuid-Amerikaanse landen en een aantal kleine eilandstaten. Zij noemen de tekst die nu voorligt, ‘slechts wat de minst ambitieuze landen willen toestaan’.
Routekaart
Het idee van zo'n routekaart is de afgelopen dagen uitgegroeid tot een van de belangrijkste punten op de klimaattop. De Braziliaanse president Lula da Silva heeft er aan gerefereerd in alle drie zijn speeches voorafgaand aan de onderhandelingen. Brazilië heeft zo’n routekaart al in de eigen klimaatplannen en wilde in Belém bewerkstelligen dat elk land zulke plannen zou gaan maken. In de afgelopen dagen schaarden meer dan tachtig landen zich achter dat initiatief.
De 29 landen die in hun brief protesteren, suggereren dat de voorzitter van de top de concepttekst als een ‘take it or leave it’-deal heeft gepresenteerd. Dat zou wat hun betreft betekenen dat ze niet instemmen. Ze roepen de voorzitter daarom op met een herziene tekst te komen. De klimaattop zou vanmiddag 18.00 uur lokale tijd afgelopen moeten zijn. In Belém wordt er rekening mee gehouden dat dat niet zal lukken om tot een akkoord te komen.
De strijd om de term ‘fossiele brandstoffen’ te noemen in de afsluitende teksten van klimaattoppen, is al heel oud. Olieproducerende landen hebben hierin altijd dwars gelegen, tot twee jaar geleden in Dubai. Toen werd voor het eerst een zin opgenomen dat landen in hun nationale klimaatplannen moeten opnemen hoe ze op een verantwoorde en eerlijke manier stoppen met fossiel. Sindsdien is aan die zin verder geen opvolging gegeven en blijven met name de olielanden uit het Midden-Oosten en Rusland zich verzetten tegen nieuwe passages over fossiele brandstoffen.
Tjerk Gualthérie van Weezel
Lees ook: Klimaattop in Brazilië nadert zijn climax: ‘Je voelt de urgentie toenemen’
Meer dan dertig landen hebben een brief ondertekend waarin ze zich verzetten tegen het conceptvoorstel van de Braziliaanse president tijdens de VN-klimaatconferentie, omdat het geen stappenplan bevat voor het afbouwen van fossiele brandstoffen. Dat meldde de Colombiaanse delegatie aan persbureau AFP. Volgens de Britse krant The Guardian behoort Nederland ook tot de ondertekenaars.
'Wij kunnen geen uitkomst steunen die geen stappenplan bevat voor een rechtvaardige, ordelijke en eerlijke overgang weg van fossiele brandstoffen', aldus de brief die AFP heeft ingezien. Deze is ondertekend door landen uit Europa, Latijns-Amerika, Azië en eilanden in de Stille Oceaan.
Volgens The Guardian was Brazilië eerst wel van plan een stappenplan voor het afbouwen van fossiele brandstoffen in het voorstel op te nemen, maar heeft het gastland van de klimaattop die resolutie laten vallen onder druk van enkele oliestaten, waaronder Rusland en Saoedi-Arabië.
ANP
De locatie van de klimaattop in het Braziliaanse Belém is weer geopend, nadat er donderdag brand was uitgebroken. Dat melden de Braziliaanse autoriteiten. VN-klimaatorganisatie UNFCCC zei dat de onderhandelingen pas vrijdag doorgaan.
'De Braziliaanse autoriteiten hebben de operationele omstandigheden op de conferentielocatie hersteld', aldus een verklaring.
De brand die ontstond in het de conferentiecentrum was snel onder controle. Volgens de Braziliaanse autoriteiten hebben 21 mensen medische verzorging gekregen. Negentien van hen wegens rookinhalatie, twee kregen een angstaanval na het incident. Twaalf personen zijn inmiddels uit het ziekenhuis ontslagen.
ANP
In Belém is de klimaattop ontruimd in verband met een brand. Rond 14 uur lokale tijd ging een brandalarm af en werd iedereen gemaand de tientallen enorme tenten waarin de klimaattop wordt gehouden te verlaten.
Op beelden op sociale media is te zien dat de brand ontstond in de buurt van een van de paviljoens waar landen zichzelf presenteren en evenementen organiseren. De organisatie van de top meldt dat de brand inmiddels onder controle is en dat er niemand gewond is geraakt.
Twitter bericht wordt geladen...
Hoe groot de materiële schade is, is op dit moment niet duidelijk. Maar voor de onderhandelingen komt het incident op een ongunstig moment. Het Braziliaanse voorzitterschap hoopte aanvankelijk gisteren al een akkoord te sluiten over een aantal ingewikkelde onderwerpen.
Dat liep gisteren vast en de Brazilianen zijn al twee dagen bijna non-stop in gesprek met vertegenwoordigers van de 195 landen. Vanmiddag was er in elk geval nog hoop om een aantal minder gevoelige teksten af te hameren en vandaag met nieuwe teksten over de controversiële onderwerpen te komen. Dat hele proces loopt dus nog meer vertraging op.
Rondom het conferentieterrein, waar na de brand een licht tropisch buitje neerdwarrelt, wemelt het dan ook van vermoeid en verhit ogende ministers en onderhandelaars.
Tjerk Gualthérie van Weezel
De klimaattop in Brazilië is in de ban van een relletje tussen het gastland en Duitsland. Dat is het gevolg van een opmerking van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz vorige week.
Op een congres noemde Merz Duitsland ‘een van de mooiste landen ter wereld’. Hij vertelde daarop dat hij enkele journalisten met wie hij in Brazilië was geweest had gevraagd wie daar zou willen blijven. ‘Niemand stak zijn hand op. We waren allemaal blij om terug te keren naar Duitsland, vooral uit de plaats waar we vrijdagavond waren.’
De reactie uit Brazilië kwam snel van gouverneur Helder Barbalho van Pará, waar gaststad Belém ligt. ‘Pará heeft de deuren geopend en zich laten kennen als een gastvrije gemeenschap. Dan is het heel wonderlijk om te zien dat degenen die hebben bijgedragen aan klimaatverandering de hitte in de Amazone maar gek vinden.’
De Braziliaanse onderhandelaar Liliam Chagas probeerde de kwestie nog iets te sussen door te vertellen hoe lovend iedereen was over de stad en vooral de inwoners van Belém. ‘Sommigen komen uit koude landen en moeten even wennen aan de temperatuur, dat is alles.’
Maar president Lula deed geen enkele poging Merz te verdedigen. ‘Hij had moeten gaan dansen in de staten van Pará’ , zei Lula. ‘Hij zou de keuken van Pará hebben moeten proeven. Dan had hij zich gerealiseerd dat Berlijn nog geen 10 procent van de kwaliteit te bieden heeft die Pará biedt.’
De Duitse delegatie doet intussen alles om de schade te herstellen. Zij prijzen omslachtig de geweldige organisatie en de gastvrijheid van Belém. Velen in Belém zien een soort mea culpa in de Duitse beslissing om 1 miljard dollar bij te dragen aan de Tropical Forests Forever Facility. Dit nieuw op te richten fonds, waarmee landen investeren in het behoud van bossen, is één van de speerpunten van Brazilië.
Die donatie was eigenlijk het enige concrete resultaat dat de Braziliaanse regering woensdagavond te melden had. President Lula was speciaal naar Belém gekomen om een vroeg akkoord te forceren op een aantal gevoelige thema’s. De hele dag werd verwacht dat hij een speech zou geven. Maar uiteindelijk hield Lula het bij een persverklaring met klimaattop-voorzitter André Corrêa do Lago.
Daarin zat ook een steekje naar de Duitsers. In een opsomming van hoofdsteden waar ze Belém inmiddels kennen, zei Lula: ‘En ik weet zeker dat ze Belém in Berlijn kennen’.
Tjerk Gualthérie van Weezel
Turkije wordt volgens meerdere diplomatieke bronnen het nieuwe gastland van de klimaattop in 2026. Daarmee is de zogenoemde COP31 niet in Australië, wat het land en kleine eilandstaten eromheen eigenlijk hadden gehoopt. Wel mag Australië het voorzitterschap leveren tijdens de klimaattop, heeft het land afgesproken met Turkije.
De landen waren verwikkeld in een felle strijd om de organisatie van de klimaattop. Australië en Turkije horen beide tot de groep West-Europa en Anderen. Deze groep moest het eens worden over waar de klimaattop volgend jaar zou plaatsvinden. Tot nu toe wilden beide landen geen stap terugdoen.
Als het niet was gelukt om overeenstemming te bereiken, dan was Bonn volgend jaar de gaststad van COP31. Daar is het klimaatsecretariaat van de VN (UNFCCC) gevestigd.
De voorzitter kan tijdens een klimaattop vaak een belangrijke stempel drukken op de onderhandelingen. De voorzitter stelt een agenda op en deelt ook voorstellen voor de onderhandelingsteksten. Hier moeten alle landen het uiteindelijk wel over eens worden. (ANP)
Paus Leo XIV heeft maandag in een videoboodschap bij een speciale bijeenkomst in het Amazonemuseum in Belém gezegd dat de klimaatactie tot nu toe heeft gefaald. Hij benadrukte dat sterke en snelle klimaatactie noodzakelijk is om de planeet te beschermen.
'De schepping schreeuwt het uit in overstromingen, droogtes, stormen en meedogenloze hitte', zei hij. 'Het Parijsakkoord heeft echte vooruitgang teweeggebracht en blijft ons sterkste instrument om mens en planeet te beschermen.'
Paus Leo stelde zij aan zij te staan met wetenschappers, leiders en predikers van alle naties en geloven. 'We zijn de hoeders van de schepping, geen rivalen.' Hij wees erop dat een op de drie mensen leeft in grote kwetsbaarheid vanwege de klimaatcrisis. 'Voor hen is klimaatverandering geen verre bedreiging, en deze mensen negeren is onze gedeelde menselijkheid ontkennen.'
ANP
Er is nog geen duidelijkheid over welk land de volgende klimaattop gaat organiseren. Australië en Turkije willen allebei graag gastland worden en houden voet bij stuk. Een Turks voorstel om de verantwoordelijkheden te verdelen, is niet geaccepteerd door Australië. Als de landen er niet uitkomen, is de volgende top in het Duitse Bonn, waar het klimaatsecretariaat van de VN (UNFCCC) kantoor houdt.
Volgens diplomatieke bronnen van het ANP had de Turkse regering voorgesteld om de COP31 in Antalya te houden, maar wilde het daaraan voorafgaand ook een bijeenkomst van wereldleiders organiseren in Adelaide. De Australische premier Anthony Albanese verwierp dat plan, volgens hem ‘biedt het VN-klimaatverdrag daar geen mogelijkheden toe’.
In datzelfde verdrag is vastgelegd dat op de top die op dit moment gaande is in Brazilië, het volgende gastland wordt vastgesteld. De organisatie van de klimaattop is een prestigieuze aangelegenheid. Zo kan het de diplomatieke banden van een land ten goede komen. Bovendien levert het veel economisch verkeer op, omdat er tienduizenden bezoekers op af komen.
Het organiseren van de jaarlijkse klimaattop rouleert tussen vijf regio’s. Australië hoort als één van de ‘overige staten’ bij West-Europa. Alle landen binnen een regio moeten het eens worden over de organisator, voordat die officieel aangewezen wordt. Volgens Eurocommissaris Wopke Hoekstra is de Europese Unie bereid om een bemiddelende rol te spelen om de patstelling tussen Turkije en Australië te doorbreken.
Dana Holscher
De aarde zal bij voortzetting van huidig beleid 2,6 graden warmer zijn eind deze eeuw. Zelfs als alle landen zich aan klimaatbeloften houden, stoot de mens in 2035 nog twee keer zo veel broeikasgassen uit als nodig is om de afspraken van Parijs te halen. Dat blijkt uit de nieuwe editie van Climate Action Tracker.
Lees hier het volledige artikel van Maarten Keulemans.
Gavin Newsom reageerde not amused bij het horen van de kennelijke plannen van de regering-Trump om voor het eerst sinds veertig jaar weer naar olie te gaan boren voor de kust van Californië. De 58-jarige Democraat is de gouverneur in die staat en tevens een prominent criticus van president Trump.
Dat laatste blijkt onder meer uit het feit dat de Californische gouverneur wél aanwezig is op de klimaattop, terwijl de Amerikaanse regering uit het klimaatakkoord van Parijs stapte en geen delegatie heeft afgevaardigd naar Belém. Newsom hekelde op de top het beleid van Trump, die weinig moet hebben van duurzame energie. ‘De Verenigde Staten zijn zo dom als het maar kan op dit terrein, maar de staat Californië is dat niet.’
Drie bronnen meldden aan The New York Times dat Trump plannen maakt om weer naar olie en gas te gaan boren in de kustwateren van Californië. Newsom zegt zo’n plan te zullen aanvechten bij de rechter. Offshore olie- en gaswinning in de wateren van Californië kwam grotendeels stil te liggen na een groot olielek en daaropvolgende milieuramp in 1969 bij de stad Santa Barbara.
Californië speelt als vierde economie ter wereld een grote rol in de energietransitie. De kuststaat in het westen van de VS heeft relatief ambitieuze klimaatdoelstellingen, zoals CO2-neutraal zijn in 2045, en een verbod op de verkoop van nieuwe brandstofauto’s in 2035.
Tonie Mudde
Demonstranten zijn met wapenstokken de locatie van de COP30 in het Braziliaanse Belém binnengedrongen, waar ze bij de ingang slaags raakten met beveiligers. Die barricadeerden vervolgens de ingang met tafels.
Een getuige van persbureau Reuters zag hoe een bewaker in een rolstoel werd weggevoerd, terwijl hij zijn buik vasthield. Een andere bewaker vertelde Reuters dat hij door een vat dat door een demonstrant was gegooid op zijn hoofd was geraakt. Hij had een snee in zijn voorhoofd.
De demonstranten, die met enkele honderden naar de COP-locatie waren gelopen, verlieten kort na de schermutselingen de locatie. Het gaat volgens Reuters om onder meer demonstranten van inheemse afkomst, die protesteren tegen klimaatschade als gevolg van ontbossing en de opwarming van de aarde.
Het land dat de meeste CO2 heeft uitgestoten is geheel afwezig tijdens de dertigste Conference of the Parties, zoals de klimaattop in Belém officieel wordt genoemd. Dat blijkt uit een analyse van alle geregistreerde deelnemers door de Carbon Brief.
Dat de Verenigde Staten onder president Trump niets van klimaatbeleid moeten hebben, is geen nieuws. Tijdens de plenaire openingsceremonie bleef het Amerikaanse stoeltje maandag leeg. Toch was het nog even spannend of de VS niet nog een vertegenwoordiging naar Belém zou sturen om nog enige invloed op de onderhandelingen uit te oefenen. Trump heeft weliswaar het klimaatakkoord van Parijs opgezegd, maar dat gaat officieel pas per 1 januari in. Bovendien zijn de VS nog wel onderdeel van het VN-verdrag dat de COP elk jaar organiseert.
Nu blijkt het land dat historisch de meeste CO2 heeft uitgestoten, dus niet één afgevaardigde heeft gestuurd. Daarmee bevindt Amerika zich tussen landen als Afghanistan, Myanmar en San Marino, die wel onderwerp zijn van het VN Klimaatverdrag maar in Belém verstek laten gaan.
Uit de inventarisatie van Carbon Brief blijkt verder dat de COP30 met zo’n 56 duizend geregistreerde deelnemers de op één-na-grootste klimaatconferentie ooit is. Al kan dat nog veranderen, aangezien een aanzienlijk deel van de mensen die een accredatie aanvragen uiteindelijk niet komt. Twee jaar geleden in Dubai, namen 80 duizend mensen deel. De grootste delegatie is, logischerwijs, afkomstig uit het gastland. Gevolgd door China, Indonesië, Nigeria en Congo.
De onderhandelingen in Belém zijn maandag officieel begonnen. Zoals wel vaker gaan de eerste besprekingen over het vaststellen van de agenda. Een aantal landen wil onderwerpen toevoegen aan de agenda. Zoals de ambitie om de opwarming van de aarde tot 1,5 graden te beperken. En op handelsbeleid - vooral de CO2-belasting die de EU wil gaan heffen om de concurrentiepositie van Europese vergroenende bedrijven te beschermen.
Woensdag moet blijken of alle landen het over de agenda eens kunnen worden. Of dat lukt is een belangrijke eerste test voor het Braziliaanse voorzitterschap.
Tjerk Gualthérie van Weezel
Lees ook het gesprek met Tjerk Gualthérie van Weezel, vanuit Belém: ‘De klimaattop is een wonderlijke mierenhoop van mensen, principes, belangen en verkooppraatjes’
Zowel Turkije als Australië heeft zich opgeworpen als gastland voor de volgende VN-klimaattop. Brazilië, waar gisteren de dertigste editie van de klimaattop van start ging, heeft de twee landen opgeroepen om snel tot een vergelijk te komen. Voor Brazilië is de onenigheid tussen Turkije en Australië een ongewenste verstoring van de top in Belém.
Als er eind volgende week nog geen besluit is genomen, vindt de klimaattop in 2026 plaats in het Duitse Bonn. Omdat het klimaatagentschap van de Verenigde Naties in Bonn is gevestigd, is de stad als vaste uitwijkplaats aangemerkt. De Duitse regering zit er echter niet op te wachten dat Bonn onverwacht tot gastland wordt verklaard.
De organisatie van de jaarlijkse klimaattop rouleert tussen de vijf regionale groepen waarin de VN-lidstaten zijn onderverdeeld. Turkije en Australië zijn beide onderdeel van de groep ‘West-Europa en Overige’. De twee landen ruziën al maanden over het recht om de top in 2026 te organiseren. In 2027 is Afrika aan de beurt, dan vindt de klimaattop plaats in het Ethiopische Addis Abeba.
Australië wil dat de editie van volgend jaar draait om de gevolgen van klimaatverandering voor de oceanen. Eilandstaten in de Stille Oceaan, die Australië als buurlanden beschouwt, behoren tot de landen die het zwaarst getroffen worden door de stijging van de zeespiegel. De Turkse regering is vastbesloten om revanche te nemen voor de klimaattop van 2021, toen het Verenigd Koninkrijk Turkije aftroefde en de top plaatsvond in Glasgow.
Daan de Vries
De uitstoot van broeikasgassen van China, grootste uitstoter ter wereld, stagneert. Al anderhalf jaar is de uitstoot van koolstofverbindingen van het land min of meer constant. Op het oog is er zelfs een voorzichtige daling ingezet.
Vooral in de transportsector ging de uitstoot van broeikasgassen omlaag, met zo’n 5 procent sinds maart vorig jaar. Daar staat echter tegenover dat vooral de chemische- en plasticindustrie méér uitstoot had. Maar naar het zich laat aanzien, wint de daling het: afgelopen september stootte China zo’n 3 procent minder broeikasgassen uit dan september een jaar eerder.
Dat blijkt uit een nieuwe analyse, uitgevoerd door klimaatplatform CarbonBrief. Hoewel China zijn klimaatdoel voor dit jaar net niet haalt, zijn alle ogen gericht op het land. ‘Als China piekt, piekt de wereld’, zo benoemde broeikasgasexpert Detlef van Vuuren (Planbureau voor de Leefomgeving) een vuistregel voor de uitstoot van broeikasgassen.
China elektrificeert in duizelingwekkend tempo zijn energievoorziening. In de eerste helft van dit jaar versnelde de vraag naar elektriciteit in het land. Toch hield de duurzame opwekking dat bij. In de eerste negen maanden van dit jaar alleen al zette China er 240 miljard Watt aan zonne-energie, en 61 miljard Watt aan windopwekking bij. Ter vergelijking: dat is haast net zoveel zonne-energie als heel Europa opwekt, en bijna twee keer zoveel windmolencapaciteit als Europa op zee heeft staan.
Maarten Keulemans
Westerse scepsis over klimaattoppen als tandeloze en CO₂-spuitende vergaderingen is aan Tapo en Ratu Bani niet besteed. Op de klimaattop vertellen deze twee vertegenwoordigers van het eilandenrijk Vanuatu hoe cruciaal de top voor hen is. Vanuatua worstelt met de gevolgen van klimaatverandering, zoals verbleking van koraal en extreem weer. Het land zoekt daarvoor buitenlandse steun. 'Daarover kunnen we e-mails sturen en WhatsApp-berichten plaatsen. Maar hier is iedereen die ons kan helpen aanwezig. We kunnen ze in de ogen kijken en vertellen wat er aan de hand is. Dat werkt veel beter.’ Lees hier de reportage van Volkskrant-journalist Tjerk Gualthérie van Weezel, ter plekke op de klimaattop in het Braziliaanse Belém.
Wat gaat er wél goed? Naar aanleiding van de klimaattop in Brazilië bezoeken Volkskrant-journalisten landen die op een bepaald terrein van de energietransitie voorop lopen. Vandaag: hoe Noorwegen zich in rap tempo ontpopte tot het land met de meeste elektrische auto's per inwoner, met een hoofdrol voor Elon Musk.
Het is een ‘mijlpaal’ en een ‘prestatie die geen ander land ooit eerder heeft bereikt’, stelt het Chinese Shanghai Instituut voor Toegepaste Natuurkunde (Sinap). China heeft ’s werelds eerste kerncentrale in handen die zijn eigen brandstof maakt.
Lees hier het artikel van Maarten Keulemans
Terwijl de wereld zich opmaakt voor de klimaattop in Brazilië, blijkt in Peru een heel andere, cruciale klimaatvergadering te zijn uitgedraaid op geruzie. Het VN-panel voor klimaatwetenschap IPCC slaagde er daar vorige week niet in om een planning vast te stellen voor zijn volgende overzichtsrapport.
Dat meldt Earth Negotiations Bulletin (ENB), een gespecialiseerde uitgave die de bijeenkomst achter gesloten deuren volgde. Landen als Frankrijk, Groot-Brittannië, Australië en Nieuw-Zeeland willen dat het volgende IPCC-rapport af is in 2028, op tijd voor de klimaattop van dat jaar, waarop alle landen hun klimaatbeleid opnieuw laten doorrekenen.
Maar een andere groep, waaronder China, Rusland, Saoedi-Arabië en veel Afrikaanse landen, vinden dat te kort dag. Ze zeggen meer tijd nodig te hebben om de dikke IPCC-rapporten te beoordelen. Een smoesje, aldus westerse wetenschappers, tegen de goed ingevoerde klimaatsite CarbonBrief. De deadline uitstellen is ‘een duidelijke tactiek om het belang van de klimaatwetenschap van het IPCC minder belangrijk te maken bij het besluitvormingsproces over klimaatverandering.’
Uiteindelijk sloot de bijeenkomst van het IPCC na vier dagen af zonder beslissing over de tijdlijn. Het is de derde IPCC-vergadering waar zo'n besluit wordt uitgesteld. ‘Ongekend in de geschiedenis van het IPCC’, noteert het ENB in zijn verslag van de bijeenkomst. ‘Terwijl er een orkaan uit de vijfde categorie (orkaan Melissa, red.) door de Caraïben raast, zit het IPCC te delibereren over woordjes en voetnoten’, zei een gefrustreerde IPCC-voorzitter Jim Skea in zijn slotverklaring.
Het IPCC brengt de stand van wetenschap om de ongeveer vijf jaar samen in drie lijvige rapporten: een over de natuurkunde van klimaatverandering, een over de gevolgen en de aanpassing daaraan, en een over het tegengaan van de uitstoot van broeikasgassen. Een ritueel dat al sinds 1990 plaatsvindt en over een aantal jaar zijn zevende rapport moet opleveren.
Maarten Keulemans
Terwijl wereldleiders in Brazilië vergaderen hoe we moeten voorkomen dat het klimaat 1,5 graad opwarmt, tikt datzelfde klimaat de 1,5 graad opwarming in 2025 voor het derde jaar op rij aan. Naar verwachting komt de gemiddelde wereldtemperatuur dit jaar uit op, afgerond, 1,5 graad warmer dan vóór de industriële revolutie.
Dat blijkt uit cijfers van het Europese klimaatonderzoeksprogramma Copernicus. Het warmterecord staat voorlopig op naam van het jaar 2024, toen het 1,6 graden warmer was op aarde. In 2023 was het ook 1,5 graad warmer: de eerste keer dat de wereldtemperatuur die grens bereikte.
Volgens het Klimaatakkoord van Parijs moet de opwarming van de wereldtemperatuur ‘ruim onder’ de 2 graden blijven, met 1,5 graden als grens. Op basis van het langlopende gemiddelde is de aarde nu 1,3 graden opgewarmd ten opzichte van 1850-1900, de basisperiode waarna de stook van steenkool en olie een vlucht nam.
Maar bezie het gemiddelde van de afgelopen drie jaar, en het klimaatdoel van Parijs is al een gepasseerd station. Met nog twee maanden te gaan, zal de gemiddelde wereldtemperatuur dit jaar ergens uitkomen tussen de 1,45 en de 1,51 graad opwarming, becijfert Copernicus. De kans dat het dit jaar ‘maar’ 1,4 graden warmer wordt is daarmee verkeken.
Maarten Keulemans
In Belém is donderdagmiddag de zogenoemde ‘leaders summit’ begonnen die voorafgaat aan de VN-klimaattop. Leiders van zo’n zestig landen gaan op de foto en leggen hun openingsverklaringen af. Namens Nederland zal premier Schoof als twintigste speechen.
De bijeenkomst van wereldleiders is de symbolische aftrap van de dertigste Conference of the Parties zoals de klimaattop officieel heet. Die top begint aanstaande maandag in de Braziliaanse havenstad Belém en zal twee weken duren.
De verwachtingen voor de klimaattop waren lang hooggespannen omdat landen er hun nationale klimaatplannen moeten indienen. Maar dat enthousiasme is afgelopen jaar flink afgezwakt, omdat veel landen helemaal geen klimaatplannen hebben ingediend. Bovenal speelt mee dat Donald Trump zich sinds zijn aantreden begin dit jaar verzet tegen elke vorm van klimaatbeleid.
Voormalig EU-klimaatonderhandelaar Diederik Samsom concludeert in zijn column in de Volkskrant vanmorgen dat de kans op een mislukking in Belém zeer reëel is. Maar, zo concludeert Samsom, dankzij de ongekende opmars van groene technologie kan de wereld zich nog wel veroorloven. Samsom: ‘op naar de volgende.’
Alle verklaringen van wereldleiders zijn live te volgen via de website van de VN Klimaatorganisatie.
Tjerk Gualthérie van Weezel
Ook als de wereld de 1,5 graad opwarming komende jaren overschrijdt, blijft het in theorie mogelijk het klimaat in het jaar 2100 alsnog op de 1,5 graad te laten uitkomen. De kunst wordt om de opwarming na een tijdelijke overschrijding weer te keren, onder meer door CO2 af te vangen uit de dampkring.
Met enorme inspanning moet dat kunnen, becijfert het Duitse onderzoeksinstituut Climate Analytics in een rapport dat donderdag is verschenen. De werelduitstoot van broeikasgassen moet over vijf jaar dan zo’n 11 procent lager zijn dan in 2019 – een immense opgave, aangezien de werelduitstoot nu nog steeds stijgt.
De magische grens van 1,5 graad opwarming, gemeten vanaf 1900, werd tien jaar geleden in Parijs vastgesteld als het officiële klimaatdoel van de internationale gemeenschap – met 2 graden opwarming als de grens die men zéker niet wil overschrijden. Intussen is de wereld al 1,3 graden opgewarmd, en tikte de mondiale temperatuur al een paar jaar de 1,5 graad aan. Toch is dat geen reden om de doelstelling dus maar bij het grofvuil te zetten, benadrukt Climate Analytics.
‘De hoge risico’s van schade na overschrijding van de 1,5 graad zijn door de wetenschappelijke gemeenschap stevig bekrachtigd’, aldus het onderzoeksinstituut. ‘Wettelijk, moreel en politiek staat de 1,5-gradengrens overeind.’ In plaats van als uiterste grens, zouden beleidsmakers de 1,5 graad meer moeten zien als ‘poolster die richting geeft aan de ambities en klimaatactie’, vinden de onderzoekers.
Maarten Keulemans
In het Braziliaanse Belém komen vanaf deze week vertegenwoordigers uit 195 landen bijeen voor de jaarlijkse 'Conference of Parties' (COP), de voortgangstop over het wereldklimaatbeleid.
Op de agenda staan behalve de stand van zaken over de opwarming zelf onder meer ontbossing en de financiering van klimaatbeleid in de armere landen. Volg in dit blog de laatste ontwikkelingen.
Source: Volkskrant