Kunstenaar en modepionier Fong-Leng is nog altijd een bezige bij. En dat is maar goed ook, want haar werk staat volop in de belangstelling, met twee tentoonstellingen in verschillende musea. ‘Ik zie erop toe dat alles er zo uit komt te zien als ik dat wil.’
Het Amsterdamse appartement van de Chinees-Nederlandse modeontwerper en kunstenaar Fong-Leng (88) had net zo goed een museum kunnen zijn. Nog voor de drempel word je begroet door een Warhol-achtige print van Marilyn Monroe met neonlippen in viervoud en twee sculpturen met speelgoedrobots gevangen in een lichtgevende kooi. Eenmaal de drempel over blijkt dat de rest van de smalle vestibule volhangt met ingelijste tekeningen en Fong-Lengs eigen ‘leerschilderijen’: gedetailleerde portretten en taferelen gemaakt van leren vormen die op doek zijn gestikt.
‘Ik ben een bezige bij’, zegt de ontwerper, op een van de zes witte leren banken in haar woonkamer. Ze is deze ochtend gekleed in spijkerbroek, trui en wollen baret, waaronder ze haar haren heeft verstopt. Haar wenkbrauwen en ogen heeft ze donker bijgezet, aan haar voeten draagt ze platte schoenen van slangenleer.
Werken doet ze nog elke dag, het is een van de weinige dingen die ze naar eigen zeggen kan. ‘Ik geloof dat ik geboren ben met het talent voor werken’, zegt Fong-Leng. ‘Zonder werken ben ik niets, ik moet altijd bezig zijn.’ Ze dankt er haar nog altijd goede gezondheid aan, lacht ze, terwijl ze een slok neemt uit haar champagneglas met mineraalwater. ‘Drink jij ook je water?’
Oud voelt de modekoningin zich dan ook niet. ‘Wát zeg je, noem je mij oud? Dat kun je niet zomaar tegen mij zeggen. Ik loop nog rechtop, mijn kop doet het nog en ik ben iedere dag bezig. Ik voel me niet oud, ik weet niet eens wat je dan zou moeten voelen.’
Dat is maar goed ook, want op het moment van dit interview zijn Fong-Leng en haar assistenten Karin van der Beek en Harold Thiehatten nog druk bezig met het inpakken, uitzoeken en klaarmaken van stukken voor de tentoonstelling Fong-Leng & Friends – 60 jaar mode en faam in Museum Jan in Amstelveen. Naast mode-items van haar eigen label en van ontwerpers die haar als inspiratiebron beschouwen, zullen er talloze meubelstukken, sieraden en leerschilderijen te zien en te koop zijn, die voor een deel uit haar persoonlijke collectie komen.
Leer is een belangrijk materiaal voor de ontwerper. Dat kwam voor het eerst tot uiting in Fong-Lengs modecollecties en blijkt nog altijd uit haar kunst en interieurontwerp, waar ze zich de laatste jaren op heeft toegelegd. De banken in haar woonkamer zijn door haar allemaal op de een of andere manier met leer bewerkt, van gouden noppen tot groene vormen.
Fong-Leng begon midden jaren zestig als fotograaf met het ontwerpen van mode en brak in de jaren zeventig door met haar flamboyante collecties en evenzo opmerkelijke modeshows. Het bekendst zijn haar jasjurken, of ‘creaties’ voor ingewijden: uitbundig versierde mantels van meerdere materialen als leer en zijde, waarin verschillende technieken zoals smokwerk en appliqué in zijn verwerkt. Ze werden onder meer door zangeres Kate Bush en socialite en vriendin Mathilde Willink gedragen en tot Fong-Lengs handelsmerk verheven. Bovendien kocht het Utrechtse Centraal Museum in 1974 als eerste museum ooit een van haar creaties aan, wat haar kunstenaarschap bestendigde.
In 1971 opende ze haar winkel, Studio Fong-Leng, in de Amsterdamse PC Hooftstraat, waar ze ook enkele modeshows organiseerde. Later vonden die plaats op bijzondere locaties als de Beurs van Berlage in 1978, waar de collectie per waardetransport en onder politiebegeleiding heen werd gebracht. Ook de show van 1983 in het PSV-stadion in Eindhoven was een spektakel, met modellen die in haar creaties langs de lijnen van het veld liepen.
Dat ze in vele opzichten een pionier is, laat haar grotendeels ongemoeid. ‘Kijk, ik vind het heel gewoon wat ik doe’, zegt de kunstenaar. ‘Ik wil nu eenmaal tot uiting brengen wat er in mijn hoofd zit, iets bijzonders maken en dat aan mensen laten zien. En niet het geijkte, want dat heeft iedereen al gezien.’
‘Ik heb altijd al veel lange reizen gemaakt, zoals naar Bahrein en Koeweit. Het is een van de manieren waarop ik inspiratie opdoe voor mijn eigen werk. Maar er is iets aan Venetië wat ik simpelweg geweldig vind. Als je daar eenmaal een keer bent geweest, blijf je altijd terugkomen. Als alle werkzaamheden en voorbereidingen voor de tentoonstelling erop zitten, vertrek ik voor een paar maanden die richting uit. Zomaar een week op vakantie gaan, doe ik eigenlijk nooit. Als ik ergens heen ga, ga ik een paar maanden op reis, alleen dan kun je de tijd nemen om alles tot je te nemen wat zo’n plek je te bieden heeft.
‘Het zou goed kunnen dat als ik in Venetië aankom, er dan sneeuw ligt, het is immers Noord-Italië. In de zomer moet je daar trouwens maar niet komen, vanwege alle toeristen.’
‘Op dagen dat ik niet aan het werk ben en niet op scherp hoef te staan, wip ik hier altijd even binnen. Dat is dus zeker niet iedere dag, daarvoor werk ik te graag. Maar ik vind het wel heerlijk om er even te zitten, snel een koffietje te drinken en dan weer verder te gaan met mijn dag. Net als Fransen en Italianen, die stoppen tussendoor bij een koffiebar voor een drankje en gaan daarna weer aan het werk. Een heerlijk systeem vind ik dat.
‘Tramezzino in de Haarlemmerstraat wordt gerund door een Chinese Italiaan en hij maakt de beste Italiaanse koffie in de buurt. En er staat een prachtige koffiemachine in de winkel met een adelaar bovenop. Die was er in het begin nog niet. Ik denk dat die pas later is gekomen, toen iedereen door begon te krijgen dat zijn koffie zo goed was.’
‘Ik heb eigenlijk altijd muziek aanstaan. Vooral om bij te werken vind ik muziek heerlijk, maar het moet wel klassieke muziek zijn en het liefst van Maria Callas. Ik ben een groot bewonderaar van haar en haar levensloop, en hoe hard ze altijd gewerkt heeft. Dat was zo’n bijzondere vrouw met een mooie stem, die zoveel aankon. Dat hoor je ook echt. Ik heb maar een eenvoudig cd’tje waarop dat niet tot zijn recht komt, maar als je dat in de openlucht hoort, dan weet je niet wat je meemaakt.
‘Ik heb haar een keer in het theater in Milaan zien optreden, en daar ben ik zo stil geworden van haar muziek, dat ik na afloop ben vergeten te vragen of ik haar de hand mocht schudden. Dat vind ik nog altijd zo jammer.’
‘Over klassieke muziek gesproken: het enige wat ik op televisie kijk is Podium Klassiek. Daar worden een uur lang klassieke concerten opgevoerd en gesprekken gehouden, práchtig vind ik dat. Ik krijg ook het idee dat het vernieuwend is, er komt veel jong talent voorbij, ze doen het ontzettend mooi. Floris Kortie presenteert het ook heel goed. Hij deed dat voorheen met Paul Witteman deed, maar die is ermee gestopt.
‘Voor de rest is de tv alleen een fijn achtergrondgeluid voor me. Als ik ’s avonds in slaap wil vallen, zet ik ’m aan, anders blijft dat hoofd van mij maar doormalen. Dan word ik na twee uur weer wakker en moet ik de televisie uitzetten, anders blijft die de hele nacht aan.’
‘Ik begin de dag altijd met mijn gymoefeningen op een matje. Het is geen yoga of iets dergelijks, maar een variatie op van alles. Rek- en strekoefeningen bijvoorbeeld, maar ook wat Chinese rituelen zoals borstslaan. Daarna kan de dag van start gaan.
Maar het liefst wandel ik, zowel binnenshuis als door de stad. Lopen is de beste manier van je omgeving tot je laten komen. Als je door de stad loopt, zie je bijvoorbeeld de mooie ornamenten aan de gebouwen. Stappen tellen doe ik niet, nee. Dat is te modern voor mij. Maar ik zet ze genoeg!’
‘Een tijdje terug heb ik een boek over het werk van modeontwerpster Guo Pei gekregen, Guo Pei: Couture Beyond van Colin Douglas Gray. Dat staat vol met mooie foto’s van haar werk.
Ze komt uit China en alles aan haar werk vind ik werkelijk schitterend. Eigenlijk vind ik haar een kunstenaar. Haar ontwerpen zijn zo gedurfd. Ze zijn zo kleurrijk en staan vol met gedetailleerde, geborduurde taferelen en patronen gemaakt van steentjes. Dat is ook helemaal in lijn met mijn ideeën. En ze durft zoveel, dat waardeer ik zo. Kijk, als je in Nederland dingen durft is dat al bijzonder, want je kop gaat er zó af. Maar in China is dat nog veel meer het geval. Dat zij die bijzondere dingen maakt en er ook nog bekend mee is geworden in China en in de rest van de wereld, dat vind ik ongelooflijk.’
‘Het liefst draag ik thuis een joggingpak, als de luiken dicht zijn en ik nergens meer naartoe hoef. Maar niet het eerste het beste, hè. Ik draag er natuurlijk wel een van een mooie en zachte stof, zoals katoenzijde. En ik pas er natuurlijk altijd nog een eigen touch op toe, een stel applicaties bijvoorbeeld; ik doe nooit zomaar iets rechtstreeks uit de winkel aan.
‘Als ik eenmaal besluit het huis niet meer uit te gaan die dag, betekent het trouwens niet dat ik dan niet meer bezig ben. Dat ben ik altijd. Ik draag altijd een sneaker of een loafer. Pantoffels, daar doe ik niet aan, ik moet niet uitglijden in huis.’
‘Ik ben half Chinees, mijn vader kwam uit China en ik hou dan ook het meest van de Chinese keuken, met gerechten als babi pangang en pekingeend. Maar het allerlekkerst vind ik Chinese kip in citroensaus.
‘Uit eten ga ik het liefst bij Taste of Culture in de Korte Leidsedwarsstraat hier in Amsterdam, of het Sea Palace aan de Oosterdokkade. De smaken bij die restaurants zijn verfijnd en de bereiding is erg goed.
‘Ik kook zoals ik creëer, ik doe alles op gevoel. Daar komt geen kookboek aan te pas. En ik kook altijd Chinees. Voor mezelf bereid ik geen vreselijk uitgebreide gerechten, maar dat doe ik wel als er vrienden langskomen. Voor mijn boodschappen ga ik dan naar Toko Dun Yong. Het is een gigantische winkel met vijf verdiepingen op de hoek van de Geldersekade en Stormsteeg in Amsterdam. Ze hebben daar werkelijk álles voor de Chinese keuken. Op de bovenste etage kun je overigens heerlijke soep eten.’
Het liefst drink ik whisky, altijd van Famous Grouse. Ik drink het uit een borrelglaasje, dat vind ik eleganter en de smaak komt dan beter tot me; het blijft veel langer hangen in zo’n klein glas. Iedere keer als je het glas naar je mond brengt, dan ruik je die heerlijke whiskygeur. Een tumbler, zo’n emmer met een plas whisky erin vind ik veel te grof. En de smaak en geur vervliegen daarin veel te snel.’
‘Genghis Khan was een Chinese krijgsheer en ik vind hem een ontzettend interessant figuur. Hij heeft eeuwen geleden de halve wereld veroverd, en dat in de mooiste kostuums en haardrachten. Die lange dikke vlechten, dat is toch prachtig?
‘Ik kijk graag naar films over hem en vind daarbij ook de natuur zo schitterend om te zien. Het is een soort natuur die wij hier niet kennen. Die immense berglandschappen in China en Mongolië waar die krijgsheren te paard doorheen trokken, zijn toch echt even wat anders dan de hei hier in Nederland.’
Cv Fong-Leng
13 augustus 1937 Geboren in Rotterdam als Carla Maria Fong-Leng Tsang
1965 Begint loopbaan.
1968 Ontdekt affiniteit voor stoffen en modeontwerpen bij Ross International.
1969 Opent winkel aan de Nieuwendijk in Amsterdam.
1971 Opent Studio Fong-Leng in de PC Hooftstraat in Amsterdam en leert mode-icoon Mathilde Willink kennen.
1974 Modeshow in het Van Gogh-museum in Amsterdam.
1976 Modeshow in het toenmalige Tropenmuseum in Amsterdam.
1977 Modeshow in theater Carré in Amsterdam.
1978 Modeshow in Beurs van Berlage in Amsterdam.
1975 Carel Willink schildert een portret van zijn vrouw Mathilde Willink in een creatie van Fong-Leng.
1974 Centraal Museum in Utrecht koopt als eerste museum een creatie van Fong-Leng aan.
1982 Legt zich toe op kunst en interieurontwerp.
1983 Modeshow in het PSV-stadion in Eindhoven, waar 20.000 mensen bij zijn.
1987 Studio Fong-Leng gaat failliet.
2003 Boek Fong-Leng door Fong-Leng, in samenwerking met Harm Botje.
2013-2014 Tentoonstelling Fong-Leng Fashion & art in het Amsterdam Museum.
2025 Tentoonstelling Fong-Leng & Friends – 60 jaar mode & faam in Museum Jan in Amstelveen en tentoonstelling Fong-Leng en Mathilde – Chic Le Freak in Museum More in Ruurlo.
Fong-Leng woont en werkt in Amsterdam.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant