De wetenschapsredactie beantwoordt grote en kleine vragen die lezers bezighouden. Deze week: waarom maken ze bij sommige sporten hun rondjes linksom en bij andere rechtsom?
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Maak 25 rondjes, vijftig lange bochten naar links, en je hebt 10 kilometer afgelegd. Hardlopers, baanwielrenners, schaatsers, paarden en zelfs hazewindhonden rennen, rollen, glijden en hollen allemaal tégen de klok in. Altijd maar naar links.
Opvallend, vindt lezer Alfons Beekman. Waarom is dat eigenlijk? En waarom gaan rondjes in de motorsport juist rechtsom, met de klok mee?
Om met die laatste vraag te beginnen: dat is lang niet altijd zo. Bij de zogeheten Nascar, veruit de populairste autorace in de Verenigde Staten, rijden coureurs namelijk tegen de klok in. Een snelle inventarisatie leert bovendien dat van de 25 Formule-1-races dit seizoen er in elk geval acht zijn die hun rondjes linksom maken: Imola, Austin, São Paolo, Bakoe, Jeddah, Miami, Singapore en Abu Dhabi. En dan is er nog het circuit van Suzuka in Japan, dat is aangelegd in een 8-vorm, waardoor de rondes deels linksom en deels rechtsom gaan.
Maar goed. Gewone sporters. Waarom gaan die wel altijd linksom? Toen in de 19de eeuw de eerste atletiekbanen verschenen, was de looprichting nog helemaal vrij, vertelt sporthistoricus Jurryt van de Vooren. Sommige banen gingen links, andere gingen rechts. Bij de eerste moderne Olympische Spelen, in Athene in 1896, liepen de atleten bijvoorbeeld nog rechtsom.
Als wedstrijden soms de ene kant en dan weer de andere kant opgaan, kun je als sporter niet optimaal trainen. Onder atleten ontstond daarom een toenemende roep om standaardisatie: kies voor áltijd links of áltijd rechts. Het werd links. Vanaf de Spelen van 1908 in Londen gaan de hardloopnummers tegen de klok in. Een duidelijke reden voor die keus is er volgens Van de Vooren niet. Het is vooral een kwestie van conventie, en die conventie vond zijn weg naar andere sporten.
Maar hoe liepen sporters op de klassieke Olympische Spelen eigenlijk hun rondjes? Onverwacht antwoord: ze liepen geen rondjes. Griekse atleten liepen in de oudheid vooral in een rechte lijn, vertel hoogleraar oude geschiedenis Onno van Nijf van de Rijksuniversiteit Groningen. Bij langere afstanden maakten de hardlopers een keerpunt en renden ze weer terug naar de startlijn.
Nijf noemt nog het wagenrennen zoals de Romeinen dat bijvoorbeeld deden in het Circus Maximus in Rome. Daar werd wel degelijk in rondjes gereden en er zijn aanwijzingen dat die rondjes linksom gingen, al valt dat niet met zekerheid te zeggen.
Is de loop-, schaats-, fiets- en rijrichting dan helemaal zonder reden? Toch niet. Het lijkt erop dat Nascar-races tegen de klok in gaan vanwege de veiligheid. Wie linksom uit de bocht vliegt, loopt de grootste kans om met de rechterzijde van de auto te crashen. Omdat Nascar wordt gereden met personenauto’s, zit de bestuurder aan de linkerkant. Rechts crashen is dan net iets veiliger.
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant