Het is op de klimaattop in Belém niet gelukt extra afspraken te maken over het terugdringen van broeikasgassen. ‘Fossiele brandstoffen’ staan niet in het slotakkoord dat de afgevaardigden van 194 landen vanmiddag willen bekrachtigen.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie. Van Weezel deed de afgelopen twee weken verslag vanuit de klimaattop in Belém.
Het akkoord werd bereikt na een lange nacht en ochtend van vergaderingen en impasses. De tekst moet nog worden gepubliceerd en de EU-lidstaten moeten er nog mee instemmen, maar onderhandelaars op de top in Brazilië vertellen dat het niet is gelukt substantiële afspraken te maken om de te hoge uitstoot van broeikasgassen extra terug te dringen.
‘Fossiele brandstoffen’ komen niet voor in de tekst. Wel is afgesproken dat de Europese Unie en enkele andere landen in 2035 het bedrag verdrievoudigen dat zij jaarlijks betalen aan arme landen die zich moeten aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering.
Rond 8.00 uur lokale tijd (12.00 uur Nederlandse tijd) verlieten onderhandelaars de zaal waarin zij de hele nacht met elkaar hebben vergaderd. Een onderhandelaar van Tuvalu vertelde dat het al die tijd over drie alinea’s is gegaan. Eén over de ambitie om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen, één over het ‘adaptatiegeld’ voor arme landen en één over handel.
De onderhandelingen over die drie thema’s stonden sinds vrijdagochtend onder hoogspanning. Toen publiceerde het Braziliaanse voorzitterschap een slottekst die met name bij de EU op grote weerstand stuitte: hij bevatte geen nieuwe stappen om de uitstoot van broeikasgas verder terug te dringen en tegelijkertijd kregen de rijke landen er extra verplichtingen bij. Ze moeten meer meebetalen aan de kosten die ontwikkelingslanden maken om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.
In een vergadering achter gesloten deuren trok EU-commissaris Wopke Hoekstra vrijdagmiddag fel van leer. Hij haalde de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva aan, die bij aanvang van de klimaattop stelde dat emissies verder omlaag moeten en de wereld op een rechtvaardige manier afscheid moet nemen van fossiele brandstoffen.
De EU kon de tekst ‘onder geen beding accepteren’, zei Hoekstra. Hij zei wel te willen bewegen op de eis voor financiering, maar alleen binnen de afspraken zoals die vorig jaar tijdens de top in Bakoe in Azerbeidzjan zijn gemaakt.
Hoekstra kreeg naar verluidt applaus voor zijn speech, maar later bleek dat de EU verder weinig medestanders had. Veel ontwikkelingslanden steunen de extra ambitie over de uitstoot, maar vinden het geld voor klimaatadaptatie belangrijker. Voet bij stuk houden over de uitstoot zou die financiering in gevaar brengen: elke passage daarover stuitte op een blokkade van de olieproducerende landen.
De discussie over handel gaat feitelijk over de koolstofbelasting die de EU heft op de import van goederen zoals staal en kunstmest, waarvoor veel fossiele brandstoffen nodig zijn. Een aantal landen, India voorop, is daarover zeer ontstemd, omdat het hun concurrentiepositie verslechtert.
Zo stond de EU dus met de rug tegen de muur. Als zij de top zou laten klappen, zou het eigenhandig grote schade toebrengen aan het ‘multilateralisme’ dat ze zo hoog in het vaandel zegt te hebben.
De onderhandelingen werden daarom een gevecht op weg naar de ‘minst ambitieuze uitkomst’. Over fossiele brandstoffen wist de EU alleen te bereiken dat er een referentie in de tekst staat naar het akkoord van Dubai, waar voor het eerst werd afgesproken dat de wereld de transitie moet in zetten ‘weg van fossiele brandstoffen’. Ook zou het onderwerp tijdens de klimaattop van volgend jaar op de agenda komen.
Op gebied van financiën ‘kreeg’ de EU de aanpassing dat de verdrievoudiging niet per 2030 gehaald moet worden, zoals in de eerste versie van de tekst werd gezegd, maar per 2035. Op handel is afgesproken dat er de komende jaren onderzoek naar wordt gedaan en in 2028 een top over wordt gehouden.
In geld uitgedrukt betekent die verdubbeling een bedrag van ongeveer 120 miljard euro. Nu is dat nog naar schatting 40 miljard euro. De EU betaalt dat bedrag niet alleen. Landen als Canada, Zwitserland, Noorwegen en Australië doen ook mee, overigens zonder vaste verdeelsleutel. Ook de VS betaalden oorspronkelijk mee, maar daar is onder president Donald Trump geen sprake meer van.
De verdrievoudiging van adaptatiegeld betekent in principe niet dat Europese landen de komende jaren meer geld betalen dan ze eerder al hadden toegezegd. Het is vooral een verschuiving binnen de financiële verplichting die ze vorig jaar in Bakoe zijn aangegaan.
Daar werd afgesproken dat rijke landen in 2035 jaarlijks 300 miljard betalen, ten opzichte van de 100 miljard nu. Dat bedrag is zowel voor adaptatie als voor ‘mitigatie’ – de kosten die ontwikkelingslanden maken om hun uitstoot terug te brengen. Het financieren van adaptatie is wel lastiger: een dijk verdient zich minder makkelijk terug dan een zonnepaneel. Het gaat daarom vaker om giften dan om leningen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant