De Australisch-Britse mijnbouwgigant Rio Tinto gaat voorlopig niet verder met de lithiumontginning in Servië. Dat maakte het bedrijf afgelopen week bekend. Het is een tegenvaller voor de Europese Unie, die de Servische lithiummijn ziet als een belangrijk ‘strategisch project’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en milieu.
Nog geen half jaar geleden kende de Europese Commissie de titel ‘strategisch project’ toe aan de plannen voor lithiumwinning in Servië. Het Jadar-mijnbouwproject zou de EU gaan helpen om voor de aanvoer van twee kritieke grondstoffen, lithium en boor, minder afhankelijk te worden van China. De Duitse auto-industrie verheugde zich er al op: lithium is nodig voor de accu’s van elektrische voertuigen.
Maar nu maakt multinational Rio Tinto plotseling bekend de stekker uit het Jadar-project te trekken. ‘Het project gaat de zorg- en onderhoudsfase in’, bevestigt een woordvoerder aan de Volkskrant.
In een interne nota, die in handen viel van Bloomberg en The Wall Street Journal, wordt het gebrek aan voortgang in de vergunningverlening genoemd als reden. Op de achtergrond speelt dat er onder de Servische bevolking veel weerstand is tegen de mijn, uit vrees voor milieuschade. Rio Tinto liet zich daardoor tot nu toe niet uit het veld slaan: het investeerde al meer dan 475 miljoen euro in Servië.
De koerswijziging van het mijnbouwbedrijf is ‘wel en niet’ een probleem voor de EU, zegt Andor Lips, strategisch adviseur bij het Nederlands Materialen Observatorium. ‘Met dit project zou in één keer het Europese probleem voor de lithiumtoelevering zijn opgelost. Het is kolossaal in schaal. Dat is er nu niet meer.’
Europa zal dus moeten terugvallen op andere leveranciers. Die zijn er: lithium is niet zeldzaam, het is op veel plekken in de wereld te vinden. Ook op EU-grondgebied zijn er enkele lithiummijnen, bijvoorbeeld in Portugal en Frankrijk.
Misschien, zegt Lips, keert Rio Tinto later weer terug naar Servië. Juist dit jaar heeft de multinational voor 6,7 miljard dollar het bedrijf Arcadium Lithium overgenomen. Daarmee kreeg de mijnbouwreus enkele lithiummijnen in Argentinië in handen, die op korte termijn winstgevender zijn.
‘Rio heeft geen haast’, zegt Lips. ‘En het bedrijf heeft deze strategie eerder gevolgd, bij de Oyu Tolgoi-kopermijn in Mongolië. Dat project ging on hold, maar het is er later gewoon gekomen. Rio Tinto kan de Servische overheid op deze manier laten voelen wat het betekent als dit project helemaal niet doorgaat.’
De Servische economisch onderzoeker en activist Alexandar Matkovic zegt ‘erg sceptisch’ te zijn over de pauze die Rio Tinto heeft aangekondigd. ‘De overgrote meerderheid van Servische omwonenden en activisten geven er geen cent voor dat Rio Tinto zo’n grootschalig project stopzet’, zegt hij tegen het conservatieve nieuwsmedium Brussels Signal. ‘Waarom zouden ze? Dit gebeurde ook al eens in 2022, toen de regering besloot de mijn te ‘annuleren’ vlak voor de verkiezingen, alleen om het Jadar-project twee jaar later weer op te pakken.’
De Servische premier Aleksandar Vucic staat momenteel onder grote druk om verkiezingen uit te schrijven. Al meer dan een jaar vinden er felle studentenprotesten plaats tegen de corruptie van zijn regering, nadat een pas gerenoveerd afdak voor het station van Novi Sad instortte. Matkovic: ‘Voor zowel Vucic als het bedrijf lijkt dit een slimme keus: afwachten, en terugkomen als het gevaar is geweken.’
Jeff Amrish Ritoe, grondstoffenexpert en directeur van adviesbureau Number Three, benadrukt eveneens dat dit ‘niet het einde’ van de Servische lithiumdelving is. ‘Rio zet dit project nu op de waakvlam, maar het kan de ontwikkeling later altijd weer proberen oppikken.’
Voor Europa, zegt Ritoe, is deze pauze wél een tegenvaller. ‘Ik weet niet zeker of dit project uiteindelijk doorgaat. Wat ik wel zeker weet, is dat het steeds duurder wordt. De ontwikkelingskosten nemen met de jaren toe. Door inflatie, en doordat de wereld verandert en de aanvoer van materieel en talenten moeilijker wordt. Hoe je het ook wendt of keert: dit is geen goed nieuws voor Europese afnemers zoals Mercedes-Benz.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant