is columnist van de Volkskrant en werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
Trump vernedert Zelensky. Of wacht… is hij ineens harder tegen Rusland? O, hij kruipt juist bij Poetin op schoot. Hij wil Poetins eisen inwilligen. Nee, kijk, hij is nu weer boos op Poetin. Oekraïne kan winnen, zegt hij. Oekraïne kan al het land heroveren en het mag tomahawks, zegt hij... Hè? Als Zelensky die raketten wil komen halen, trapt Trump hem weer de grond in!
Zo ging het de afgelopen jaren en nu is er de voorlopige uitkomst: Trumps plan, 28 punten, een Russisch dictaat. Oekraïne moet nog meer gebied opgeven dan Rusland heeft veroverd en zichzelf militair castreren.
Wie verwarring als wapen gebruikt, zoals Trump, profiteert van de kortademigheid van het nieuws. Het is wijs om ons niet meer te laten afleiden en ervan uit te gaan dat hij de overwinning op een presenteerblaadje aan Poetin zal overhandigen.
Dat heeft directe gevolgen voor Europa en Nederland, want daarmee heeft Poetin zijn handen vrij.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Vorig weekend werd voor het eerst een spoorlijn in Polen opgeblazen, waarschijnlijk door Russische agenten. Polen zet tienduizend militairen in om de infrastructuur te bewaken. Pogingen om Polen – dat toch al balanceert tussen repressie en rechtsstaat – verder uit evenwicht te brengen, gingen gepaard met een desinformatiecampagne om Oekraïne de sabotage in de schoenen te schuiven.
De Nederlandse overheid probeert ons bewust te maken van de dreiging. Vanaf komende week vallen informatieboekjes in de brievenbus. De meeste nadruk ligt op een digitale aanval waarbij alles uitvalt: stroom, pinautomaten, internet, openbaar vervoer, ziekenhuizen, winkels, kraanwater.
Dat is nuttig. Maar het risico is dat we met z’n allen – blikvoer, fleswater en alarmfluit in huis – gaan zitten wachten tot de klap komt. Onderbelicht blijft welke strijd al gaande is én dat er waarschijnlijk sprake zal zijn van een ‘crisis vóór de crisis’.
Volop bezig is de oorlogsvoering met afhankelijkheden. Het conflict over chipfabrikant Nexperia, dat technologie dreigde over te hevelen naar China, wordt versmald tot de vraag of minister Karremans het fout deed toen hij het bedrijf overnam. Omdat China boos werd en de Europese auto-industrie een slag toebracht met een exportverbod op chips. Het zinvolle debat gaat over hoe Europa minder kwetsbaar wordt voor totalitaire mogendheden zonder scrupules.
Er zijn terechte zorgen in de Kamer over de aanstaande overname van het bedrijf achter DigiD door een Amerikaanse partij. Maar de immer alerte techexpert Bert Hubert wijst erop dat de zorgen tien jaar te laat komen. Zolang is het al in handen van een bedrijvenhandelaar.
Een belangrijke bedreiging voor de maatschappelijke vrede komt ironisch genoeg niet van oorlog, maar van de voorbereiding daarop. Nu voelen we nog niet dat 3,5 procent van het bbp naar defensie moet en 1,5 procent naar ondersteunende infrastructuur. Maar dat gaan we snel merken aan onze publieke voorzieningen, net nu economische seinen toch al op rood springen. Door Trumps tarieven ontslaan bedrijven preventief mensen en de werkloosheid loopt op.
Wat geloof ik ook nog niet bij de hele bevolking doordringt, is hoe het scenario er in de praktijk uitziet als Rusland een Navo-partner dreigt aan te vallen, zoals Polen of de Baltische staten. Planning voor zo’n aanval zal al ontwrichtend zijn: wij zijn doorvoerland voor troepen en materieel. Dat betekent dat we een groot deel van het spoor en de wegen kwijt zijn, en dat een groot deel van onze politie wordt ingezet voor bewaking. Mocht het tot vechten komen, dan zullen gewonde Navo-militairen in onze ziekenhuizen patiënten verdringen.
Zijn Nederlanders bereid tot deze offers? Sommigen zullen het ‘niet onze oorlog’ vinden. Anderen zullen zeker weten dat alles wat wordt verteld, een verzinsel is.
Elke deugdelijke veiligheidsstrategie richt zich kortom op het verminderen van drie zwaktes: afhankelijkheid, verdeeldheid en kortzichtigheid.
Helaas zijn hiervoor niet de nodige lessen geleerd van corona. De overheid is nog steeds opgeknipt in onderdelen die vaak langs elkaar heen werken en niemand kijkt naar het geheel.
Met corona begon de crisis in het hokje ‘gezondheidszorg’. Nooit lukte het om de hele crisis in samenhang te bekijken. De overheid bleef doen alsof er een gezondheidsprobleem was met gevolgen voor onderwijs, economie of veiligheid. In werkelijkheid was het een totale crisis en dat de aanleiding medisch was, was in feite niet zo relevant.
Nu hebben we opnieuw te maken met een crisis die alle kanten van ons leven raakt. En opnieuw wordt er door een rietje naar gekeken. Zie de lijst uitnodigingen toen donderdag veiligheid en defensie op de agenda stonden bij de formatie: Navo, Defensie, NCTV.
Het beeld van de coronaperiode wordt achteraf bepaald door de felheid waarmee mensen tegenover elkaar kwamen te staan. Maar aan het begin barstten mensen uit elkaar van solidariteit en behulpzaamheid. Het was de overheid die dit sociaal kapitaal verspeelde doordat zij niet in staat was om mensen te mobiliseren voor een gemeenschappelijk doel.
Het leek alsof de overheid twee standen had. De eerste: zoek het zelf uit. Toen dat niet werkte, was de tweede: je krijgt 390 euro boete als je met wat mensen door een park loopt. Bevolkingsgroepen werden tegen elkaar opgezet, door af te geven op jongeren of ongevaccineerden. En er werden schijntegenstellingen gecreëerd: alsof ondernemers alleen konden worden ontzien door meer mensen de dood in te jagen.
Wat we nu moeten voorkomen, is dat ons veiligheidsbeleid een kopie wordt van het coronabeleid.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant