Mark Heine | topman Fugro Bodemonderzoeker Fugro moest dit jaar al twee keer een winstwaarschuwing geven en schrapt 1.050 banen. Reden: de markt voor windenergie loopt vast, zeker in de VS. Topman Heine vindt het Nederlandse energiebeleid op dit terrein dan ook veel te optimistisch. „Er wordt met gigawatts gestrooid alsof het niks is.”
Mark Heine, ceo van Fugro.
Toen Donald Trump op 20 januari van dit jaar zijn inauguratiespeech hield, hoefde topman Mark Heine van bodemonderzoeker Fugro niet te kijken om te weten wat de nieuwe president zou aankondigen. Slecht nieuws voor het deel van Heines bedrijf dat data verzamelt voor de aanleg van windparken op zee. De Amerikaanse president herhaalde bij zijn beëdiging één van zijn campagneslogans nog maar eens: „We will drill, baby, drill.” Ofwel: we gaan meer boren naar olie. Een dag later schortte hij de uitgifte van nieuwe vergunningen voor windparken op zee op.
Veel van wat er in energie(winning) gebeurt, heeft invloed op het beursgenoteerde Fugro. Het bedrijf verzamelt geodata en andere bodemgegevens van plekken waar bijvoorbeeld windmolens of boorplatformen moeten komen. Het brengt onder meer zeebodems en ondiepe kustzones in kaart met data over de samenstelling of het reliëf van de ondergrond. Ook levert Fugro gegevens die nodig zijn voor de aanleg van kabels voor windparken.
„We wisten toen Trump verkozen werd al dat er een heel andere wind zou gaan waaien in de VS, maar hoe dat er precies zou uitzien, was onduidelijk”, vertelt Heine half november in het Fugro-hoofdkantoor in Nootdorp.
De gevolgen werden wat later duidelijk. In de eerste negen maanden van dit jaar vielen Fugro’s inkomsten uit windenergieprojecten met een kwart miljard euro terug, waarvan de helft door gedaalde opbrengsten in de VS. De omzet stokte hierdoor op bijna 1,1 miljard euro; een flinke klap dus. „Het was desastreus voor iedereen [uit de sector] die in Amerika zat. Alles lag plat, omdat niemand wist wat er precies zou gaan gebeuren.”
Twee keer moest Heine dit jaar al een winstwaarschuwing afgeven. Twee keer ook werd een ontslagronde aangekondigd. Daarbij verdwijnen 1.050 van de 11.000 banen. De bodemonderzoeker verloor dit jaar meer dan de helft van zijn beurswaarde. Een aandeel is nu nog zo’n 8,40 euro waard. Heine: „Bij alles wat wordt gebouwd moet eerst bodemonderzoek worden gedaan. Worden projecten uitgesteld, dan is dat een van de eerste dingen die je schrapt. Omdat wij al snel de consequenties ondervinden, zijn we een beetje de barometer van de sector.”
„We zijn stukken gaan schrijven waarin je meedenkt met Trump. Oké, windparken worden het niet, maar je kunt een rol spelen bij de opslag van CO2, of aan de olie- en gaskant. Dat probeer je dan via een position paper [ingezonden stuk] onder de aandacht te brengen bij het Amerikaanse ministerie [van Energie]. Want Trump kan wel zeggen drill, baby, drill, maar ook voor nieuwe projecten moet de bodem in kaart worden gebracht. Dus het was ook map, baby, map. En ik ben naar de VS gegaan om met onder anderen een Republikeins lid van het Huis van Afgevaardigden te praten.”
„Nou, nee. Ik denk dat de wereld hernieuwbare energie nodig heeft. Wind- en zonne-energie zijn op termijn rendabeler dan andere energiebronnen. Als je kijkt naar alle kosten tijdens de levensduur van een installatie, zoals die voor bouw, onderhoud en financiering, en je deelt die door alle opgewerkte elektriciteit, ben je met hernieuwbare energie veel beter uit dan met fossiele alternatieven.”
Heine schetst hoe hij de overgang voor zich ziet. „We moeten stoppen met kolen. Daar moeten we eigenlijk harde afspraken over maken. Het oliegebruik moet je reduceren, maar aardgas moet je nog lange tijd als transitiebrandstof accepteren. En investeringen in hernieuwbare energie moet je versnellen.”
In 2024 haalde Fugro voor het eerst meer inkomsten uit projecten voor hernieuwbare energie (38 procent van de omzet) dan uit werk voor de fossiele industrie (37 procent). Die verhouding is nu weer fors gewijzigd. Halverwege 2025 was het onderdeel fossiel goed voor 39 procent van de inkomsten en waren zonne- en windenergie teruggevallen tot 31 procent. Heine benadrukt hier graag dat Fugro bij fossiele projecten vooral omzet haalt uit inspectiewerk voor het onderhoud aan bijvoorbeeld boorplatformen en pijpleidingen.
De balans slaat de komende tijd verder door: de komende twaalf maanden komt meer dan de helft van de beoogde omzet uit olie- en gasprojecten. Heine: „We hadden gedacht en gehoopt dat wind een niet-cyclische industrie was en in de komende twintig jaar gewoon vrij steady zou zijn. Helaas blijkt het nu toch een beetje cyclisch.”
„Ik snap dat mensen graag willen dat de omslag sneller gaat. Dat wil ik ook. De realiteit is dat dit niet zo snel kan. De omschakeling naar groene energie is nu aan het afremmen. Doodzonde. Tegelijkertijd is er de komende jaren heel veel meer energie nodig. Als je kijkt naar het aantal datacenters in aanbouw en de energievraag daarvoor in de wereld – dat is ongelooflijk.„
„Ik neem die beslissing niet, want ik denk dat de energiemix de komende jaren uit allerlei vormen zal bestaan.”
Hij wijst naar het Deense energiebedrijf Ørsted dat enkele jaren terug fossiele projecten vaarwel zei en zich volledig ging richten op aanleg van offshore windparken. „Ik heb regelmatig de vraag gekregen: waarom gaan jullie niet hetzelfde doen als Ørsted? Alleen maar wind: dat is hartstikke goed. Als ik zie hoe moeilijk Ørsted het nu heeft, ben ik blij dat wij onze diversificatie hebben gehouden.”
„Ook door windprojecten. Grote energiemaatschappijen als Vattenfall of RWE zeggen allemaal: wacht maar even, er is niemand die mijn energie de komende jaren wil hebben. Waarom niet? Nou, één: het stroomnet heeft onvoldoende capaciteit. Er is netcongestie en ze kunnen de energie dus niet kwijt. Twee: het is te duur. De toeleveringsketen voor de bouw van windparken is afgelopen jaren veel duurder geworden. Het is onvoorspelbaarder in hoeveel tijd je een investering hebt terugverdiend. Die risico’s willen energiemaatschappijen niet lopen.”
„De markt wist dat niemand ging inschrijven. We hebben hetzelfde in Engeland gezien, in Denemarken, in Duitsland. Ik heb zelfs gezegd: ga nou niet door met die aanbesteding, dat geeft weer negativiteit in de industrie. Ja, wordt er dan gezegd, we doen dit om duidelijk te maken dat nu aanbesteden niet werkt. Maar dat is allemaal politiek. Kom op zeg. Terwijl we precies weten wat we moeten doen om tenders succes te laten hebben.”
„Dat zit onder meer in continuïteit van beleid en vergunningverlening. Bied duidelijkheid aan de industrie, zodat die wil investeren voor de langere termijn. Stel contracten op waarin overheid en bedrijven de risico’s delen. Subsidiëring is ook een component. Want anders zie je die operators dus zeggen: ik kan er geen geld aan verdienen.”
„Als je radicale doelstellingen vastlegt, krijg je een radicale reactie. Ik denk dat Brussel hier en daar iets te snel is gegaan; de Green Deal was heel ambitieus. En dan zie je een tegenbeweging ontstaan. Dat vertraagt de boel.”
Nederland heeft zichzelf tot doel gesteld eind 2032 zo’n 21 gigawatt aan energie uit wind op zee te halen. Nu wordt daar 4,5 gigawatt opgewekt. Heine verbaast zich over die doelstelling. „Er wordt met gigawatts gestrooid alsof het niks is. Maar Nederland gaat 20 gigawatt in 2030 niet halen. En Nederland is niet de enige. Veel andere landen hebben al afgeschaald.”
„De mensen die deze doelen stellen, zaten op een wolk. Ze luisteren niet naar de industrie. Als je zegt: ik wil dit en dat, dan kan dat tot op zekere hoogte. Maar dan zeggen wij weer: dan moet je het wel op deze manier aanpakken. En daar wordt maar ten dele naar geluisterd. Iemand moet die parken ook bouwen.”
Heine pauzeert even. „De bouwcapaciteit die je hier niet kwijt kunt – die boten varen gewoon naar Azië. Daar gaan de betrokken bedrijven palen [voor windmolens] bouwen. China nu gaat by far het hardst op dit vlak. Meer dan de helft van de groene energie die door windmolens in zee is opgewekt, is afkomstig van door China gebouwde turbines.”
Heine wijst op de discussie die nu op nationaal en Europees niveau gevoerd wordt over het gebrek aan beleid voor cruciale grondstoffen. De EU is grotendeels afhankelijk van China voor zeldzame aardmetalen als holmium, erbium en ytterbium. Die stoffen zitten in onder meer chips, zonnepanelen en batterijen.
„Wil je windmolenparken of zonnepanelen bouwen, dan heb je ook kritieke grondstoffen nodig. Je kunt niet zeggen: ik wil over windmolens praten, maar niet over kritieke grondstoffen. Nou, er zijn de afgelopen jaren politici geweest die het wel over groene energie wilden hebben, maar niet over de batterijcapaciteit en de mineralen en metalen die daarvoor nodig zijn.”
„Ik ben niet negatief over 2026. In de VS zijn ze met windenergie teruggegaan naar vrijwel nul. Minder dan dat kan het niet worden. En het wordt steeds duidelijker wat ze daar willen qua energiebeleid. We zien ook mogelijkheden in CO2-opslagprojecten. Ik denk ook dat grote energieprojecten eigenlijk nooit meer zullen worden uitgevoerd zonder besluiten over CO2-opslag.”
„Ik denk dat er meer gedaan moet worden, in de volgorde die ik eerder genoemd heb. Van kolen naar gas is een grote reductie van je CO2-uitstoot. Intussen moet je stappen zetten om schonere gasvarianten te gebruiken. Maar waar ik niemand over hoor, is dat Nederland op grote schaal lng importeert. Dit vloeibare gas omvat nu één derde van de energiemix in Nederland, maar twee derde van alle [CO2-]uitstoot. De lng uit de VS is heel erg vervuilend. Dat is schandalig.”
„Ik probeer hen aan te geven wat we aan het doen zijn om een goed, solide bedrijf te bouwen. En dat we noodzakelijke besluiten nemen. We gaan nu even door een moeilijke periode, maar het bedrijf Fugro staat er veel beter voor dan tien jaar geleden. Toen gingen we door een crisis waarbij de balans er niet gezond uitzag. Dat is nu wel het geval en we hebben ook geen grote schulden.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC