Vergadering Europese ministers Er circuleert weer een Amerikaans plan voor vrede in Oekraïne. Hoewel het plan nog niet formeel bekend is, maakten Europese ministers duidelijk dat een vredesplan alleen kan slagen als het steun heeft van Oekraïne én van Europa. „Vrede kan geen capitulatie zijn.”
Een psycholoog troost donderdag in het Oekraïense Ternopil een bewoner voor een flatgebouw dat woensdag werd getroffen door een Russische raket.
Europa is kritisch over het nieuwste vredesplan voor Oekraïne waar Washington en Moskou in stilte over zouden onderhandelen. Het plan, dat deze week werd gelekt naar Amerikaanse media en nog in ontwikkeling is, zou vergaande concessies eisen van Kyiv en kwam buiten Europa om tot stand.
De VS zouden druk uitoefenen op de Oekraïense president Volodymyr Zelensky om akkoord te gaan met een vredesplan bestaande uit 28 punten. Rusland zou de Krim en de veroverde gebieden in oost-Oekraïne mogen behouden, plus gebieden toebedeeld krijgen die het nog niet veroverd heeft. Oekraïne zou daarnaast langeafstandswapens, waarmee aanvallen diep in Rusland uitgevoerd kunnen worden, moeten opgeven. Het Oekraïense leger zou gehalveerd worden. Er zouden ook geen westerse militairen in Oekraïne gestationeerd mogen worden. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk werken aan een garantiemacht die Oekraïne de zekerheid moet bieden dat Rusland na verloop van tijd niet opnieuw aanvalt.
Zelensky zou donderdag tegen de Amerikaanse hoge defensiefunctionaris Dan Driscoll in Kyiv hebben gezegd bereid te zijn verder aan een overeenkomst te werken. De nieuwssite Axios meldt dat Zelensky akkoord ging met een „agressieve tijdlijn voor een handtekening” – oftewel de intentie heeft vaart te maken met een deal.
Een delegatie hoge Amerikaanse militairen is deze week in Kyiv en heeft ook een ontmoeting met president Zelensky. Zelensky zelf was deze week op bezoek in Turkije, dat eerder hielp bemiddelen en graag als gastland voor vredesbesprekingen fungeert.
Europese ministers van Buitenlandse Zaken reageerden terughoudend, maar zeer sceptisch toen ze donderdag in Brussel aanschoven voor regulier overleg waarbij ook Oekraïne op de agenda stond. Het plan is immers niet officieel bekendgemaakt en er heerste onduidelijkheid over de exacte inhoud. Minister David van Weel zei na afloop dat zijn Oekraïense collega, die via videoverbinding deelnam, „niet was meegenomen in het plan” en zich daarom in de vergadering op de vlakte hield.
De onduidelijkheid weerhield Europese ministers er niet van voor alle zekerheid nog eens duidelijk te maken hoe zij naar vredesoverleg kijken. „Vrede kan geen capitulatie zijn”, zei de Franse minister Jean-Noël Barrot. „Oekraïners willen vrede – een rechtvaardige vrede die ieders soevereiniteit respecteert, een duurzame vrede die niet bedreigd kan worden door agressie in de toekomst.”
Zijn Poolse collega Radoslaw Sikorski zei dat Oekraïne, slachtoffer in het conflict, niet belet moet worden zichzelf te verdedigen. De Duitse minister Johann Wadephul onderstreepte dat het eerst tot een staakt-het-vuren moet komen, zonder voorwaarden vooraf. Pas daarna kunnen eerlijke onderhandelingen beginnen die tot een duurzame vrede kunnen leiden. Van Weel: „Wat van belang blijft: druk op Rusland, steun voor Oekraïne.”
Ook EU-Buitenlandchef Kaja Kallas onderstreepte dat er geen druk op Oekraïne uitgeoefend moet worden, maar juist op Rusland, dat de oorlog is begonnen, zich schuldig maakt aan agressie tegen Oekraïense burgers en de afgelopen maanden geen enkele bereidheid tot concessies of serieus overleg heeft getoond. Ze wees er ook op dat bij recente bombardementen 26 Oekraïense burgers zijn omgekomen. „Een vredesplan kan alleen slagen als het de steun heeft van Oekraïne en Europa.”
Het Witte Huis zei officieel nog niets over het plan. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, stelde op X slechts dat de Verenigde Staten bezig zijn een lijst van ideeën op te stellen en daartoe naar alle partijen luisteren.
Het nieuwe plan is de zoveelste opzienbarende wending in Trumps streven Poetins oorlog in Oekraïne te beëindigen. Het ene moment lijkt hij daarbij op de hand van Oekraïne, om dan toch zijn oor te laten hangen naar Rusland. Als Rusland vervolgens niet bereid is tot concessies, veert Trump weer terug naar Oekraïne. Vorige maand blies Trump een topontmoeting met Poetin in Boedapest af omdat Rusland niet van plan was om serieus te onderhandelen. Het nieuwste plan is, afgaande op Amerikaanse onthullingen, dan weer een knieval voor Poetin.
Het plan is opgesteld door Trumps speciale gezant Steve Witkoff en de Rus Kirill Dmitriev, directeur van het Russische staatsbeleggingsfonds RDIF. Hij geldt als vertrouweling van Poetin. Sommige analisten hebben gesuggereerd dat het plan buiten Trump om tot stand is gekomen. Philips O’Brien, historicus en auteur van een veel gelezen blog over oorlog, gelooft daar niets van. Het nieuwe plan is een echt Trump-plan, schreef hij donderdag.
„Trump wil een vredesdeal die Poetin beloont en Oekraïne bestraft”, aldus O’Brien. „Hij wil een deal zonder Europese inbreng die hij Oekraïne kan opdringen. Hij wil zo snel mogelijk terug naar een normale verhouding met Poetin en geld verdienen. Hij geeft niet om democratie en vrijheid. Hij wil werken met een dictatuur. […] Het is kwalijk en ontmoedigend.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC