Het Amerikaans-Russische plan van 28 punten om de Oekraïne-oorlog te beëindigen, lijkt grotendeels gunstig voor Vladimir Poetin. Maar zal hij er daadwerkelijk mee instemmen? Bellen met Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Hallo Geert. Hoe zijn de Russische reacties tot nu toe op het vredesplan dat de Amerikaanse en Russische gezanten hebben opgesteld?
‘President Poetin heeft vrijdag gezegd dat het plan een basis kan zijn voor de oplossing van wat hij ‘het conflict met Oekraïne’ noemt. Poetin maant Oekraïne maar beter zo snel mogelijk in te gaan op de voorstellen en te gaan praten, omdat Rusland blijft oprukken en de Oekraïense onderhandelingspositie snel verslechtert. Ook zijn woordvoerder Peskov heeft wat uitspraken gedaan, maar vaagheid is verder troef.
‘Rusland leunt vooral achterover en kijkt hoe het plan in de VS, Europa en Oekraïne wordt ontvangen. Maar het raamwerk van het plan lijkt veel op wat Rusland altijd heeft geroepen wat er moet gebeuren en komt neer op een complete capitulatie van Oekraïne.’
Wat zeggen de Russische media erover, met name in hun commentaren?
‘De talkshows kijken eerst wat het Kremlin zegt voordat ze ermee aan de haal gaan. In de media hier voert het corruptieschandaal in Oekraïne, dat president Volodymyr Zelensky in grote verlegenheid heeft gebracht, de boventoon. Het wordt breed uitgemeten. Net als het bezoek dat president Poetin donderdag aan een commandopost van het leger heeft gebracht.
‘Het was niet duidelijk waar die legerpost zich bevond. Poetin hoorde er een optimistisch verhaal aan van chef-staf Valeri Gerasimov over het verloop van de strijd, maar hij haalde ook fel uit naar Oekraïne. Hij noemde Zelensky en zijn regering een bende criminelen. Ook verzekerde hij dat Rusland alle gestelde doelen in de oorlog zal bereiken. Wat de vraag oproept: als je je opponent een bende criminelen noemt, wil je dan een vredesakkoord van 28 punten met ze tekenen?’
De indruk is dat het plan gunstig is voor Rusland. Maar is dat wel zo?
‘In grote lijnen wel. Tal van Russische eisen worden ingewilligd, zoals het opgeven door Oekraïne van de hele Donbas-regio. Zonder slag of stoot krijgt Rusland volgens het plan delen van de regio die het nu niet in handen heeft. Maar er zijn ook punten die niet zo gunstig zijn voor Moskou.
‘Zoals de voorgestelde Amerikaanse veiligheidsgaranties voor Oekraïne en Europa, de honderd miljard dollar aan Russische tegoeden die gebruikt moet worden voor de wederopbouw van Oekraïne en ook de beoogde omvang van het Oekraïense leger, met beduidend meer manschappen dan Rusland eerder eiste. Deze punten passen niet in het Russische straatje.’
Zal Rusland, als Oekraïne instemt met het plan na stevige druk van Trump op Zelensky, ook akkoord gaan?
‘Dat is niet duidelijk. In de ogen van Rusland is Oekraïne geen volwaardig land, dat is de afgelopen jaren steeds benadrukt. Poetin bezigt felle taal, is er van overtuigd dat Rusland aan de winnende hand is en zal misschien nog meer concessies willen afdwingen. Een definitief vredesakkoord, als dat er komt, zal ongetwijfeld nog vele correcties ondergaan.’
Verkijken de VS zich dan niet op de bereidheid van Poetin om de oorlog te stoppen?
‘Daar lijkt het op. Poetin is nooit bereid geweest tot een compromis en er is vooralsnog geen enkele aanwijzing dat dat zal veranderen. Hij is ervan overtuigd dat hij de tijd aan zijn kant heeft en nog veel kan winnen bij voortzetting van de strijd, zelfs al zijn de Russische verliezen enorm, aan doden en gewonden, materieel en economisch. De meeste Russen krijgen daar weinig van mee, dat wordt hier niet besproken.
‘De onderhandelingen die er tot nu toe zijn geweest, zijn vooral gebruikt door Rusland om tijd te winnen. De gesprekken met de VS en Oekraïne hebben alleen geleid tot de uitwisseling van krijgsgevangenen, meer niet – hoe belangrijk dat op zichzelf ook is.
‘Veel ruimte voor druk op Rusland is er ook niet meer. Je kan nog meer sancties opleggen, maar die werken vooral op de langere termijn door. Trump kan Moskou hiermee niet dwingen tot een compromis of het staken van de strijd. Een forse keldering van de olieprijzen zou Rusland wel in problemen kunnen brengen. Maar dat is niet iets dat Trump kan afdwingen.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant