Kanaal 14 Op de Israëlische televisiezender Kanaal 14 is al twee jaar sprake van „systematische” ophitsing tot racisme en genocide tegen de Palestijnen, door zowel presentatoren als gasten. Dat stellen Israëlische maatschappelijke organisaties en advocaten, die een strafrechtelijk onderzoek eisen tegen de zender.
Het programma De Patriotten op Kanaal 14, op 19 augustus in Tel Aviv.
Het is 15 oktober 2023. De Israëlische televisiezender Kanaal 14 zendt een videoboodschap uit van de populaire Israëlische zanger Eyal Golan: „Wis Gaza volledig uit, laat daar geen enkele persoon achter.”
Het is een week na de Hamas-aanval van 7 oktober. Nog diezelfde dag was Israël begonnen met hevige bombardementen op Gaza, gevolgd door een grondoffensief.
Twee dagen later kijkt Kanaal 14-presentator Shai Golden de camera in: „We komen naar Gaza. We komen naar Libanon. We komen naar Iran. We komen overal naartoe […] Houd er rekening mee hoeveel van jullie we zullen vermoorden, en hoeveel van jullie we zullen afslachten voor elk van de 1.300 die jullie hebben vermoord en beroofd. Zulke getallen hebben jullie in de geschiedenis van de Arabische natie niet gezien.”
Golden vervolgt: „We komen jullie vernietigen. Vernietigen. Vernietigen. Deel deze video met al je vrienden, zodat ze weten wat we met jullie zullen doen.”
De uitspraken van de presentator vormen een „directe oproep tot genocide”, zegt de Israëlische mensenrechtenadvocaat Michael Sfard telefonisch vanuit Tel Aviv. „Hij gebruikt hier het Hebreeuwse woord lehashmid, wat letterlijk vernietigen betekent.”
De woorden van Golan en Golden zijn opgenomen in een lijst van ruim tweehonderd uitspraken op Kanaal 14 sinds 7 oktober 2023. Volgens de drie Israëlische maatschappelijke organisaties die ze verzamelden gaat het om uitspraken die „oproepen tot of steun verlenen aan het plegen van genocide” of „oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid”.
Volgens de organisaties – het Israëlisch Democratisch Blok, het Zulat Instituut voor Gelijkheid en Mensenrechten en de Beweging voor Eerlijke Regelgeving – heeft Kanaal 14 talloze uitspraken uitgezonden waarmee Palestijnen worden ontmenselijkt, met gebruik van termen als „ratten” en „dieren”, en pleidooien om Gaza te „vernietigen” of te „zuiveren”.
In een brief van 23 september 2024 aan de Israëlische procureur-generaal Gali Baharav-Miara, ingezien door NRC, riepen drie advocaten, onder wie Sfard, namens de organisaties op tot een strafrechtelijk onderzoek naar de zender. Ook dienden zij een petitie in bij het Israëlische Hooggerechtshof.
Nadat het Hooggerechtshof de staat verschillende malen uitstel had verleend, kwam de procureur-generaal eind oktober dit jaar met een reactie, waarin zij de petitie voorbarig noemde en zei het materiaal nog te beoordelen. Het kanaal zelf ontkende in zijn reactie dat het heeft opgeroepen tot genocide. De opstellers van de petitie hopen dat er alsnog een strafrechtelijk onderzoek naar de zender komt.
Het ultranationalistische Kanaal 14 groeide in 2023 uit tot het tweede meest bekeken televisiekanaal van Israël. De zender wordt ook wel de spreekbuis van de Israëlische premier Benjamin (‘Bibi’) Netanyahu genoemd. Netanyahu schildert de media sinds jaar en dag af als vijand, die tegen hem zou samenzweren – met uitzondering van Kanaal 14.
Sinds 2021 heeft de zender een monopolie op interviews met de premier. Ook verkreeg het kanaal aanzienlijke steun van de staat in vergelijking met andere kanalen. De eigenaar van de zender is de in Rusland geboren Israëlische zakenman Yitzchak Mirilashvili, zoon van miljardair Mikhael Mirilashvili.
Een van de bekendste én omstreden talkshows op Kanaal 14 is De Patriotten (Hapatriotim), gepresenteerd door Yinon Magal. Een groot deel van de door de organisaties verzamelde uitspraken zijn afkomstig uit dit programma.
Presentator Yinon Magal van het programma De Patriotten op Kanaal 14, 19 augustus.
Zo verkondigt toenmalig Kanaal 14-medewerker Naveh Dromi op 14 oktober 2023 dat er „geen onschuldigen” zijn in Gaza, en dat de bevolking een „tweede Nakba” zal meemaken – verwijzend naar de verdrijving en vlucht van ruim 700.000 Palestijnen rond de stichting van Israël in 1948, van wie een groot deel als vluchteling in Gaza belandde.
Een van de bekendste gezichten op Kanaal 14 na 7 oktober 2023 is Eliyahu Yossian, een veteraan van de militaire inlichtingeneenheid 8200. „Er zijn geen onschuldigen”, zegt hij op 29 oktober 2023 in De Patriotten over de bevolking in Gaza. „Wanneer je ‘bevolking’ zegt, is er geen bevolking. Er zijn tweeënhalf miljoen terroristen.” Die laatste woorden herhaalt hij op 25 februari 2024.
In Israëlische mainstream media was de afgelopen twee jaar berichtgeving over het genocidale Israëlische geweld tegen Palestijnen in Gaza vrijwel afwezig, met uitzondering van de liberale krant Haaretz, die in Israël een beperkt publiek bereikt.
Daarentegen berichtten kranten en televisiekanalen veelvuldig over de aanval op 7 oktober 2023, het perspectief van het Israëlische leger en de Israëlische gegijzelden in Gaza. „De Israëlische media hebben er niet alleen het zwijgen toe gedaan over wat er in Gaza gebeurt, maar hebben ook bijgedragen aan wat daar gebeurt”, zegt Ran Cohen, oprichter van het Democratische Blok, telefonisch vanuit Tel Aviv.
De Israëlische onderzoeker Ayala Panievsky publiceerde onlangs een rapport voor de denktank Molad over de berichtgeving in Israëlische media over Gaza, met name op basis van de grootste televisiezender, Kanaal 12. Haar conclusie: de media zijn ziende blind, en hebben de vernietiging en het lijden in Gaza voor het Israëlische publiek consequent verborgen. Panievsky noemt de verslaggeving daarnaast „erg racistisch”.
Kanaal 14 is niet het enige medium in Israël dat de afgelopen twee jaar „een podium heeft geboden voor ophitsing”, benadrukt advocaat Sfard. „Maar wat deze zaak uniek maakt, is dat we stellen dat de aanzet tot het plegen van misdaden in Gaza zoveel zendtijd heeft gekregen, dat het moet worden gezien als een redactionele lijn van het kanaal.”
Op Kanaal 14 is er sprake, stellen de Israëlische organisaties en advocaten, van „systematische ophitsing”, die voornamelijk wordt geuit door de medewerkers van het kanaal, niet slechts door geïnterviewden. „Het gaat niet om incidenten, maar om een mechanisme van ophitsing. En dat betekent dat de verantwoordelijkheid niet alleen ligt bij degenen die achter de microfoons zitten, maar ook bij de redacteuren, de regisseurs en leidinggevenden”, zegt Sfard.
Kanaal 14 had in de maanden na 7 oktober 2023 een teller op zijn website met daarop het aantal „terroristen dat we geëlimineerd hebben” – met daarbij het totale dodenaantal in Gaza. Ofwel: alle mannen, vrouwen en kinderen die Israël had gedood in Gaza waren volgens de teller „terroristen”. Uit diverse onderzoeken blijkt dat de ruime meerderheid van de inmiddels ruim 69.000 doden in Gaza (het werkelijke aantal ligt volgens onderbouwde schattingen rond de 200.000) burger is.
Ran Cohen denkt dat de „systematische” retoriek een reële impact op soldaten kan hebben. Volgens hem erkent de zender zelf de populariteit van zijn uitzendingen onder Israëlische soldaten. Zo twitterde Yinon Magal, presentator van De Patriotten, onlangs een foto van soldaten in Gaza die naar het kanaal kijken. Het programma De Patriotten noemt Cohen „inciteainment, een combinatie van ophitsing en entertainment”, waarbij steevast wordt „gelachen en geklapt door het publiek”.
Een Israëlische soldaat op een tank in het zuiden van Israël bij de grens met Gaza, op 30 oktober dit jaar.
„Genocide is de meest extreme vorm van racisme,” zegt Thijs Bouwknegt, onderzoeker aan het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, telefonisch vanuit Den Haag. Eerder werkte hij als onderzoeker en proceswaarnemer bij het Rwanda-tribunaal van de Verenigde Naties.
Bouwknegt noemt het een „slimme stap” van de Israëlische advocaten om zich op een medium te richten. Opruiing tot genocide – het publiekelijk of in het openbaar aanzetten tot genocide – is „een van de drijvende elementen van het misdrijf” van genocide, en is als zodanig ook verboden in het Genocideverdrag, dat Israël ondertekend heeft.
„In uitspraken in de media door bijvoorbeeld politici wordt door rechters vaak het oogmerk, het Nederlandse woord voor ‘intentie’, achter genocide gezocht. Het is bruikbaar bewijsmateriaal voor de misdaad van het plegen van genocide, maar ook de specifieke misdaad van het aanzetten daartoe.”
In elke genocide, zegt Bouwknegt, zijn media en propaganda heel belangrijk. „Je wilt als genocidepleger mensen achter je hebben die je steunen en die meegaan in je verhaal. Het is een proces van rationalisering en normalisering van geweld tegen een bepaalde groep.”
Op basis van wat er tijdens media-uitzendingen gezegd wordt, kunnen kijkers gaan handelen. Bouwknegt: „Als er bijvoorbeeld direct wordt opgeroepen tot het opnemen van wapens, dan draagt het medium daar verantwoordelijkheid voor.”
Sfard spiegelt de zaak in Israël aan historische precedenten van genocide en de belangrijke rol daarin van media. Hij noemt de krant Der Stürmer in nazi-Duitsland in de aanloop naar en tijdens de Holocaust en het in 1993 opgerichte private radiostation Radio Télévision Libre des Mille Collines (RTLM) gedurende de Rwandese genocide.
„Het is uw wettelijke plicht om te voorkomen dat Kanaal 14, onder het mom van het stilzwijgen van de autoriteiten, een soort moderne Israëlische versie van de Rwandese RTLM-radio wordt”, aldus de petitie.
RTLM, vertelt Bouwknegt, „gaf een platform aan radicale Hutu’s, intellectuelen en militairen, die de vrijheid kregen om Tutsi’s te dehumaniseren en hen weg te zetten als slangen en kakkerlakken, en daarmee de weg vrij te maken voor luisteraars om dat vijandbeeld te cultiveren. Rwandezen noemden deze ophitsing heating up heads: het ‘heet maken van de hoofden’.”
De haat tegen de Tutsi’s werd aangejaagd met het idee van zelfverdediging. „Het verhaal was altijd: de Tutsi’s komen ons aanvallen en genocide op ons plegen, dus wapen u en laat uzelf niet overrompelen.” Wat dat betreft bestaat er volgens Bouwknegt een parallel met Israëls beroep op zelfverdediging, ter rechtvaardiging van zijn aanvallen op de Palestijnen in Gaza na 7 oktober.
In verschillende zaken in het Rwanda-tribunaal van de Verenigde Naties is veelvuldig naar uitspraken en uitzendingen op RTLM verwezen. In 2003 werden oprichters en eindredacteuren van het programma veroordeeld voor medeplichtigheid aan genocide.
Door het Rwanda-tribunaal is ook uitgebreid gekeken naar de relatie tussen wat er gezegd werd op het radiostation en wat zich op de grond afspeelde. In 1994 schakelde RTLM over van een rol als „animator” naar „facilitator”, vertelt Bouwknegt, waarbij direct werd aangezet tot het aanpakken van bepaalde personen door milities.
Het is 20 mei 2025. „Elk kind en elke baby in Gaza is een vijand”, zegt oud-politicus Moshe Feiglin op Kanaal 14. „We zijn in oorlog met de terroristische entiteit van Gaza.” De zender plaatst het interview met Feiglin op zijn YouTube-kanaal, met dit citaat in de titel. In hetzelfde gesprek roept Feiglin op tot het stichten van Israëlische nederzettingen in Gaza.
Terwijl de zaak tegen Kanaal 14 in Israël nog loopt, breiden de opstellers van de petitie hun lijst met uitspraken uit. Sfard is optimistisch over de uitkomst: „Misschien ben ik naïef, maar ik kan me gewoon niet voorstellen dat serieuze en redelijke magistraten naar de lijst met uitspraken kijken die in het verzoekschrift worden geciteerd, en dan zeggen dat er geen reden is om een onderzoek in te stellen.”
Kanaal 14 reageerde niet op herhaaldelijke verzoeken van NRC om een reactie op de petitie. Advocaten van het kanaal in de Verenigde Staten ontkenden eerder tegenover de Britse krant The Guardian dat zijn berichtgeving aanzette tot genocide, oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid. De organisaties achter de petitie zetten zij weg als „kleine ngo’s die nauw verbonden zijn met extreem-links in Israël en die erop uit zijn Kanaal 14 en zijn berichtgeving in diskrediet te brengen en te kleineren”.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC