De dreiging van een financiële crisis is nog altijd reëel, aldus De Nederlandsche Bank (DNB). Het is volgens de toezichthouder nog steeds ‘code oranje’, onder meer vanwege de geopolitieke situatie, cyberdreigingen en de historisch hoog gewaardeerde aandelenkoersen.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
‘De onzekerheden zijn toegenomen’, zei de nieuwe DNB-directeur Olaf Sleijpen maandagochtend bij de presentatie van het Overzicht Financiële Stabiliteit, dat DNB twee keer per jaar uitbrengt. Dat vergroot de kans op economische schokken. Volgens DNB is het niet de vraag óf, maar wanneer en waar die zich gaan voordoen. ‘Dan moet je goed voorbereid de weg op gaan’, aldus financiële weerman Sleijpen.
Hij ziet ook positieve ontwikkelingen. Door de handelsakkoorden die de afgelopen maanden zijn gesloten zijn de grootste spanningen uit de lucht. Ook presteert de Nederlandse economie beter dan verwacht.
Een derde lichtpunt is dat de financiële sector er relatief goed voor staat. ‘Er zijn solide buffers bij de banken, pensioenfondsen en verzekeraars’, aldus Sleijpen. Daardoor moeten ze beter in staat worden geacht om klappen op te vangen dan bij de vorige grote crisis na 2008.
Het wereldwijde nationalisme leidt ertoe dat de internationale samenwerking steeds meer onder druk komt te staan, constateert Sleijpen. ‘Er is steeds meer blokvorming. Dat is zeer onwenselijk, want een crisis is meestal mondiaal. Dan zou je juist samen om de tafel willen zitten.’
Een ander gevolg is dat wet- en regelgeving minder goed op elkaar zijn afgestemd, of erger nog, dat landen elkaar daarmee beconcurreren. Er is een neiging in de Verenigde Staten en Azië om de teugels te laten vieren, en voor je het weet beland je dan in een ‘race to the bottom’, aldus Sleijpen. ‘Juist op het moment dat je dat niet wil.’
Want juist met een aanstaande crisis, moeten de financiële instellingen vet op de botten hebben. ‘Laten we niet dezelfde fouten maken als de andere blokken’, zegt Sleijpen. ‘Nu de financiële wet- en regelgeving aanpassen lijkt mij niet verstandig.’
Daarmee bedoelt hij dat een versoepeling van bijvoorbeeld de eisen die aan bankbuffers worden gesteld ongewenst is. Wel denkt hij dat een vereenvoudiging van regelgeving nodig is. ‘Dat is wat anders dan deregulering. De lat moet voldoende hoog blijven liggen.’
Een ander groeiend risico vormen de hoge overheidsschulden, zeker voor Europa. Door de stijgende rente worden die steeds ondraaglijker. Met name de situatie in Frankrijk baart DNB zorgen: de staatsschuld in de één na grootste economie van Europa is opgelopen tot 116 procent, en het begrotingstekort tot 5,5 procent van het bruto binnenlands product – ruim boven de Europese afspraken.
Omdat de Europese landen desalniettemin steeds meer geld willen uitgeven aan defensie, wordt de situatie alleen maar nijpender. ‘Als centrale bankier maak ik me zorgen over die oplopende overheidsschulden’, zegt Sleijpen.
In tegenstelling tot zijn voorganger Klaas Knot is Sleijpen geen groot fan van eurobonds, centraal door de Europese Centrale Bank uitgegeven obligaties voor de lidstaten. Als die zonder voorwaarden worden uitgegeven ‘word ik daar als centrale bankier niet echt vrolijk van’, zegt Sleijpen.
In zijn ogen wordt het dan voor landen die nu last hebben van een hogere rente, te gemakkelijk om tegen een lagere rente nog meer geld te lenen. ‘De belangrijkste voorwaarde zou zijn dat de nationale schuld plus de Europese schuld samen niet omhoog gaan.’
Op de vraag of de historisch hoge aandelenkoersen ook een zeepbel vormen, laat hij zich niet uit. ‘Ik zou het woord bubbel niet gebruiken’, zegt Sleijpen. ‘Dat weet ik gewoon niet.’
In de stabiliteitsberekeningen van DNB wordt het risico van een beurskrach hoogstwaarschijnlijk te licht meegewogen, omdat de analyse zich baseert op de ‘volatiliteit’ van de koersen – dus in hoeverre die heen en weer gaan. Die volatiliteit stijgt meestal pas vlak voor en tijdens een beurscrash, en is nu zelfs lager dan gemiddeld. ‘Heel vaak zie je het niet aankomen’, zegt Sleijpen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant